28 กรกฎาคม 2569 นายศุภชัย ใจสมุทร สส.บัญชีรายชื่อ ในฐานะประธานคณะทำงานด้านกฎหมาย พรรคภูมิใจไทย (ภท.) โพสต์ข้อความโดยอ้างอิงเอกสารข่าวประชาสัมพันธ์ของสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ถึงอำนาจหน้าที่ของ “ผู้ไต่สวน” กับ “ผู้มีอำนาจวินิจฉัย” ตามกฎหมาย โดยตั้งคำถามว่า มี สส. บางคนกล่าวหาข่มขู่ กกต. เป็นการผิดจริยธรรมของผู้ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือไม่ โดยมีเนื้อหาระบุว่า วันนี้มีข่าวประชาสัมพันธ์ กกต.ที่น่าสนใจและควรทำความเข้าใจให้กระจ่าง โดยเฉพาะตามข่าวย่อหน้าที่สองและย่อหน้าที่สาม จะไม่ได้ออกความเห็นพลาดผิดไป

ตามกฎหมาย พนักงานไต่สวนของ กกต. เป็นเพียงผู้รวบรวมข้อเท็จจริง

หน้าที่หลักคือ

• รับคำร้อง

• รวบรวมพยานหลักฐาน

• สอบปากคำพยาน

• วิเคราะห์ข้อเท็จจริง

• จัดทำสำนวนพร้อมความเห็นเสนอ กกต.

พนักงานไต่สวนไม่มีอำนาจวินิจฉัยว่าผู้ใดผิด ความเห็นของพนักงานไต่สวนเป็นเพียงข้อเสนอ

ผู้มีอำนาจวินิจฉัยคือ คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.)

ถามว่า กกต. ผูกพันตามความเห็นของพนักงานไต่สวนหรือไม่

คำตอบคือไม่ผูกพัน

กกต. สามารถ

• เห็นชอบกับความเห็น

• ไม่เห็นชอบ

• สั่งไต่สวนเพิ่มเติม

• แต่งตั้งคณะไต่สวนใหม่

• ยุติเรื่อง หากเห็นว่าพยานหลักฐานไม่เพียงพอ

ถ้าคดีเป็นคดีอาญา

ในความผิดเกี่ยวกับการเลือกตั้งหลายฐาน เช่น

• ซื้อเสียง

• ทุจริตเลือกตั้ง

• ให้ทรัพย์สินเพื่อจูงใจผู้สมัครหรือผู้เลือก

หาก กกต. เห็นว่ามีมูล ก็สามารถ

• ส่งฟ้องต่อศาลที่มีอำนาจ หรือ

• ดำเนินการตามกระบวนการที่กฎหมายกำหนด ซึ่งในบางกรณีต้องประสานกับพนักงานอัยการ

ประเด็นทางกฎหมายที่น่าสนใจ

มีข้อถกเถียงว่า หาก พนักงานไต่สวนของ กกต. เห็นว่าคดีไม่มีมูล แต่ กกต. เห็นต่าง จะสามารถสั่งดำเนินคดีได้หรือไม่

คำตอบคือ ได้ เพราะพนักงานไต่สวนเป็นเพียงผู้รวบรวมข้อเท็จจริงและเสนอความเห็น ส่วน อำนาจชี้ขาดเป็นของคณะกรรมการ กกต. ซึ่งอาจสั่งไต่สวนเพิ่มเติมหรือมีมติแตกต่างจากความเห็นของพนักงานไต่สวนได้ หากเห็นว่าพยานหลักฐานรองรับการวินิจฉัยนั้น

ประเด็นนี้มีความสำคัญต่อการทำความเข้าใจบทบาทของ กกต. ในคดีที่เป็นที่สนใจของสาธารณะ เช่น คดีฮั้ว สว. และช่วยแยกให้ชัดเจนระหว่าง “ผู้ไต่สวน” กับ “ผู้มีอำนาจวินิจฉัย” ตามกฎหมาย

คณะกรรมการการเลือกตั้งนั้นกว่าจะได้รับตำแหน่งต้องผ่านด่านแรกซึ่งสำคัญมากคือผู้สมัครจะเข้าสู่การพิจารณาของ คณะกรรมการสรรหา กกต. ซึ่งประกอบด้วยบุคคลจากหลายองค์กร ได้แก่

• ประธานศาลฎีกา (ประธาน)

• ประธานสภาผู้แทนราษฎร

• ผู้นำฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎร

• ประธานศาลปกครองสูงสุด

• ผู้แทนจากองค์กรอิสระตามที่กฎหมายกำหนด

คณะกรรมการสรรหาจะตรวจสอบคุณสมบัติ ความรู้ ความสามารถ ความซื่อสัตย์สุจริต และคัดเลือกผู้ที่เห็นว่าสมควรดำรงตำแหน่ง จึงจะเข้าสู่การพิจารณาของวุฒิสภา

หลายวันที่ผ่านมามีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรบางคนกล่าวหาข่มขู่คณะกรรมการการเลือกตั้ง น่าคิดว่าการกล่าวเช่นนั้นเป็นการผิดจริยธรรมของผู้ดำรงตําแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือไม่

- 006