การจัดซื้อจัดจ้างโครงการผลิตและให้บริการจัดทำหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-Passport) ระยะที่ 4 ของประเทศไทย กำลังเข้าสู่ช่วงสำคัญของกระบวนการพิจารณาผู้ยื่นข้อเสนอ ท่ามกลางการจับตาถึงมาตรฐานด้านเทคนิค และขีดความสามารถของผู้ประกอบการที่จะเข้ามารับผิดชอบการผลิตเอกสารของรัฐ ซึ่งต้องอาศัยทั้งเทคโนโลยี ความมั่นคง ระบบบริหารจัดการ และประสบการณ์เฉพาะทางในระดับสากล

สิ่งสำคัญคือ นอกเหนือจากการพิจารณาด้านราคาแล้ว โครงการลักษณะนี้ยังให้ความสำคัญกับมาตรฐานด้านความปลอดภัยของกระบวนการผลิต โดยหนึ่งในมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับในอุตสาหกรรมคือ ISO 14298:2021 (Management of Security Printing Processes) ซึ่งกำหนดระบบบริหารจัดการสำหรับผู้ผลิตงานพิมพ์เพื่อความมั่นคง    

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรมให้ความสำคัญกับขอบเขตการรับรอง (Scope of Certification)ควบคู่กัน เนื่องจากเป็นข้อมูลที่แสดงว่าผู้ได้รับการรับรองผ่านการประเมินสำหรับผลิตภัณฑ์ประเภทใดบ้าง

จากการตรวจสอบฐานข้อมูลของ Intergraf  ซึ่งเป็นองค์กรที่เผยแพร่ข้อมูลการรับรองมาตรฐาน ISO 14298 ของผู้ผลิตงานพิมพ์เพื่อความมั่นคงทั่วโลก พบว่าผู้ประกอบการที่ถูกจับตามองในบริบทของโครงการ

e-Passport ของไทย ประกอบด้วย

• Thales DIS Schweiz AG

• IN Groupe

• บริษัท จันวาณิชย์ ซีเคียวริตี้ พริ้นท์ติ้ง จำกัด

แม้ว่าทั้งสามรายจะได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO 14298 เช่นเดียวกัน  แต่เมื่อพิจารณารายละเอียดของขอบเขตการรับรอง กลับปรากฏความแตกต่างในสาระสำคัญ ซึ่งอาจเป็นประเด็นที่ควรพิจารณาประกอบกับลักษณะของโครงการได้

เมื่อเปรียบเทียบข้อมูลของ Thales DIS Schweiz AG และ IN Groupe จะพบว่า ทั้งสองบริษัทมีการระบุผลิตภัณฑ์ประเภท Passport หรือ e-Passport ไว้อย่างชัดเจนในขอบเขตการรับรอง ขณะที่ขอบเขตการรับรองของ บริษัท จันวาณิชย์ ซีเคียวริตี้ พริ้นท์ติ้ง จำกัด ซึ่งเผยแพร่ผ่านฐานข้อมูล Intergraf ระบุผลิตภัณฑ์ด้านงานพิมพ์เพื่อความมั่นคงหลายประเภท เช่น เช็ค แสตมป์ แสตมป์ไปรษณีย์ ใบรับรอง คูปอง บัตรของขวัญ ใบอนุญาตขับขี่ เอกสารประกันภัย บัตรประจำตัวประชาชน แต่ไม่ปรากฏผลิตภัณฑ์ประเภท Passport หรือ e-Passport ที่เปิดเผยต่อสาธารณะ

ความแตกต่างดังกล่าวจึงเป็นข้อสังเกตที่น่าสนใจ เนื่องจากหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีข้อกำหนดเฉพาะด้านความมั่นคง การผลิต และการควบคุมคุณภาพที่แตกต่างจากงานพิมพ์เพื่อความมั่นคงประเภทอื่น การที่ขอบเขตการรับรองของผู้ประกอบการแต่ละรายมีรายละเอียดแตกต่างกัน จึงอาจเป็นข้อมูลอีกส่วนหนึ่ง ที่สามารถนำมาประกอบการพิจารณาศักยภาพของผู้ยื่นข้อเสนอได้

ทั้งนี้ การมีหรือไม่มีการระบุคำว่า Passport ในขอบเขตการรับรองเพียงประการเดียว ไม่ใช่ข้อสรุปสุดท้ายของการประเมินคุณสมบัติ เนื่องจากการพิจารณาของหน่วยงานรัฐอาจอาศัยเอกสารทางเทคนิค ประสบการณ์ ผลงานที่ผ่านมา หรือหลักฐานอื่นประกอบตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

อย่างไรก็ตาม ปราชญ์ สามสี กล่าวว่า เมื่อข้อมูลที่เผยแพร่ต่อสาธารณะสะท้อนให้เห็นความแตกต่างของขอบเขตการรับรองระหว่างผู้ยื่นข้อเสนอทั้งสามราย ย่อมเป็นสิทธิของสาธารณชนที่จะติดตามและตรวจสอบว่า หลักเกณฑ์การประเมินคุณสมบัติของโครงการดังกล่าวได้พิจารณาประเด็นเหล่านี้อย่างครบถ้วนมากน้อยเพียงใด และเหตุผลในการคัดเลือกผู้รับจ้างสามารถอธิบายได้อย่างโปร่งใส สอดคล้องกับลักษณะของงาน และสร้างความเชื่อมั่นต่อการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐในโครงการที่เกี่ยวข้องกับเอกสารภาครัฐของประเทศหรือไม่