ดินแดนประเทศไทยนั้น ภาคอีสานถือเป็นแผ่นดินเก่าที่มีอายุอยู่ในยุคดึกดำบรรพ์ ทำให้มีเรื่องราวของสัตว์ดึกดำบรรพ์และเรื่องราวมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์ที่มีการสร้างบ้านแปลงเมืองต่อเนื่องกันหลายยุคสมัย นายวีระ โรจนพจน์รัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ได้ให้ความสำคัญถึงแหล่งเรียนรู้ที่ปรากฏอยู่ในภาคอีสานเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะการจัดแสดงโบราณวัตถุและศิลปวัตถุในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อุบลราชธานี ที่ใช้จวนหรือศาลากลางหลังเก่า ซึ่งสร้างบนที่ดินของหม่อมเจียงคำชุมพล ณ อยุธยา ชายาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชุมพลสมโภช กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ ข้าหลวงต่างพระองค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวสำเร็จราชการมณฑลลาวกาว (มณฑลอีสาน) ครั้งมาประทับว่าการที่เมืองอุบลราชธานีนั้นมาจัดเป็นพิพิธภัณฑ์ขึ้น สถานที่แห่งนี้ตั้งอยู่เลขที่ 318ถนนเขื่อนธานี ตำบลในเมือง จังหวัดอุบลราชธานี โดยกรมศิลปากรได้ดำเนินการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์เพื่อให้เป็นศูนย์อนุรักษ์ เผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมของท้องถิ่น และให้บริการทางการศึกษาเกี่ยวกับขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ศิลปะ ประวัติศาสตร์ โบราณคดี ในภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง

เดิมนั้นเป็นอาคารศาลากลางเมืองอุบลราชธานีในรัชกาลที่ 6 สร้างเมื่อพ.ศ.2461 เป็นอาคารชั้นเดียวก่ออิฐถือปูน ยกพื้นสูง หลังคาทรงปั้นหยา มุงกระเบื้องว่าวมีครุฑประดับส่วนบนสุด ภายในอาคารประกอบด้วยห้องโถงใหญ่อยู่ตรงกลาง มีสวนหย่อมขนาบข้าง ล้อมรอบด้วยระเบียงทางเดินและห้องขนาดเล็ก เหนือกรอบประตูและบัวหัวเสารับชายคาที่ระเบียงมีการประดับตกแต่งด้วยไม้ฉลุลายพันธุ์พฤกษาเมื่อมีการสร้างศาลากลางใหม่และย้ายที่ทำการไปเมื่อ พ.ศ.2511 ศาลากลางหลังเก่าจึงปรับปรุงเป็นพิพิธภัณฑ์ของจังหวัดอุบลราชธานี สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีเปิดพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอุบลราชธานี เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2532

การจัดแสดงในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอุบลราชธานีนั้นมุ่งเน้นเรื่องราวด้านต่างๆ ของจังหวัดอุบลราชธานี ทั้งทางด้านภูมิศาสตร์ ธรณีวิทยา ประวัติศาสตร์ โบราณคดี ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน ชาติพันธุ์วิทยา ศาสนาและการปกครอง โดยจัดแสดงนิทรรศการออกเป็นห้องๆ เช่น แสดงข้อมูลทั่วไปของจังหวัดอุบลราชธานีแสดงธรณีวิทยาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และสมัยก่อนประวัติศาสตร์ โดยจัดแสดงข้อมูลและหลักฐานทางโบราณคดี ประกอบด้วยโบราณวัตถุสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่พบในเขตจังหวัดอุบลราชธานี เช่น เครื่องมือหิน กลองมโหระทึก ภาชนะดินเผารูปทรงต่างๆ เครื่องใช้และเครื่องประดับสำริด รวมทั้งอาวุธที่ทำจากสำริดและเหล็ก ที่ผนังจะมีภาพเขียนสีจำลองจากแหล่งภาพเขียนสีผาแต้ม ซึ่งเป็นแหล่งภาพเขียนสีที่สำคัญในเขตอำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี

แสดงประวัติศาสตร์เริ่มแรก วัฒนธรรมทวาราวดีและวัฒนธรรมเจนละ จัดแสดงโบราณวัตถุสมัยประวัติศาสตร์เริ่มแรกในวัฒนธรรมเจนละหรือวัฒนธรรมเขมรก่อนเมืองพระนคร อายุราวพุทธศตวรรษที่ 12-13 และวัฒนธรรมทวาราวดีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 12-15 โบราณวัตถุชิ้นสำคัญที่สุดได้แก่ พระอรรธนารีศวร อายุราวพุทธศตวรรษที่ 13 พบในจังหวัดอุบลราชธานี เป็นประติมากรรมที่สลักรวมรูปพระศิวะและพระอุมาผู้เป็นชายารวมไว้เป็นองค์เดียวกัน พระคเณศหินทราย ศิลปะเขมร อายุราวพุทธศตวรรษที่ 15 เป็นต้น แสดงวัฒนธรรมไทย-ลาว ผ้าโบราณ และผ้า
พื้นเมืองอุบลราชธานี ดนตรีพื้นเมือง ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้านและเครื่องใช้ในครัวเรือนและผลงานประณีตศิลป์เนื่องในพุทธศาสนา ด้วยสถานที่คับแคบของจวนเก่าแห่งนี้ และโบราณวัตถุยังมีอีกจำนวนมากนั้น ทำให้ถูกมองถึงพัฒนาการเป็นแหล่งเรียนรู้ในวันข้างหน้ามากขึ้น