สวัสดีครับ ปัจจุบันนี้เราจะพบว่า ผลิตภัณฑ์ที่ใช้ในสัตว์รวมถึงยาสัตว์บางชนิดนั้น มีการ “แอบ” ขายกันเกลื่อนกลาดตาม Pet Shop และร้านขายสินค้าสำหรับสัตว์ทั่วไป  ซึ่งจริงๆ แล้วการใช้ยาสัตว์ ควรได้รับคำแนะนำจากสัตวแพทย์โดยตรงมากกว่าครับ

แต่ถ้าหากเราจำเป็นต้องใช้ผลิตภัณฑ์สำหรับสัตว์โดยที่ยังไม่ได้ทันได้ปรึกษาสัตวแพทย์แล้วล่ะก็ เราลองมาฟังคำแนะนำในการเลือกใช้และซื้อยาสัตว์ จาก “ผศ.ดร.ร.ท.หญิง สพ.ญ.เนาวรัตน์ สุธัมนาถพงษ์ภาควิชาเภสัชวิทยา คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย”กันครับ

คำแนะนำการซื้อยาสัตว์ที่เจ้าของสัตว์ควรพิจารณามีคร่าวๆ ดังนี้ครับ

1.สังเกตก่อนซื้อว่าผลิตภัณฑ์ยาสำหรับสัตว์นั้นเป็นยาจริงหรือปลอม

วิธีสังเกตเบื้องต้น คือยาปลอมนั้น มักจะโฆษณาเกินจริง เช่น...

“รักษาหายภายใน 7 วัน”

“กำจัดได้หมด ทั้งเห็บหมัดไรหูพยาธิทุกชนิด”

“ขายยาและอาหารสัตว์ป่วยทุกชนิด ราคาถูก รักษาได้ทุกโรค” เป็นต้น

นอกจากนี้ร้านขายยาสำหรับสัตว์ที่จำหน่ายยาปลอม มักจะเน้นจุดขายที่ราคาของสินค้า โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเทียบกับผลิตภัณฑ์ยาประเภทเดียวกับตัวอื่นๆ ที่ได้รับอนุญาตจากองค์การอาหารและยาให้จำหน่ายโดยสัตวแพทย์หรือให้วางขายได้ตามท้องตลาด

จะเห็นได้ชัดว่ายาปลอมจะมีราคาถูกกว่ามาก มากเสียจนดูเหมือนว่าถูกเกินไปเสียด้วยซ้ำ ซึ่งนั่นคือสัญญาณเตือนภัยว่า อาจจะเป็นยาปลอม

จากการตรวจสอบและจับกุมผู้กระทำความผิดทำการผลิตยาสัตว์ปลอม โดยผู้บังคับการกองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับการคุ้มครองผู้บริโภค (ผบก.ปคบ.) และคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) พบว่า ผู้กระทำความผิดหลายรายใช้สถานที่ผลิตยาสำหรับสัตว์ที่ไม่ได้รับอนุญาต และทำการผลิตยาและวัตถุอันตรายแบ่งขายให้กับลูกค้า การขายยาปลอมพบได้ทั้งขายทางไปรษณีย์ และตามร้านค้าทั่วไป โดยเฉพาะตลาดนัดจตุจักร

ยาปลอมที่ทางเจ้าหน้าที่สามารถตรวจพบและยึดมาได้นั้นมีหลายกลุ่ม เช่น

- ยาปฏิชีวนะ (ซัลฟาเมทาโซน เอ็นโรฟล็อกซาซิน)ยาถ่ายพยาธิ (ปิเปอราซิน ซิเตรท)

- ยาต้านปรสิตภายในและภายนอก (ไอเวอร์เมคติน)

- ยาฆ่าเชื้อทางผิวหนัง (โพวิโดน ไอโอดีน)

- ยาคุมในสัตว์ (เมทดรอกซีโปรเจสเตอโรน) และ

- ผลิตภัณฑ์วัตถุอันตรายกำจัดเห็บหมัด ดีทิค อีทิค และทิคฟรี ซึ่งเข้าข่ายเป็นวัตถุอันตรายชนิดที่ 2 หรือ 3

นอกจากนี้ยังสามารถยึดเอกสารกำกับยา แผ่นพับซึ่งไม่ได้รับอนุญาตจาก อย.ด้วย ดังนั้นเจ้าของสัตว์จึงพึงระวังในการเลือกซื้อยาไปใช้กับสัตว์เลี้ยงของตน โดยเฉพาะยากำจัดเห็บหมัด เนื่องจากยาปลอมมีวางขายทั่วไป

2.ควรสอบถามสัตวแพทย์ ก่อนที่จะซื้อยาสำหรับสัตว์มาใช้

ยาปลอมเป็นอันตรายต่อสัตว์ บางชนิดมีผลข้างเคียงที่รุนแรง บางชนิดผู้ผลิตยาปลอมใช้สูตรยาที่ไม่ได้รับการยอมรับเพื่อลดต้นทุน หรือใช้ยาผิดประเภท ซึ่งจะส่งผลต่อร่างกายสัตว์ เช่น เป็นพิษต่อตับ เป็นพิษต่อไต เป็นพิษต่อการทำงานของระบบหัวใจและหลอดเลือด เป็นพิษต่อระบบประสาท เป็นพิษต่อระบบทางเดินหายใจ ซึ่งล้วนแล้วแต่ทำให้สัตว์พิการหรือเสียชีวิตได้

เจ้าของสัตว์เลี้ยงสามารถป้องกันอันตรายที่อาจเกิดจากกับสัตว์เลี้ยงของท่านได้ โดยสอบถามสัตวแพทย์ก่อนที่จะซื้อยามาใช้เอง สัตวแพทย์ยินดีเสมอที่จะให้คำปรึกษาและคำแนะนำว่าผลิตภัณฑ์ยาชนิดใดเหมาะสมที่สุดสำหรับสัตว์เลี้ยงของท่าน

ตัวอย่างคำถามที่เจ้าของสัตว์เลี้ยงควรถามสัตวแพทย์ เช่น        

- “จากประสบการณ์ของสัตวแพทย์ ยาชนิดดังกล่าวดีสำหรับสัตว์เลี้ยงหรือไม่”

- “ผลิตภัณฑ์ยา …. ปลอดภัยและใช้ได้ผลจริงหรือไม่ มีความน่าเชื่อถือหรือไม่” เป็นต้น

(ติดตามอ่านตอนจบในสัปดาห์หน้า)

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร
ฝ่ายประชาสัมพันธ์และส่งเสริมภาพลักษณ์องค์กร
คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย