โรคหลอดเลือดสมองเป็นโรคทางระบบประสาทที่พบบอยและเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สําคัญทั่วโลกรวมถึงประเทศไทย องคการอัมพาตโลก เปิดเผยว่าในแตละปพบประชากรทั่วโลกเสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมองเฉลี่ยประมาณ 6 ลานคน สำหรับประเทศไทยพบสถิติของโรคหลอดเลือดสมองเป็นสาเหตุของความพิการหรือเสียชีวิตเป็นลำดับต้นๆ เป็นภัยเงียบที่ควรระวัง

โดยโรคหลอดเลือดสมอง แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ

-โรคหลอดเลือดสมองตีบ เกิดจากความผิดปกติของหลอดเลือดแดงที่ไปเลี้ยงสมองเกิดการตีบหรืออุดตัน เป็นผลมาจากการที่ผู้ป่วยมีปัจจัยเสี่ยง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง การบริโภคอาหารไขมันสูง สูบบุหรี่ ขาดการออกกำลังกาย ภาวะเลือดข้น ซึ่งผู้ป่วยที่มีปัจจัยเสี่ยงสะสมเป็นเวลานานจะทำให้ผนังหลอดเลือดหนาและแข็งตัว เกิดการตีบหรืออุดตัน สมองขาดเลือดเป็นอัมพาตได้ 

-โรคหลอดเลือดสมองแตก เกิดจากหลอดเลือดมีความเปราะบางลงร่วมกับภาวะความดันโลหิตสูง ทำให้บริเวณที่เปราะบางนั้นโป่งพองหรือที่เรียกว่า โรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เส้นเลือดสมองแตกได้ พบในผู้ใหญ่มากกว่าในเด็ก และพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย ซึ่งกลุ่มคนที่มีปัจจัยเสี่ยง ได้แก่ ผู้สูงอายุ สูบบุรี่ ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ผู้ป่วยที่มีโรคหลอดเลือดแดงแข็ง ใช้สารเสพติด เช่น โคเคน ผู้ที่มีประวัติเคยประสบอุบัติเหตุที่ศีรษะอย่างรุนแรง ดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งโรคดังกล่าวสามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้

อาการของโรค

ความผิดปกติทางระบบประสาทที่พบบ่อยที่สุด คือ อาการปวดหัวอย่างรุนแรงที่สุดในชีวิตแบบไม่เคยเป็นมาก่อนและเป็นแบบทันทีทันใดร่วมกับอาการ คลื่นไส้ อาเจียน คอแข็ง ตามัว ชัก หนังตาตก สับสน หมดสติ ควรรีบนำผู้ป่วยไปพบแพทย์ทันที เพราะไม่เช่นนั้นผู้ป่วยอาจเสียชีวิตได้

สัญญาณเตือนของโรคหลอดเลือดสมอง

มีอาการ อ่อนแรงแขนขาครึ่งซีก หน้าเบี้ยวครึ่งซีก เหน็บชาตามร่างกายครึ่งซีก พูดไม่ได้ พูดไม่ชัด กลืนลำบาก สำลัก เห็นภาพซ้อน ภาพมัวหรือมืดลงครึ่งซีก สับสน ซึมลง ไม่รู้สึกตัว เวียนและปวดศีรษะรุนแรง ปวดต้นคอ คลื่นไส้อาเจียน เดินเซ

โดยอาการเหล่านี้มักเกิดขึ้นเฉียบพลัน เมื่อพบผู้ป่วยมีอาการข้างต้นพยายามให้นอนราบเพื่อให้เลือดไหลเวียน หากมีอาการซึมมากควรพลิกตัวตะแคงข้างใดข้างหนึ่งป้องกันสำลัก ไม่ควรป้อนน้ำ ยา อาหาร นำส่งโรงพยาบาลที่ใกล้และเร็วที่สุด

แนวทางลดความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมอง

ถึงแม้โรคนี้จะไม่สามารถป้องกันได้ แต่สามารถลดปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคได้ด้วยวิธีต่อไปนี้

-ควรรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ เน้นผักและผลไม้ให้มาก

-หลีกเลี่ยงอาหารที่มีรสเค็มจัด ไขมันสูง

-ควบคุมระดับความดันโลหิต ไขมัน และน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ

-ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
-หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การใช้สารเสพติด งดสูบบุหรี่ การออกแรงเบ่งบ่อยๆ แรงๆ

-ควรตรวจสุขภาพประจำปีเพื่อค้นหาปัจจัยเสี่ยง

ในกรณีที่มีปัจจัยเสี่ยงหรือผู้ที่เป็นโรคนี้อยู่แล้ว ต้องรักษาและรับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ พร้อมทั้งปฎิบัติตัวภายใต้คำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด เพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำอีก

ข้อมูลโดย : นายแพทย์สุพรรณ ศรีธรรมมา อธิบดีกรมการแพทย์