ล่าสุด วันที่ 23 มิถุนายน 2569 นายเอกนัฏ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ได้ออกมาเปิดเผยข้อมูลเชิงลึกกับรายการ แนวหน้าออนไลน์ ถึงสาเหตุที่ทำให้ค่าไฟของประเทศไทยมีราคาสูงพร้อมเดินหน้าปรับโครงสร้างพลังงานทั้งระบบเพื่อลดภาระให้กับประชาชนอย่างถาวร โดยมุ่งเน้นการแก้ไขปัญหาที่ฝังรากลึกมานานหลายสิบปี และเตรียมเปิดตัวโครงการสนับสนุนให้ประชาชนผลิตไฟฟ้าใช้เองและขายคืนให้รัฐได้

ตีแผ่ภาระค่าไฟสาธารณะแฝงกว่า 40 ปี

จากการตรวจสอบพบว่า ประชาชนต้องแบกรับภาระค่าไฟส่องสว่างตามทางหลวงและพื้นที่สาธารณะมาตั้งแต่ปี 2530 เนื่องจากในอดีตมีการตกลงกันระหว่างหน่วยงานรัฐและการไฟฟ้าว่า จะยกเว้นค่าไฟส่องสว่างสาธารณะเพื่อแลกกับการไม่เก็บค่าเช่าพื้นที่พาดสายไฟ ผลที่ตามมาคือ ต้นทุนค่าไฟส่วนนี้ถูกนำไปบวกแฝงไว้ใน "ค่าไฟฐาน" (ไม่ใช่ค่า FT) ทำให้ประชาชนทุกครัวเรือนต้องจ่ายเงินอุดหนุนส่วนนี้มาตลอดกว่า 40 ปี คิดเป็นพลังงานกว่า 4,000 ล้านหน่วย หรือมูลค่าสูงถึง 15,000 - 20,000 ล้านบาทต่อปี

แนวทางการแก้ไขเบื้องต้น รัฐบาลจึงมีนโยบายเร่งด่วนในการดึงค่าใช้จ่ายส่วนนี้ออกจากบิลค่าไฟของประชาชนทันที ซึ่งคาดว่าจะช่วยลดค่าไฟลงได้ประมาณ 10 สตางค์ต่อหน่วย โดยผู้ที่จะได้รับประโยชน์สูงสุดคือกลุ่มเปราะบางและผู้ที่ใช้ไฟฟ้าไม่เกิน 200 หน่วยแรก (ครอบคลุมราว 22-23 ล้านครัวเรือน) ส่วนภาระค่าไฟทางที่แยกออกมานั้น รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะเป็นผู้รับผิดชอบบริหารจัดการต้นทุนเอง เช่น การดึงรายได้จากกลุ่มธุรกิจ Data Center มาชดเชย โดยยืนยันว่าจะไม่ใช้วิธีนำภาษีมาจ่ายแบบกระเป๋าซ้ายทะลุกระเป๋าขวา และจะไม่ผลักภาระกลับไปให้ประชาชนอีก

ปรับโครงสร้างพลังงานและแก้สัญญาที่ไม่เป็นธรรม

นอกจากการแยกค่าไฟสาธารณะแล้ว กระทรวงพลังงานกำลังดำเนินการรื้อโครงสร้างต้นทุนอื่นๆ ที่เป็นภาระของประเทศ ได้แก่

• การแก้ไขสัญญาการรับซื้อไฟฟ้า (Adder) ที่มีลักษณะต่ออายุอัตโนมัติอย่างไม่เป็นธรรม โดยได้หารือกับสำนักงานอัยการสูงสุดเพื่อหาแนวทางยกเลิกหรือเจรจาปรับลดอัตราให้เหมาะสมกับปัจจุบัน
• รวมถึงการจัดการปัญหาการจ่าย "ค่าความพร้อมจ่าย" ให้กับโรงไฟฟ้าที่ไม่ได้เดินเครื่องผลิตจริง
• และเตรียมกำหนดอัตราค่าไฟประเภทใหม่สำหรับกลุ่ม Data Center เพื่อให้เกิดความสอดคล้องกับต้นทุนที่แท้จริง

เดินหน้ารับซื้อไฟฟ้าโซลาร์เซลล์ภาคประชาชน

เพื่อส่งเสริมพลังงานสะอาดและลดรายจ่ายให้ครัวเรือน รัฐบาลเตรียมเปิดตัวโครงการรับซื้อไฟฟ้าคืนจากประชาชนที่ติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ (โซลาร์รูฟท็อป) ภายในสิ้นเดือนนี้ โครงการนี้กำหนดรับซื้อไฟฟ้าส่วนเกินจากบ้านเรือนที่ติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ขนาดไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ ในราคารับซื้อที่ 2.20 บาทต่อหน่วย ซึ่งเป็นอัตราที่สูงกว่าการรับซื้อจากโซลาร์ฟาร์ม นอกจากนี้ยังได้ขยายโควตาการรับซื้อไฟฟ้าในโครงการนี้จากเดิม 90 เมกะวัตต์ เพิ่มเป็น 500 เมกะวัตต์ทั่วประเทศ

ยืนหยัดทำเพื่อประชาชน ไม่หวั่นการฟ้องร้อง

นายเอกนัฏ ยืนยันว่าการดำเนินการทั้งหมดเป็นข้อสั่งการโดยตรงจากนายกรัฐมนตรี ที่ต้องการรักษาผลประโยชน์สูงสุดของประชาชน แม้การรื้อโครงสร้างครั้งนี้อาจกระทบต่อผลกำไรของกลุ่มธุรกิจพลังงานขนาดใหญ่ และอาจนำไปสู่การฟ้องร้องทางกฎหมาย แต่ทางกระทรวงฯ ได้เตรียมความพร้อมและพิจารณาข้อกฎหมายไว้อย่างรัดกุมแล้ว รัฐบาลย้ำจุดยืนว่าภาคธุรกิจสามารถทำกำไรได้ แต่ต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของการไม่เอาเปรียบประชาชน เพื่อให้ก้าวผ่านการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานไปได้อย่างยั่งยืนทั้งผู้ประกอบการและผู้บริโภค