จังหวัดภูเก็ตเผชิญปัญหาเรื้อรังมานานหลายทศวรรษเกี่ยวกับการบุกรุกที่ดินสาธารณะ การออกเอกสารสิทธิ์โดยมิชอบในพื้นที่ป่าและชายหาด โดยมีกลุ่มทุน ข้าราชการ และเครือข่ายผู้มีอิทธิพลเข้าไปเกี่ยวข้อง

ปัญหานี้ได้รับความสนใจ บนพื้นที่สื่ออีกครั้ง  เมื่อในมีการพูดถึง รองผู้ว่าฯที่ว่ากันว่า แบ็คดีเส้นใหญ่  ถึงขนาดมีเสียงเล่าลือว่า “รองผู้ว่าฯจะย้ายผู้ว่าให้ดู” จนนำไปสู่ประเด็นร้อนในที่ประชุมกระทรวงมหาดไทย เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2569 ที่ผ่านมา ที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล ในฐาน รมวง.มหาดไทย ต้องสำแดงฤทธ์เดชให้เห็น และนำไปสู่การโยกย้ายล้างบ้างเปลี่ยนผู้บริหารจังหวัดแบบยกกระบิ ทั้งผู้ว่าฯและรองผู้ว่าฯ  ในเวลาต่อมา

รากเหง้าของปัญหาและพื้นที่ข้อพิพาทหลัก

ปมปัญหาสำคัญ การแอบอ้างสิทธิ์และออกเอกสารสิทธิ์มิชอบทับซ้อนพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ พื้นที่ภูเขา และแนวชายหาดสาธารณะเพื่อทำประโยชน์เชิงพาณิชย์ (เช่น โรงแรม รีสอร์ต วิลล่าหรู) รวมถึงการปิดกั้นเส้นทางไม่ให้ประชาชนเข้าถึงชายหาด

หาดฟรีด้อม (ต.กะรน อ.เมือง) พื้นที่พิพาทลากยาวหลายสิบปีระหว่างการอ้างสิทธิ์โฉนดของเอกชน กับการตรวจสอบของรัฐที่พบว่าพื้นที่อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติเขานาคเกิด และพื้นที่ปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) โดยไม่มีเอกสารสิทธิ์ น.ส.3 ตามที่กล่าวอ้าง

หาดบางเทา (อ.ถลาง) มีการร้องเรียนเรื่องกลุ่มอิทธิพลนำที่ดินสาธารณะไปปล่อยเช่า ตั้งร้านค้า เก็บค่าบริการ และใช้อิทธิพลมืดคุกคามผู้ประกอบการรายย่อย

ไทม์ไลน์การกวาดล้างและการดำเนินคดี (ปี 2569)

ก่อนปี 2569 เกิดข้อพิพาทเรื่องที่ดินและเอกสารสิทธิ์สะสมในหลายพื้นที่ เช่น หาดสุรินทร์ หาดเลพัง หาดยามู หาดฟรีด้อม และหาดบางเทา

มีนาคม 2569 (ปฏิบัติการหาดฟรีด้อม) เจ้าหน้าที่กว่า 100 นาย (กรมป่าไม้, ตชด., กองปราบฯ, ฝ่ายปกครอง) บุกตรวจค้นพื้นที่ภูเขาหลังหาดฟรีด้อม พบการแผ้วถางป่าสร้างถนน บ้านพัก และร้านค้า รวบรวมคดีได้ทั้งหมด 23 คดี จับกุมผู้ต้องหา 17 ราย (ในรอบแรกจับกุมได้ 5 ราย)

พฤษภาคม 2569 (ปฏิบัติการ 14 จุด)  เจ้าหน้าที่สนธิกำลังตรวจค้นพร้อมกัน 14 จุด ตรวจยึดเอกสารสิทธิ์ที่ดินได้ 37 ฉบับ (เนื้อที่ราว 51 ไร่ มูลค่ากว่า 150 ล้านบาท) เพื่อขยายผลสอบสวนกลุ่มนอมินีถือครองที่ดินแทนชาวต่างชาติ รวมถึงตรวจสอบสำนักงานกฎหมายที่มีส่วนเกี่ยวข้อง

10 พฤษภาคม 2569 (เปิดตัว "บางเทา Sandbox")  นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ลงพื้นที่หาดบางเทาด้วยตนเอง สั่งปราบปรามกลุ่มอิทธิพลบุกรุกพื้นที่สาธารณะ และตั้งให้หาดบางเทาเป็นโมเดลต้นแบบในการจัดระเบียบที่ดิน

13 พฤษภาคม 2569 (นายกฯ ตรวจหาดฟรีด้อม) นายอนุทินลงพื้นที่หาดฟรีด้อม สั่งดำเนินคดีเด็ดขาดกับทุกฝ่าย ทั้งกลุ่มทุนและเจ้าหน้าที่รัฐที่ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ ย้ำชัดชายหาดเป็นของประชาชน

17 มิถุนายน 2569 (มท.2 และ มท.3 ลงพื้นที่ตอกย้ำภารกิจ)  นายพลพีร์ สุวรรณฉวี และนายวรศิษฎ์ เลียงประสิทธิ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย นำคณะลงพื้นที่หาดฟรีด้อมจี้อธิบดีกรมที่ดินเร่งสะสางและเพิกถอนเอกสารสิทธิ์ที่ออกโดยมิชอบ ประกาศจะ “คืนภูเก็ตให้คนภูเก็ต” ด้วยการสะสางปัญหานี้อย่างตรงไปตรงมา

แรงสั่นสะเทือนและการ "ล้างไพ่" ฝ่ายปกครองภูเก็ต

นอกเหนือจากการปราบปรามในพื้นที่ ปฏิบัติการครั้งนี้ยังส่งผลกระทบต่อโครงสร้างการบริหารภายในศาลากลางจังหวัดภูเก็ต ดังนี้

ชนวนเหตุความขัดแย้งภายใน มีกระแสข่าวว่ารองผู้ว่าราชการจังหวัดรายหนึ่งกล่าวอ้างว่ามีอำนาจสามารถโยกย้ายผู้ว่าราชการจังหวัดได้ ทำให้นายอนุทินสั่งตรวจสอบข้อเท็จจริงทันทีในที่ประชุมกระทรวงมหาดไทย  และมีการเอ่ยถึงชื่อ รองซีฟู๊ด หรือ รองกุ้ง ซึ่งก็หมายถึงนาย.นายธีระพงศ์ ช่วยชู  ที่ถูกระบุในข่าวว่าไม่ลงรอยกับ นายนิรัตน์ พงษ์สิทธิถาวร (ผู้ว่าเซมเบ้) ผวจ.ภูเก็ต

มติครม. ย้ายยกกระดาน เพื่อตัดวงจรผลประโยชน์และแรงกดดันจากเครือข่ายเดิม คณะรัฐมนตรีจึงมีมติโยกย้ายข้าราชการระดับสูงแบบ "รีเซ็ตระบบ" ดังนี้

ย้าย นายนิรัตน์ พงษ์สิทธิถาวร (ผู้ว่าเซมเบ้) พ้นจากตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ต ไปดำรงตำแหน่งรองปลัดกระทรวงมหาดไทย

แต่งตั้ง นายโชตินรินทร์ เกิดสม (อดีตรองปลัดกระทรวงมหาดไทย) มาดำรงตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ตคนใหม่

และก่อนหน้านี้ในวันเดียวกัน ก็มีคำสั่งโยกย้ายตำแหน่งรองผู้ว่าราชการจังหวัดอีกหลายตำแหน่งเพื่อจัดชุดทำงานใหม่ จำนวน 5 ราย ประกอบด้วย

1.นางวจิราพร อมาตยกุล รองผู้ว่าราชการจังหวัดนครศรีธรรมราช ย้ายไปเป็น รองผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสาคร

2.นายธีระพงศ์ ช่วยชู รองผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ต (รองกุ้ง หรือรองซีฟู๊ด) ย้ายไปเป็น รองผู้ว่าราชการจังหวัดนครศรีธรรมราช

3.ร.3.ร.ต.อ.เขตรัฐ ชาญศิลป์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสาคร ย้ายไปเป็น รองผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ต

4.นายอดุลย์ ชูทอง รองผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ต ย้ายไปเป็น รองผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลา

5.นายรอมดอน หะยีอาแว รองผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลา ย้ายไปเป็น รอต.อ.เขตรัฐ ชาญศิลป์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสาคร ย้ายไปเป็น รองผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ต

ปัจจุบัน รัฐบาลมอบหมายให้รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยทั้ง 3 คน ควบคุมสั่งการอย่างใกล้ชิด โดยมุ่งเป้าไปที่ 4 ภารกิจหลักคือ: ตรวจสอบเอกสารสิทธิ์อย่างละเอียด, ทวงคืนชายหาดสาธารณะ, รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างที่ผิดกฎหมาย และตัดวงจรการจัดตั้งนิติบุคคลอำพราง (นอมินี) ของชาวต่างชาติ เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างและระบบการจัดระเบียบที่ดินภูเก็ตให้กลับมาถูกต้องตามกฎหมายในระยะยาว