การประชุมสองสภา ประจำปี 2026 ของจีน ซึ่งประกอบด้วย สภาที่ปรึกษาการเมืองประชาชนจีน (CPPCC) และ สภาประชาชนแห่งชาติ (NPC) จัดขึ้นที่กรุงปักกิ่งในช่วงต้นเดือนมีนาคม 2026 การประชุมปีนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในฐานะเวทีนโยบายระดับชาติที่กำหนดทิศทางเศรษฐกิจ สังคม และยุทธศาสตร์ของจีนในระยะต่อไป โดยเฉพาะในบริบทของการเริ่มต้นวางฐานสำหรับ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 15 (2026–2030) และการเผชิญแรงกดดันจากเศรษฐกิจโลกและการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์

ก้าวแรกของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 15 (2026–2030)

การประชุมปี 2026 ถูกมองว่าเป็นจุดตั้งต้นเชิงนโยบายของแผนฉบับที่ 15 โดยรายงานการทำงานของรัฐบาลย้ำแนวทาง “การพัฒนาอย่างมีคุณภาพ” เป็นแกนหลักของยุทธศาสตร์ระยะต่อไป พร้อมกำหนดเป้าหมาย GDP ปี 2026 ที่ประมาณ 4.5–5% เพื่อรักษาสมดุลระหว่างการเติบโต เสถียรภาพ และการควบคุมความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง ขณะเดียวกัน การประชุมยังเน้นการขยายอุปสงค์ภายในประเทศ การปรับโครงสร้างเศรษฐกิจสู่เทคโนโลยีและนวัตกรรม และการเสริมความมั่นคงด้านห่วงโซ่อุปทาน พลังงาน อาหาร และเทคโนโลยี

การยกระดับ “พลังการผลิตใหม่ที่มีคุณภาพ” (New Quality Productive Forces)

แนวคิด “พลังการผลิตใหม่ที่มีคุณภาพ” ถูกยกระดับเป็นกรอบยุทธศาสตร์สำคัญของการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจจีน โดยรายงานการทำงานของรัฐบาลปี 2026 เน้นการสร้าง “แรงขับเคลื่อนการเติบโตใหม่” ผ่านเทคโนโลยีขั้นสูงและนวัตกรรมเชิงระบบอย่างเป็นรูปธรรม

สาระสำคัญที่ปรากฏจากการประชุม ได้แก่ การเดินหน้าแผน “AI+” เพื่อบูรณาการปัญญาประดิษฐ์เข้ากับภาคการผลิต การแพทย์ การศึกษา และบริการดิจิทัล เพื่อเพิ่มผลิตภาพและยกระดับห่วงโซ่มูลค่าอุตสาหกรรม ควบคู่กับการเร่งพัฒนาเทคโนโลยีเชิงยุทธศาสตร์ เช่น เทคโนโลยีควอนตัม หุ่นยนต์และการผลิตอัจฉริยะ ชีวการแพทย์ และระบบสื่อสารขั้นสูง รวมถึงการลงทุนใน การวิจัยพื้นฐาน โครงสร้างพื้นฐานด้านคอมพิวติ้งและข้อมูล และการสร้างระบบนิเวศนวัตกรรมที่เชื่อมโยงรัฐ มหาวิทยาลัย และอุตสาหกรรม

ขณะเดียวกัน การประชุมยังย้ำแนวทาง การพึ่งพาตนเองด้านเทคโนโลยี เพื่อลดการพึ่งพาต่างชาติในห่วงโซ่อุปทานสำคัญ และเสริมความมั่นคงทางอุตสาหกรรม ภายใต้บริบทการแข่งขันเชิงระบบในเวทีโลก

ด้วยเหตุนี้ แนวคิด “พลังการผลิตใหม่ที่มีคุณภาพ” จึงถูกวางเป็นเครื่องมือหลักของการเปลี่ยนผ่านเศรษฐกิจจีนจากการเติบโตเชิงปริมาณไปสู่การเติบโตเชิงคุณภาพ โดยเน้นผลิตภาพ นวัตกรรม และความยั่งยืนในระยะยาว

การปรับเป้าหมาย GDP สู่ความยั่งยืน

การกำหนดเป้าหมายการเติบโตทางเศรษฐกิจปี 2026 ที่ประมาณ 4.5–5% ในรายงานการทำงานของรัฐบาล สะท้อนแนวทางเชิงบวกของจีนในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสู่การพัฒนาอย่างมีคุณภาพและยั่งยืน ท่ามกลางบริบทเศรษฐกิจโลกที่ยังผันผวน

การประชุมย้ำการดำเนินนโยบายมหภาคอย่างรอบคอบ โดยให้ความสำคัญกับเสถียรภาพด้านราคา การคลัง และความยั่งยืนของหนี้ ควบคู่กับการรักษาการจ้างงานและความเชื่อมั่นของตลาด ขณะเดียวกัน ยังเน้นการจัดการความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง โดยเฉพาะในภาคอสังหาริมทรัพย์ การเงิน และหนี้ของรัฐบาลท้องถิ่น เพื่อสร้างฐานเศรษฐกิจที่แข็งแกร่งในระยะยาว

ในเชิงโครงสร้าง รัฐบาลจีนเดินหน้าปรับสมดุลโมเดลการเติบโต โดยเพิ่มบทบาทของนวัตกรรม เทคโนโลยีขั้นสูง และการบริโภคภายในประเทศในฐานะกลไกขับเคลื่อนสำคัญ สะท้อนความพยายามสร้างเศรษฐกิจที่มีเสถียรภาพ ยืดหยุ่น และพร้อมรับมือกับความท้าทายในอนาคต

ยุทธศาสตร์รับมือแรงกดดันจากภายนอก

การประชุมสะท้อนการให้ความสำคัญกับการรับมือแรงกดดันจากภายนอกอย่างชัดเจน โดยเน้นการ พึ่งพาตนเองด้านเทคโนโลยี ผ่านการพัฒนาเทคโนโลยีเชิงยุทธศาสตร์ เช่น เซมิคอนดักเตอร์ AI ควอนตัม และระบบสื่อสารขั้นสูง เพื่อลดการพึ่งพาต่างชาติ พร้อมทั้งเสริมความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทานและระบบอุตสาหกรรม ผ่านการกระจายแหล่งวัตถุดิบ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และการสร้างความมั่นคงด้านพลังงาน อาหาร และการผลิตขั้นสูง

ในมิติระหว่างประเทศ จีนย้ำการขยายความร่วมมือผ่านกลไกพหุภาคีและภูมิภาค เช่น Belt and Road ควบคู่กับยุทธศาสตร์ “เปิดกว้างในระดับสูง” เพื่อดึงดูดการลงทุนต่างชาติและรักษาความเชื่อมั่นของตลาดโลก

มาตรการกระตุ้นการบริโภค

อีกประเด็นสำคัญคือการผลักดัน อุปสงค์ภายในประเทศ โดยรายงานการทำงานของรัฐบาลระบุว่าการบริโภคจะเป็นหนึ่งในเครื่องยนต์หลักของเศรษฐกิจ ผ่านมาตรการกระตุ้นการใช้จ่ายภาคครัวเรือน เช่น โครงการสนับสนุนการเปลี่ยนรถยนต์และเครื่องใช้ไฟฟ้าวงเงินประมาณ 250,000 ล้านหยวน ควบคู่กับการเพิ่มรายได้แรงงาน การปรับปรุงระบบประกันสังคม และการสร้างเสถียรภาพตลาดแรงงาน ภาคอสังหาริมทรัพย์ และระบบการเงินเพื่อฟื้นฟูความเชื่อมั่นผู้บริโภค ขณะเดียวกัน การประชุมยังเน้นการขยายการบริโภคภาคบริการ เช่น การท่องเที่ยว สุขภาพ และวัฒนธรรม พร้อมผลักดันเศรษฐกิจดิจิทัลและรูปแบบการบริโภคใหม่ที่เชื่อมโยงกับเทคโนโลยี

ผู้เรียบเรียงเห็นว่า การประชุม “สองสภา” ปี 2026 สะท้อนทิศทางการพัฒนาของจีนอย่างชัดเจนในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจ โดยชี้ให้เห็นการมุ่งสร้างฐานการเติบโตใหม่บน เทคโนโลยี นวัตกรรม และอุปสงค์ภายในประเทศ อย่างเป็นระบบ ภายใต้แนวทางที่ให้ความสำคัญกับ เสถียรภาพ ความยั่งยืน และการบริหารความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง พร้อมทั้งสะท้อนความพยายามของจีนในการเสริมความยืดหยุ่นต่อแรงกดดันจากภายนอกในระยะยาว

เรียบเรียงโดย ดร.กฤตติกา เศวตอมรกุล รองคณบดีคณะรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์