2 กุมภาพันธ์ 2569 ดร.สุวิทย์ เมษินทรีย์ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ระบุว่า หากผมเป็นนายกรัฐมนตรีหลังการเลือกตั้ง...

ผมจะไม่ให้สัญญาที่เกินจริงว่าทุกปัญหาจะมลายหายไปในวาระเดียว แต่ผมจะให้คำมั่นว่า "ประเทศไทยจะไม่หยุดนิ่ง" ในวันที่โลกหมุนเร็วที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ

ความเสี่ยงที่แท้จริงของไทยไม่ใช่แค่เศรษฐกิจถดถอย แต่คือการที่เรายังพยายามใช้ "ซอฟต์แวร์รัฐยุคเก่า" บริหารประเทศในวันที่อำนาจและโอกาสย้ายไปอยู่บนโลกใบใหม่แล้ว

หน้าที่ของผู้นำจึงไม่ใช่แค่การ "ซ่อม" สิ่งที่พัง แต่คือการกล้าทำ 3 ภารกิจขนานกัน: รื้อถอนโครงสร้างเดิม, เปลี่ยนวิธีเล่นในเกมโลก และกำหนดทิศทางอารยธรรม ผ่าน 10 กระบวนทัศน์ที่จะเปลี่ยนหน้าประวัติศาสตร์ไทยไปตลอดกาล

I. รื้อถอนโครงสร้างเดิม (The Structural Reform)

SHIFT 1: จาก “รัฐดับเพลิง” สู่ “รัฐสถาปนิก”

• วิพากษ์: รัฐไทยเชี่ยวชาญการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า แต่ล้มเหลวในการวางรากฐาน เพราะการรื้อระบบใหม่มักสั่นคลอนผลประโยชน์เดิม

• วาระเร่งด่วน: จัดตั้ง "ศูนย์ออกแบบระบบแห่งชาติ" (National System Design Center) เพื่อบูรณาการการทำงานข้ามกระทรวง และกำหนดให้ทุกกฎหมายใหม่ต้องผ่านการทดสอบว่า "แก้ที่ต้นตอ" ไม่ใช่แค่ "ปะผุ" พร้อมโยกงบประมาณ 10% จากการเยียวยาสู่การป้องกันและวางระบบโครงสร้าง

SHIFT 2: จาก “รัฐแจกจ่าย” สู่ “รัฐติดอาวุธทักษะ”

• วิพากษ์: การแจกเงินโดยไม่พัฒนาคน คือการทำให้ประชาชนต้องพึ่งพิงรัฐตลอดไป และเป็นการลดทอนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

• วาระเร่งด่วน: เปลี่ยนงบสงเคราะห์เป็น "กระเป๋าเงินทักษะดิจิทัล" (Skill Wallet) ให้ประชาชนเลือกเรียนในสิ่งที่ตลาดต้องการ รัฐจะเลิกจ้างทำสัมมนาไร้ทิศทาง แต่จะจ่ายเงินให้ผู้สอนตาม "ผลลัพธ์" คือผู้เรียนต้องมีงานทำจริงในอุตสาหกรรม AI, พลังงานสะอาด หรือเศรษฐกิจ BCG

SHIFT 3: จาก “แรงงานราคาถูก” สู่ “ทุนทางปัญญา”

• วิพากษ์: ประเทศที่ขายค่าแรงจะไม่มีวันกำหนดราคาตัวเองได้ในตลาดโลก

• วาระเร่งด่วน: มอบสิทธิภาษีพิเศษแก่บริษัทที่สร้าง "ทรัพย์สินทางปัญญา" (IP) ของตนเอง พลิกโฉม SMEs จากผู้รับจ้างผลิตสู่เจ้านวัตกรรม และปฏิรูปมหาวิทยาลัยให้เป็น "Sandbox" ที่เชื่อมโยงไอเดียจากห้องเรียนสู่โลกธุรกิจจริง

II. เปลี่ยนวิธีเล่นในเกมโลก (The Global Agency)

SHIFT 4: จาก “นโยบายกระดาษ” สู่ “ระบบเปลี่ยนพฤติกรรม”

• วิพากษ์: ปัญหาไม่ได้อยู่ที่คนไทยไร้วินัย แต่อยู่ที่ระบบให้รางวัลคนผิดและลงโทษคนถูก นโยบายส่วนใหญ่จึงสวยแค่ในรายงานแต่ล้มเหลวในทางปฏิบัติ

• วาระเร่งด่วน: ใช้กลไกทางเศรษฐศาสตร์ (Incentives) เช่น ภาษีคาร์บอน หรือแต้มต่อทางสังคม เพื่อจูงใจให้ประชาชนเปลี่ยนพฤติกรรมโดยสมัครใจ สร้าง "Policy Lab" เพื่อทดสอบนโยบายกับกลุ่มตัวอย่างก่อนบังคับใช้จริงทั่วประเทศ

SHIFT 5: จาก “นิ่งเฉยเพื่อเป็นกลาง” สู่ “ผู้เล่นเชิงกลยุทธ์”

• วิพากษ์: การทำตัวเป็นกลางแบบไม่ขยับตัวเลย จะทำให้เรากลายเป็นเพียงสนามเด็กเล่นที่มหาอำนาจเข้ามาตักตวง

• วาระเร่งด่วน: ประกาศจุดยืนและผลประโยชน์ของไทยให้ชัดเจน เลือกจับพันธมิตรรายประเด็น (Issue-based Alliance) ไม่ผูกขาดขั้วอำนาจ พร้อมสร้างนักการทูตพันธุ์ใหม่ที่เชี่ยวชาญทั้งภูมิรัฐศาสตร์และเทคโนโลยี

SHIFT 6: จาก “ผู้ตามกฎ” สู่ “ผู้ร่วมร่างกติกา”

• วิพากษ์: หากเราไม่อยู่บนโต๊ะในวันที่เขาร่างกฎหมายโลก เราก็จะเป็นเพียงคนจ่ายรอบวงเสมอ

• วาระเร่งด่วน: ส่งตัวแทนไทยเข้าสู่เวทีมาตรฐานโลกด้านอาหารและการเกษตร ใช้พลังของอาเซียนเป็นตัวคูณอำนาจต่อรอง (Multiplier Effect) เพื่อสร้างมาตรฐานที่ไทยเป็นผู้นำให้กลายเป็นบรรทัดฐานของภูมิภาค

III. กำหนดอนาคตและอารยธรรม (The Legacy)

SHIFT 7: จาก “สร้างภาพลักษณ์” สู่ “พลังแห่งเรื่องเล่า”

• วิพากษ์: Branding ที่ดีต้องมาจากความจริง ไม่ใช่โฆษณาที่ฉาบฉวย

• วาระเร่งด่วน: นิยาม "คุณค่าที่ไทยมอบให้โลก" (Thailand’s Value Proposition) เช่น ความมั่นคงทางอาหารหรือสุขภาพระดับโลก ผูกเรื่องราวของประเทศเข้ากับผลงานนโยบายที่จับต้องได้ วัดผลด้วย "ความเชื่อมั่น" แทนยอด Reach ของโฆษณา

SHIFT 8: จาก “พลังซอฟเพาเวอร์” สู่ “พลังทางปัญญา”

• วิพากษ์: Soft Power อาจดึงดูดใจคน แต่การกุม "พลังทางความคิด" (Cognitive Power) คือการกำหนดว่าโลกควรจะเดินไปทางไหน

• วาระเร่งด่วน: ลงทุนในทักษะการคิดวิเคราะห์ (Critical Thinking) ของเยาวชน สร้างสถาบันวิจัยที่ผลิต "ชุดความคิด" และ "ตำรา" ของคนไทยเอง ยกระดับพื้นที่สื่อให้เป็นลานปัญญา ไม่ใช่เพียงพื้นที่แย่งชิงความสนใจ

SHIFT 9: จาก “รัฐบาลชั่วคราว” สู่ “วิถีแห่งรัฐ”

• วิพากษ์: ประเทศที่ต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่ทุกครั้งที่เปลี่ยนรัฐบาล คือประเทศที่ไม่มีวันเห็นเส้นชัย

• วาระเร่งด่วน: วางกลไกให้ยุทธศาสตร์สำคัญมีความต่อเนื่องข้ามขั้วการเมือง ตั้งสภาที่ปรึกษาหลากรุ่นเพื่อมองข้ามวาระการเลือกตั้ง และแยกนโยบายคุณภาพชีวิตพื้นฐานออกจากเกมการเมืองรายวัน

SHIFT 10: จาก “คะแนนเสียง” สู่ “ความก้าวหน้าของอารยธรรม”

• วิพากษ์: ประชานิยมที่มุ่งแค่ผลการเลือกตั้ง คือการขโมยทรัพยากรจากอนาคตของลูกหลานมาปรนเปรอวันนี้

• วาระเร่งด่วน: ทุกนโยบายต้องตอบคำถามพื้นฐานว่า "เด็กที่เกิดวันนี้จะขอบคุณเราไหมในอีก 20 ปีข้างหน้า" สร้างวัฒนธรรมการเมืองที่ยกย่องผู้นำที่ "กล้าทำสิ่งที่ถูกต้อง" มากกว่าแค่ "ทำสิ่งที่ถูกใจ"

~ บทสรุป

ในโลกที่การไม่เลือก คือการปล่อยให้คนอื่นเลือกแทนประเทศไทย ประเทศไทยต้องเลิก "ประคองตัว" แล้วเริ่ม "นำหน้า"

10 กระบวนทัศน์นี้ไม่ใช่เพียงนโยบายหาเสียง แต่คือคำเชิญชวนให้คนไทยร่วมกันสร้างชาติที่ High Tech, High Touch และ High Trust ผมไม่ได้มาเพื่อขอแค่คะแนนเสียง แต่ขอ "เจตจำนงร่วมกัน" เพื่อให้ทุกคนเป็นสถาปนิกผู้ร่วมออกแบบอนาคตของไทย

~ หมายเหตุ

ผมไม่ได้เป็นแคนดิเดตนายกรัฐมนตรี แต่สิ่งที่สำคัญกว่านั้นคือ "พวกเราทุกคน" คือผู้ตัดสินอนาคตของประเทศ

ในการเลือกตั้งครั้งนี้ อย่ามองหาเพียงคนที่สัญญาว่าจะให้อะไร แต่จงมองหาคนที่คิดเป็นระบบ กล้ารื้อโครงสร้าง และพร้อมออกแบบอนาคตจริงๆ เพราะเราจะไม่พึงพอใจกับสิ่งที่ "หวัง" แต่เราจะได้ในสิ่งที่เรา "เลือก"
ประเทศไทยจะได้ "สถาปนิกแห่งอนาคต" หรือเป็นเพียง "ช่างซ่อมในอดีต"... คำตอบอยู่ในมือของพวกเรา

- 006