วช. หนุน นักวิจัย สจล. ศึกษาสูตรอาหารทางสายยาง ชนิดผง หวังลดนำเข้าจากต่างประเทศ

นักวิจัยสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง พัฒนาสูตรอาหารทางสายยางให้ออกมาในรูปแบบชนิดผง เพื่อลดระยะการเตรียมอาหาร ลดโอกาสปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์ แถมยังช่วยให้ผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยฟื้นตัวเร็ว เนื่องจากได้รับสารอาหารตามแผนการรักษาของแพทย์ได้ 

ผศ. ดร.นภัสรพี เหลืองสกุล นักวิจัยสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง เปิดเผยว่า ได้รับทุนสนับสนุนผลงานการวิจัยจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ภายใต้กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ในการศึกษาพัฒนาสูตรอาหารทางสายยาง ชนิดผง ซึ่งในปัจจุบันสังคมผู้สูงอายุเป็นสิ่งที่กําลังเกิดขึ้นทั่วโลก อาหารผู้สูงอายุเป็นสิ่งที่ผู้เกี่ยวข้องกับการผลิตอาหารต้องให้ความสําคัญอย่างสูง ด้วยระบบสรีระร่างกายที่เปลี่ยนไป การทํางานของระบบการย่อยอาหารที่อ่อนแอลง อีกทั้งผู้สูงอายุบางกลุ่มที่ต้องใช้อาหารทางสายยาง รวมทั้งผู้ป่วยบางประเภท อาหารทางสายยางที่มีการใช้งานกันอยู่ในโรงพยาบาล เป็นอาหารที่ต้องทําใหม่สด สะอาด มีอายุการใช้งานวันต่อวัน เมื่อผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยกลับบ้านทางฝ่ายโภชนาการของโรงพยาบาลจะให้สูตรอาหารและสอนวิธีการเตรียมอาหารทางสายยางให้กับญาติผู้สูงอายุเพื่อไปเตรียมที่บ้าน อาจทําให้เกิดความไม่สม่ำเสมอในการทําแต่ละครั้ง ซึ่งส่งผลให้ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ นอกจากนี้ อาหารทางสายยางที่ปั่นสดจะมีปัญหาเรื่องความหนืดที่ไม่สามารถควบคุมได้ขึ้นอยู่กับวัตถุดิบที่ใช้ นี่ก็เป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทําให้ผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยได้รับสารอาหารไม่ครบถ้วน ทําให้แพทย์ต้องปรับการรักษาและทําให้ผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยไม่สามารถฟื้นตัวได้เร็ว แม้ในปัจจุบันประเทศไทยจะมีอาหารสายยางชนิดผงจากต่างประเทศ แต่ยังคงมีราคาสูง 

ผศ. ดร.นภัสรพี กล่าวต่อว่า ได้เริ่มศึกษากระบวนการและสภาวะการทำแห้งที่มีประสิทธิภาพในการเก็บรักษาคุณค่าทางโภชนาการอย่างครบถ้วนขึ้น โดยเริ่มต้นจากการศึกษาสูตรอาหารที่มีต่อคุณสมบัติของอาหารเหลวที่เตรียมได้ และศึกษาชนิดของกระบวนการทำแห้งและการเปลี่ยนแปลงตัวแปรการผลิตที่มีต่อคุณสมบัติของอาหารแห้งผงที่ได้ จากนั้นจึงนำอาหารผงที่เตรียมไว้ไปทดลองในทางสายยางจริง สุดท้ายจะนำผลิตภัณฑ์ที่ได้มาวิเคราะห์หาอายุของผลิตภัณฑ์ โดยขั้นตอนการพัฒนาผลิตภัณฑ์ ประกอบด้วย การศึกษาการเปลี่ยนแปลงชนิดและสัดส่วนของโปรตีนและใยอาหารในสูตรอาหารที่มีต่อปริมาณสารอาหารที่ต้องการ และค่าความหนืดของอาหารเหลวที่ผลิตได้ การศึกษาชนิดและสภาวะดำเนินการของกระบวนการทำแห้งแบบใช้ความร้อน และการทําแห้งแบบเยือกแข็ง (Freeze-dried) จากนั้นศึกษาผลของการทำแห้งที่มีต่อคุณลักษณะทางกายภาพของอาหารสายยางผง และอาหารสายยางผงถูกนำไปทดสอบการละลายน้ำกลับ และทดลองป้อนผ่านสายยางจริง ซึ่งในขั้นตอนนี้จะมีการพิจารณาอัตราส่วนการผสมระหว่างอาหารผงและน้ำ ที่มีต่อค่าความหนืด และอัตราการไหลผ่านสายยางจริง ศึกษาปริมาณสารอาหารในอาหารสายยางแบบผง โดยในขั้นตอนนี้จะกำหนดอัตราส่วนที่เหมาะสมของอาหารสายยางแบบผงและน้ำ และวิเคราะห์ปริมาณสารอาหารในอาหารสายยางผงทั้งคาร์โบไฮเดรต โปรตีน ไขมัน ไฟเบอร์และปริมาณกรดโฟลิก และเมื่อได้อาหารสายยางแบบผงที่มีสารอาหารตามต้องการแล้ว จะคำนวณหาต้นทุนการผลิตต่อ 100 กรัมของอาหารสายยางผงที่ผลิตขึ้น และวิเคราะห์หาอายุของอาหารสายยางแบบผงที่ผลิตได้ โดยศึกษาผลของการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิการเก็บรักษา และระยะเวลาการเก็บรักษา ที่มีต่อคุณลักษณะทางกายภาพหลังการละลายน้ำกลับ ได้แก่ ค่าความหนืด ความชื้น ปริมาณน้ำอิสระ ค่าสี, คุณภาพทางเคมี และคุณภาพทางจุลินทรีย์จากปริมาณจุลินทรีย์ทั้งหมด และปริมาณยีสต์และรา เพื่อให้เกิดความมั่นใจของคุณภาพของผลิตภัณฑ์ก่อนส่งไปถึงมือผู้บริโภค

ด้าน ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า วช. ได้สนับสนุนโครงการวิจัยด้านผู้สูงอายุอย่างต่อเนื่อง ด้วยเห็นความสำคัญของสุขภาวะของผู้สูงอายุ สำหรับโครงการวิจัยการนำนวัตกรรมสูตรอาหารทางสายยางผง ไปทดลองใช้กับผู้สูงอายุ พบว่าได้รับคุณค่าทางโภชนาการที่ครบถ้วน ส่งผลให้ฟื้นตัวเร็วและได้รับสารอาหารตามแผนการรักษาของแพทย์ได้ นอกจากนี้ยังมีความปลอดภัยและอายุการเก็บรักษาได้ยาวนานขึ้น ส่งผลต่อความสะดวกแก่ทั้งผู้สูงอายุและผู้ดูแล รวมถึงสามารถลดหรือทดแทนการนําเข้าจากต่างประเทศที่มีมูลค่าสูงได้ การต่อยอดงานวิจัยในอนาคตอาจพัฒนาเป็นอาหารเสริมผงทดแทนมื้ออาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการครบถ้วน รวมถึงมีการพัฒนาด้านกลิ่นรส อีกทั้งยังมีการพัฒนาสูตรให้เหมาะสมกับผู้ป่วยเฉพาะกลุ่ม เช่น ผู้สูงอายุโรคเบาหวาน ผู้สูงอายุโรคไต ผู้สูงอายุโรคตับ เป็นต้น