ศูนย์คุณธรรมเตรียมเปิดเวทีตั้งคำถาม เมื่อโลกบีบให้ 'ตัวใครตัวมัน' เราจะยังอยู่รอดไปด้วยกันได้หรือไม่?

ในวันที่โลกเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน ทั้งเศรษฐกิจ การแข่งขันระหว่างประเทศ เทคโนโลยี และการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของ AI คำว่า “เอาตัวรอด”กำลังกลายเป็นโจทย์ที่คนจำนวนมากต้องเผชิญในชีวิตประจำวัน เมื่อแรงกดดันรอบตัวผลักให้แต่ละคนต้องคิดถึงความอยู่รอดของตัวเองมากขึ้น คำถามสำคัญจึงไม่ได้มีเพียงว่า “เราจะรอดอย่างไร” แต่คือ “เราจะรอดอย่างไร โดยไม่ทิ้งความเป็นมนุษย์ไว้ข้างหลัง”

ประเด็นดังกล่าวถูกหยิบขึ้นมาชวนสังคมตั้งคำถามในเวทีประชุมวิชาการประจำปี 2569 “THE MORAL SURVIVAL : นิยามคุณธรรมในโลกที่บีบคั้นให้เราเอาตัวรอด” ซึ่งจัดโดย ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) ซึ่งชวนมองโลกผ่าน 3 แรงกดดันสำคัญ ทั้งระดับโลก ระดับธรรมชาติ และระดับความสัมพันธ์ เมื่อผู้คนจำนวนมากกำลังถูกผลักเข้าสู่ภาวะ “Survival Mode” ที่การรักษาความอยู่รอดของตัวเองอาจมีความสำคัญมากขึ้น ขณะที่การทำสิ่งที่ถูกต้อง การเห็นอกเห็นใจ การแบ่งปัน และการรับผิดชอบต่อผู้อื่น อาจกลายเป็นสิ่งที่มี “ต้นทุน” สูงขึ้นตามไปด้วย

เวทีเริ่มต้นด้วย MORALITY IN SURVIVAL MODE : “คุณธรรมไทยในโลกที่บีบคั้นให้ต้องรอด”โดย รศ.นพ.สุริยเดว ทรีปาตี ผู้อำนวยการศูนย์คุณธรรม ชวนสำรวจสถานการณ์คุณธรรมของสังคมไทย พร้อมตั้งคำถามว่า เมื่อบริบทของการใช้ชีวิตเปลี่ยนไป คุณธรรมที่สังคมไทยให้ความสำคัญจะสามารถทำหน้าที่เป็นหลักยึดในวันที่ผู้คนต้องเผชิญกับแรงกดดันรอบด้านได้อย่างไร

จากนั้นเข้าสู่ SURVIVE THE CLIMATE : “เมื่อภูมิอากาศวิกฤต เราจะผ่านความลำบากไปด้วยกันอย่างไร” ร่วมแลกเปลี่ยนโดย สฤณี อาชวานันทกุล ผู้อำนวยการ Climate Finance Network Thailand (CFNT) และ ชณัฐ วุฒิวิกัยการ คอนเทนต์ครีเอเตอร์และนักรณรงค์ด้านสิ่งแวดล้อม ที่ชวนมองวิกฤตภูมิอากาศในฐานะโจทย์ความเป็นธรรม เพราะต้นทุนของการเอาตัวรอดจากสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไม่ได้ตกอยู่กับทุกคนเท่ากัน ตั้งแต่ประเด็น Climate Injustice ไปจนถึงการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานและความยั่งยืนที่ต้องคำนึงถึงการกระจายต้นทุนและประโยชน์อย่างเป็นธรรม

ช่วงบ่ายเข้าสู่ประเด็นใกล้ตัวมากขึ้นใน SURVIVE TOGETHER : “เมื่อโลกบีบให้เราต้องรอด เราจะยังรักษาความสัมพันธ์และโอบกอดกันได้อย่างไร”โดย ศ.ดร.ชลิดาภรณ์ ส่งสัมพันธ์ นักวิชาการ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และโฮสต์รายการ Open Relationship ร่วมกับ ณัฐธีร์ โกศลพิศิษฐ์ พิธีกร คุณพ่อลูก 4 และผู้ก่อตั้งเพจ Around the Learn ชวนสำรวจว่าแรงกดดันทางเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และความเปลี่ยนแปลงของสังคม กำลังเปลี่ยนนิยามของความสัมพันธ์และคุณธรรมอย่างไร ตั้งแต่ต้นทุนของการสร้างครอบครัว ความแตกต่างระหว่างคนต่างวัย ไปจนถึงโลกออนไลน์และอัลกอริทึมที่ทำให้ผู้คนอยู่ใน “โลกความจริง” ที่แตกต่างกัน

ในวันที่ AI และเทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทในชีวิตมากขึ้น คำถามเรื่องคุณธรรมอาจไม่ได้อยู่เพียงที่ “อะไรถูกหรือผิด” แต่รวมถึงว่าเราจะรับฟัง เคารพความแตกต่าง และวางขอบเขตในความสัมพันธ์อย่างไร เพื่อให้การอยู่ร่วมกันไม่กลายเป็นเพียงการ “อดทน” ต่อกัน แต่เป็นการอยู่ร่วมกันบนพื้นฐานของความเคารพและความเท่าเทียม

ปิดท้ายด้วย SURVIVE THE WORLD : “เมื่อโลกบอก ‘ตัวใครตัวมัน’ เราจะอยู่ร่วมกันอย่างไร” โดย ธนา เธียรอัจฉริยะ นักบริหารและนักคิด และ รศ.ดร.จิตติภัทร พูนขำ รองคณบดีฝ่ายวิชาการและวิเทศสัมพันธ์ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ชวนมองแรงกดดันจากภูมิรัฐศาสตร์ สงครามการค้า มาตรการภาษี การเปลี่ยนแปลงจาก AI และความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ ซึ่งกำลังท้าทายทั้งประเทศไทย ภาคธุรกิจ และผู้คนให้ต้องตัดสินใจระหว่าง “ความอยู่รอด” กับ “ความรับผิดชอบ”

โดยเฉพาะในโลกธุรกิจที่การแข่งขันอาจทำให้การเลือกทำในสิ่งที่ถูกต้องไม่ใช่ทางเลือกที่ง่ายที่สุด รวมถึงคำถามเรื่องความไว้วางใจและความรับผิดชอบของประเทศในเวทีโลก จึงนำไปสู่คำถามสำคัญว่า ในวันที่โลกผลักให้ทุกคนต้องคิดถึงตัวเองก่อน เราจะยังรักษาคุณธรรมที่ทำให้สังคมสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างไร

ทั้งหมดนี้สะท้อนโจทย์ใหญ่ของ THE MORAL SURVIVAL ที่ไม่ได้ชวนสังคมมาคิดเพียงว่า “คนดีควรทำอะไร” แต่ชวนมองให้ลึกไปถึง เงื่อนไขของสังคมที่กำลังทำให้การเป็นคนดีมีต้นทุนสูงขึ้น และหาคำตอบว่า เราจะออกแบบวิธีการเอาตัวรอดที่ยังเหลือพื้นที่ให้ความรับผิดชอบ ความเห็นอกเห็นใจ และการเคารพผู้อื่นได้อย่างไร เพราะท้ายที่สุด การเอาตัวรอดอาจไม่ใช่เรื่องของการที่“ใครจะรอดก่อน”แต่เป็นคำถามว่า เราจะสร้างวิธีการอยู่รอดที่ทำให้ผู้คนยังสามารถรอดไปด้วยกันได้หรือไม่และที่สำคัญที่สุดคือ “เราจะรอดอย่างไร โดยไม่ทิ้งความเป็นมนุษย์ไว้ข้างหลัง”

เวที THE MORAL SURVIVAL นิยามคุณธรรมในโลกที่บีบคั้นให้เราเอาตัวรอด มีผู้ร่วมแลกเปลี่ยนจากหลากหลายแวดวง เพื่อเปิดพื้นที่ให้สังคมร่วมกันถอดรหัส “คุณธรรม” ในวันที่โลกกำลังบีบให้เราต้องเอาตัวรอด