เลขาฯ กกต.เผยถอดบทเรียนการเลือกตั้ง 8 ก.พ.69 ย้ำมีข้อผิดพลาดบ้าง โดยเฉพาะ กปน. 1.6 ล้านคน เล็งใช้เทคโนโลยีป้องกันการทุจริต ชี้คดีเลือกตั้งสุพรรณบุรี กกต.สั่งสอบเพิ่มปมนับคะแนนผิดหลักร้อย

24 เมษายน 2569 ที่โรงแรมเซ็นทารา ไลฟ์ ศูนย์ราชการและคอนเวนชันเซ็นเตอร์ ถนนแจ้งวัฒนะ กรุงเทพมหานคร นายแสวง บุญมี เลขาธิการคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กล่าวถึงการถอดบทเรียนการเลือกตั้ง เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ว่า ทาง กกต.ได้ถอดบทเรียนแล้ว มีทั้งสิ่งที่ประชาชนอยากเห็น สิ่งที่ประชาชนสงสัย และสิ่งที่ กกต.เห็นเอง โดยทั้งสองเรื่องนี้ แต่ที่ยืนยันได้คือ ระบบเลือกตั้งของเราแข็งแกร่งมาก ส่วนตัวคิดว่าไม่มีใครที่จะสามารถเข้ามาแทรกแซงหรือบอกให้ผลการเลือกตั้งเป็นอย่างไรได้ โดยตรงจุดนี้คือการเลือกตั้งในหน่วย การเลือกตั้งนอกหน่วยเป็นอีกประเด็นหนึ่ง แต่สิ่งที่เกิดข้อผิดพลาดก็คือการนำคณะกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง หรือ กปน.เกือบ 1, 600,000 คน มาทำงานเกี่ยวกับระเบียบซึ่งมีความซับซ้อนอยู่พอสมควร จึงทำให้เกิดข้อผิดพลาดแม้ว่าจะมีการตรวจสอบได้ แต่ก็ต้องเห็นว่าจะต้องพัฒนาในส่วนนี้ให้ได้และให้ดีขึ้น และอีกส่วนคือการอำนวยความสะดวกให้ประชาชนให้ดีขึ้นกว่าเดิมในการที่จะให้ประชาชนเสร็จเลือกตั้งเป็นไปด้วยความเรียบร้อย โดยอาจจะนำเทคโนโลยีเช่นการติดตั้งกล้องซึ่งจะทำให้ กปน.และผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งระมัดระวังในการกระทำผิด ซึ่งหากมีเหตุการณ์ใดก็สามารถดูจากกล้องวงจรปิดได้

ทั้งนี้ กกต.ได้ออกแบบการป้องกันการทุจริตและป้องกันการทำหน้าที่ของ กกต.ด้วยป้องกันนักการเมืองผู้สมัครป้องกัน กปน.แม้ว่าจะมีการอาสาสมัครเข้ามา ซึ่งระบบสามารถตรวจจับการกระทำผิดรวมทั้งการป้องกันในระดับดี แต่สิ่งที่เป็นปัญหาก็คือข้อผิดพลาดส่วนเรื่องการทุจริตในหน่วยถึงจะเกิดขึ้นก็สามารถจะจับได้และสิ่งนี้จะเกิดขึ้นได้ยากมาก แต่หากเป็นเรื่องผิดพลาดหรือเกิดข้อบกพร่อง เช่น การจำหน่ายบัตรให้ผู้มีสิทธิ์ที่บางครั้งฉีกบัตรนำต้นขั้วไปด้วยหรือขานคะแนนผิดก็ยังเป็นข้อผิดพลาดอยู่ ดังนั้น จึงได้มีการแก้ไขทุกที่ ที่มีเหตุเช่นนี้ ซึ่งไม่ควรจะเกิดขึ้นอีก แต่จะต้องทำให้ดีกว่าเดิม หากจะไม่ให้เกิดขึ้นเลย อาจจะเป็นเรื่องยาก เนื่องจากคนมาทำงานในช่วงเวลา 10 กว่าชั่วโมง และนับล้านคน ถ้าถือพลาดก็ถือว่าน้อยเมื่อเทียบกับคนถึง 1,600,000 คน ดังนั้น ไม่ควรจะเกิดข้อผิดพลาด เพราะคนมองว่าข้อผิดพลาดคือการทุจริต จึงเป็นเรื่องที่น่ากังวลอย่างยิ่ง

ส่วนการดำเนินคดีนั้น เมื่อเห็นข้อเท็จจริงแล้ว แต่จะแจ้งความดำเนินคดีหรือไม่ อยู่ที่ผลการสอบสวน ว่าเจตนาหรือผิดพลาด ถ้ามีเจตนาไม่ปฏิบัติตามกฎหมายหรือไม่สุจริต ก็จะต้องแจ้งความดำเนินคดี แต่หากผิดหลงไม่กระทบต่อสาระสำคัญของการเลือกตั้ง ก็จำเป็นจะต้องนำมาปรับปรุงในทางการบริหารต่อไป แต่ก็มีการแจ้งความดำเนินคดีไปบางส่วนแล้วเช่นเดียวกับกรณีที่ กปน.ในพื้นที่จังหวัดลำพูนและจังหวัดสุพรรณบุรี อาจดำเนินการทาง กกต.ก็ได้แจ้งความดำเนินคดีไปแล้ว ซึ่งในบางพื้นที่ได้แจ้งความดำเนินคดีไปแล้ว และอีกบางส่วนอยู่ในสำนวนก็มี ขณะที่คดีความร้องทุกข์จากการเลือกตั้ง ล่าสุดอยู่ที่ประมาณ 250 เรื่อง

ส่วนความคืบหน้าการสอบสวนคดีการเลือกตั้งของ กปน.ในพื้นที่จังหวัดสุพรรณบุรี นั้น นายแสวง กล่าวว่า ต้องยอมรับว่าเกิดความผิดปกติ เพราะมีคะแนนกระโดดเยอะมากนับหลักร้อยคะแนน ซึ่งจากประสบการณ์ เวลานับคะแนนใหม่ จะไม่เกิน 1 หรือ 2 คะแนน ซึ่งทุกที่คะแนนจะไม่เกินไปมากกว่านี้ แต่ในจังหวัดนี้ผิดปกติ ซึ่งเรื่องนี้ กกต.พิจารณาแล้ว ได้สั่งให้ลงไปสอบสวนเพิ่มเติม จะเป็นแค่ 2 หน่วย หรือยังมีหน่วยอื่นด้วย ซึ่งต้องดูว่าเกิดจากความผิดพลาด หรือทุจริตเป็นกระบวนการ มีคนอยู่เบื้องหลังหรือไม่ จึงต้องมีการลงไปสอบเพิ่มเติม

- 006