'นักวิชาการสื่อสารการเมือง' ชี้แผน "THAILAND²" ยกระดับทุนมนุษย์ ยังติดหล่มวาทกรรมสวยหรู หวั่นใช้งบไม่คุ้ม-สร้างซ้ำซ้อน

วันที่ 21 กรกฎาคม 2569 นักวิชาการอิสระด้านการสื่อสารการเมือง เปิดมุมมองวิพากษ์นโยบายและวิสัยทัศน์ "THAILAND² ยกกำลังประเทศไทย ยกระดับทุนมนุษย์" โดยชี้ให้เห็นถึงข้อจำกัดและความท้าทายเชิงโครงสร้าง ภายใต้ภาพลักษณ์นโยบายที่ดูสวยงาม พร้อมเสนอการวิเคราะห์เจาะลึกผ่านมุมมองนโยบายสาธารณะและเศรษฐศาสตร์เชิงโครงสร้างใน 5 มิติสำคัญ

นายพลรักษ์ รักษาพล นักวิชาการอิสระด้านการสื่อสารการเมือง ส่อง 5 จุดอ่อนเชิงนโยบาย "THAILAND" ได้เรียกร้องให้มีการทบทวนและตั้งคำถามต่อนโยบายดังกล่าวอย่างเป็นระบบผ่านเครือข่ายสังคมออนไลน์ ดังนี้

1. เปรียบเทียบ R&D ผิดบริบท (False Equivalence): การยกตัวอย่างงบวิจัยและพัฒนา (R&D) ของบริษัทยักษ์ใหญ่ระดับโลกอย่าง Huawei มาเปรียบเทียบกับงบ R&D ของไทย เป็นการเปรียบเทียบที่ไม่สมมูล เนื่องจากสเกลเศรษฐกิจและฐานตลาดแตกต่างกันสิ้นเชิง นอกจากนี้ งบ R&D ของไทยยังต่ำและกระจุกตัว หากไร้การปรับโครงสร้างงบประมาณแผ่นดินจริง การตั้งเป้า "ยกกำลังสอง" จะเป็นเพียงวาทกรรมทางการเมืองที่ไม่รองรับด้วยตัวเลขจริง

2. เสี่ยงเกิดองค์กรซ้ำซ้อน (Bureaucratic Redundancy): แนวคิดตั้ง "ศูนย์เร่งรัดนวัตกรรม (รบพ.)" เพื่อเพิ่มความเร็วในการผลักดันงานวิจัย สุ่มเสี่ยงจะเข้าไปทับซ้อนกับหน่วยงานเดิมที่มีอยู่แล้ว เช่น NIA, บพท., ปพข. หรือ สกสว. ซึ่งการเพิ่มชั้นราชการใหม่อาจกลายเป็นภาวะคอขวด แย่งชิงงบประมาณ และเพิ่มภาระงานเอกสารให้แก่นักวิจัย

3. เสี่ยงสมองไหลเพราะโครงสร้างไม่รองรับ: โครงการผลิตกำลังคนด้านไฮเทคและเซมิคอนดักเตอร์ (เช่น Siam Semiconductor) อาจล้มเหลวหากอุตสาหกรรมในประเทศยังอยู่เพียงแค่ขั้นการประกอบและทดสอบ (Assembly and Testing) ไร้ห่วงโซ่อุปทานขั้นต้นอย่างการออกแบบชิป ซึ่งจะส่งผลให้รัฐบาลต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายในการสร้างบุคลากร แต่ต้องเสียแรงงานทักษะสูงเหล่านี้ให้ต่างชาติ

4. สวัสดิการมองแยกส่วน ไม่สะท้อนจริง: นโยบายเงินอุดหนุนเด็ก 600 บาท/เดือน ถือว่าน้อยเกินไปในภาวะเงินเฟ้อปัจจุบัน และไม่เพียงพอต่อการยกระดับคุณภาพชีวิตเด็กปฐมวัย ขณะที่นโยบาย "Thailand Zero Dropout" Focus เพียงการติดตามตัวเด็ก แต่กลับละเลยการแก้ปัญหาความยากจนและหนี้สินของครอบครัว ซึ่งเป็นรากเหง้าที่ทำให้เด็กต้องออกจากระบบการศึกษา

5. โมเดลแก้จนสำเร็จรูป ไม่ตอบโจทย์ความซับซ้อน: การนำผลงานวิจัยบรรจุ "กล่ององค์ความรู้สำเร็จรูป" ไปแจกจ่ายแก้จนเชิงพื้นที่ เป็นการมองปัญหาความยากจนบิดเบือนไปจากความเป็นจริง เพราะปัญหาที่แท้จริงเกิดจากเรื่องที่ดินทำกิน อิทธิพลท้องถิ่น และโครงสร้างตลาดผูกขาด การมอบเพียงเทคโนโลยีโดยไม่แก้โครงสร้าง จะได้ผลลัพธ์เพียงชั่วคราวในช่วงที่มีงบประมาณเท่านั้น
บทสรุปเชิงวิพากษ์

"บทสรุปทั้งหมดไม่ได้ปฏิเสธเจตนาที่ดีของนโยบาย แต่ชี้ให้เห็นว่าแผนงานยังคงมีลักษณะ Top-down สั่งการจากบนลงล่าง เน้นภาพรวมเชิงเทคนิคและวาทกรรมที่สวยงาม แต่ขาดกลไกเชิงโครงสร้าง ยุทธศาสตร์งบประมาณที่ชัดเจน และความเข้าใจในความซับซ้อนระดับรากหญ้า" นายพลรักษ์ รักษาพล กล่าว

นักวิชาการอิสระด้านการสื่อสารการเมืองย้ำเตือนทิ้งท้ายว่า หากรัฐบาลยังไม่มีการปรับแก้ข้อจำกัดเหล่านี้ นโยบาย THAILAND² ก็มีโอกาสสูงที่จะกลายเป็นเพียงโครงการทางราชการอีกหนึ่งโครงการที่ไม่สามารถ "ยกกำลัง" ศักยภาพคนไทยได้จริงตามเป้าหมายที่ตั้งไว้