นโยบายหนึ่งที่ทางกรมการข้าว กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ขับเคลื่อน คือ การปรับโครงสร้างในการผลิตข้าว โดย
การปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตและคุณภาพผลผลิต ในรูปแบบของนาแปลงใหญ่ซึ่งโครงการนี้มีความมุ่งหวังให้ชาวนา สามารถที่จะลดต้นทุนการผลิต เพิ่มผลผลิตและคุณภาพข้าวได้

นายอนันต์ สุวรรณรัตน์ อธิบดีกรมการข้าว กล่าวว่า นโยบายการขับเคลื่อนนาแปลงใหญ่หรือเกษตรแปลงใหญ่นั้น พลเอกฉัตรชัย สาริกัลยะ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีความมุ่งมั่นที่จะให้เกิดการส่งเสริมการทำเกษตรในรูปแบบแปลงใหญ่ เพื่อให้มีพลังของตัวเกษตรกรเอง มีอำนาจในการต่อรองและมีการเชื่อมโยงระหว่างการผลิตกับการตลาดให้ครบสมบูรณ์ ขณะนี้ทางกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ตลอดจนรัฐบาลพยายามหามาตรการต่างๆ มาสนับสนุน โดยเฉพาะการอนุมัติเงินกู้จากธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) ให้กับกลุ่มเกษตรแปลงใหญ่ในวงเงินกลุ่มละ 5 ล้านบาท อัตราดอกเบี้ย 0.01% ต่อปี ระยะเวลา 3 ปี (ปี 2560-2562) สำหรับเป็นกองทุนหมุนเวียนในการดำเนินงานและจัดหาวัสดุอุปกรณ์ในการผลิต นับเป็นมาตรการที่จะสนับสนุนให้โครงการเกษตรแปลงใหญ่ดำเนินการไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ

อนันต์  สุวรรณรัตน์

นอกจากนี้ กระทรวงเกษตรฯยังได้แบ่งเกษตรแปลงใหญ่เป็นหลายรูปแบบ ทั้งเกษตรแปลงใหญ่ทั่วไป เกษตรแปลงใหญ่ประชารัฐสมัยใหม่ ซึ่งทุกวันนี้หน่วยงานภาครัฐ และภาคเอกชน ร่วมกันเข้ามาทำเกษตรแปลงใหญ่ตามแนวทางประชารัฐ ส่งผลให้การเข้าสู่ระบบเกษตรแปลงใหญ่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตของพี่น้องเกษตรกรได้เป็นอย่างดี

ในส่วนของกรมการข้าวเองก็ได้ดำเนินการตามนโยบายเกษตรแปลงใหญ่ ในรูปของนาแปลงใหญ่โดยบูรณาการการทำงาน
กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ เอกชน ที่สำคัญคือเกษตรกรชาวนา ทั้งยังมีการจัดประกวดแข่งขันการทำนาแปลงใหญ่ของกลุ่มเกษตรกรจากพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ ถ่ายทอดผ่านรายการทางโทรทัศน์ เพื่อกระตุ้นให้ชาวนาได้เห็นความสำคัญของการรวมกลุ่มทำงาน เห็นความเปลี่ยนแปลงหรือความสำเร็จของกลุ่มเกษตรกร สามารถนำไปเป็นต้นแบบในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและคุณภาพผลผลิตข้าวของไทยได้ในภาพรวม

สำหรับปีงบประมาณ 2560 กรมการข้าวได้กำหนดแผนการดำเนินงานนาแปลงใหญ่ที่จะนำไปสู่การลดต้นทุน เพิ่มผลผลิตไว้ดังนี้ 1.ส่งเสริมให้กลุ่มนาแปลงใหญ่มีการใช้เครื่องปลูกข้าว ในการลดอัตราเมล็ดพันธุ์เพื่อลดต้นทุนค่าเมล็ดพันธุ์ต่อไร่ลง และต้นข้าวขึ้นเป็นแถวเป็นแนวดูแลรักษาง่าย ก็จะช่วยลดต้นทุนค่าดำเนินการลงได้ด้วย 2.ส่งเสริมให้มีการรวมกลุ่มกันผลิตปัจจัยการผลิตใช้เอง ได้แก่ รวมกลุ่มเกษตรกรผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ใช้เอง กลุ่มเกษตรกรผู้ผลิตปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพใช้เองทดแทนการใช้ปุ๋ยเคมี กลุ่มบริหารจัดการศัตรูพืชผลิตสารชีวภาพใช้ทดแทนสารเคมี และกลุ่มเกษตรกรผู้ใช้เครื่องจักรกลการเกษตรเพื่อบริหารจัดการเครื่องจักรกลที่มีในชุมชน และที่มารับจ้างในการบริการแก่สมาชิกนาแปลงใหญ่ในราคาถูกกว่าทั่วไป 3.ถ่ายทอดองค์ความรู้ เผยแพร่สื่อการเรียนรู้ให้กับเกษตรกรนาแปลงใหญ่ ในการจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ศึกษาทดสอบจากแปลงเรียนรู้ และการฝึกปฏิบัติตามกระบวนการโรงเรียนเกษตรกร เพื่อให้มีการปลูกข้าวที่ถูกต้องและเหมาะสม มีการทำนาแบบประณีต ปลูกข้าวเป็นแถวเป็นแนวทำให้ดูแลรักษาง่ายและทั่วถึง โรคและแมลงไม่ระบาด ต้นข้าวเจริญเติบโตดีส่งผลให้ผลผลิตข้าวเพิ่มขึ้น

ส่วนด้านแผนหรือแนวทางในเรื่องการเชื่อมโยงตลาดและการบริหารจัดการนาแปลงใหญ่นั้น จะจัดกิจกรรมเวทีชุมชน เพื่อสร้างความเข้าใจของสมาชิก ชุมชนในการร่วมแสดงความคิดเห็นในการบริหารจัดการกลุ่มนาแปลงใหญ่ ร่วมกันวางแผนการผลิต กำหนดเทคโนโลยีและวางแผนการตลาด เชื่อมโยงการตลาดโดยจัดประชุมหรือสัมมนา เพื่อเชื่อมโยงการตลาดกับผู้ประกอบการค้าข้าว ในการหาข้อตกลงร่วมกันระหว่างผู้นำชุมชนและเครือข่ายเพื่อวางแผนการตลาดและเจรจาธุรกิจ พัฒนาสร้างเสริมความสามารถในการบริหารจัดการให้กับกลุ่มนาแปลงใหญ่ โดยจัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนาคณะกรรมการกลุ่มนาแปลงใหญ่ หลักสูตร การบริหารจัดการกลุ่มและการตลาด

อธิบดีกรมการข้าวกล่าวเพิ่มเติมว่า ในส่วนของการเชื่อมโยงตลาดนับเป็นปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งที่จะทำให้โครงการส่งเสริมนาแปลงใหญ่ประสบผลสำเร็จลุล่วงตามวัตถุประสงค์ ซึ่งในปีที่ผ่านมาอาจมีปัญหาบ้างตรงที่ผู้ประกอบการหรือ
โรงสีได้เข้ามาร่วมกิจกรรมในช่วงมีการเพาะปลูกไปแล้ว ทำให้พันธุ์ข้าวอาจไม่ตรงตามความต้องการของโรงสีมากนัก ฉะนั้นในปี 2560 ทางภาคเอกชนจะเข้ามาตั้งแต่ก่อนการผลิตว่าต้องการข้าวแบบไหน ทางกลุ่มนาแปลงใหญ่จะได้วางแผนการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด ซึ่งจะส่งผลให้ภาคการผลิตและภาคการตลาดสามารถเชื่อมโยงกันได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น