นายสุเมธ ตันติเวชกุล ประธานมูลนิธิข้าวไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ กล่าวปาฐกถาพิเศษ “นโยบายข้าวและชาวนา” ในโอกาสเปิดประชุมเวทีข้าวไทยปี 2559 ว่า ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงห่วงชาวนาไทย เคยตรัสเสมอว่า ข้าวกับชาวนาไทยเป็นวิถีชีวิตที่แยกกันไม่ออก ซึ่งปัญหาข้าวเผชิญปัญหาทั้งราคาข้าวตกต่ำจากเศรษฐกิจโลก ปัญหาน้ำท่วม ภัยแล้ง มาตลอด ซึ่งเป็นปัจจัยตัวแปรสำคัญต้องเร่งหาทางออก จึงอยากให้ชาวนาทุกคนและภาครัฐเน้นแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงของพระองค์ เช่น การทำนา ให้เอาเรื่องทุน เป็นโจทย์ ความพอประมาณ เรื่องน้ำ เรื่องเงิน มีเท่าไหร่และไม่ประมาท ซึ่งแนวทางของในหลวงทรงให้ทุกคนช่วยเหลือพึ่งพาตนเองได้มากที่สุด เช่น เกษตรทฤษฎีใหม่ ตนได้ส่งเจ้าหน้าที่ของมูลนิธิ ลงไปสำรวจชาวนา 600 คนในช่วงแล้งจัด ซึ่งทั้งหมดอยู่รอดได้เพราะปรับตัวใช้ทฤษฎีใหม่ได้ผลดี ในขณะที่คนอื่นแย่ รวมถึงการลดพื้นที่ทำนาก็มีความจำเป็น แต่ต้องให้ชาวนาไม่รู้สึกว่าลดวิถีชีวิตของเขาหรือทำให้เสียรายได้ ถ้าสลับปลูกพืชอื่น ทำให้เขารู้ว่ารายได้ไม่สูญเสียไป ที่สำคัญองค์กรภาครัฐ ปรับทัศนคติให้ความรู้เกษตรกรมากกว่านี้ รวมถึงเรื่องตลาดแนวทางช่วยเหลือ ไปปลูกพืชอื่น ต้องมีตลาดชัดเจนไว้รองรับ ตนฝากไว้ว่าสุดท้ายเรื่องข้าว จากนี้ไปตลาดข้าวไม่ใช่ขายข้าวเปลือกข้าวสาร เน้นนวตกรรมใหม่ ตลาดสินค้าแปรรูปข้าวให้มากขึ้นด้วย

ด้าน พล.อ.ฉัตรชัย สาริกัลยะ รมว.เกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า พระราชดำรัสในหลวงรัชกาลที่ 9 เมื่อปี 2547 ตรัสว่า “ข้าพเจ้ามีโอกาสได้ศึกษาทำนาบ้าง ลำบากมิใช่น้อย ต้องอาศัยข้าวพันธุ์ดี ได้ผลผลิตเป็นล่ำเป็นสัน เวลาว่างทำนาปลูกพืชอื่นให้มีรายได้ และไว้เป็นปุ๋ยด้วย ก็มีประโยชน์มาก” ซึ่งนี่คือศาสตร์พระราชา ที่ตนน้อมนำไปทำให้เกิดผลจริงปี 2560 ตั้งเป้าหมายเกษตรทฤษฎีใหม่ 7 หมื่นแห่ง เชื่อว่าต่อไปจะเพิ่มเป็น 7 ล้านราย เพราะเกษตรกรได้รู้ว่าราคาพืชเศรษฐกิจจะผันผวนแค่ไหนก็อยู่ได้

“ตอนนี้มียุทธศาตร์ข้าวครบวงจร เพื่อลดปริมาณข้าวล้นตลาดแก้ปัญหาราคาตกในพื้นที่ปลูกข้าว 54 ล้านไร่กว่า ไม่เหมาะสมปลูกเลย 5.7 แสนไร่ ไปทำอย่างอื่น และลดข้าวรอบสองลง ปรับไปปลูกพืชอื่น ข้าวโพด 2 ล้านไร่ ปลูกพืชฤดูแล้ง 5 แสนไร่ เหลือ 6 ล้านไร่ จากกว่า 8 ล้านไร่ ส่วนรอบสาม งดปลูกเลย แต่ขณะนี้ไม่ประสบผลสำเร็จโดยเฉพาะชาวนาลุ่มเจ้าพระยา ไม่เข้าโครงการเห็นว่าปีนี้มีน้ำพอทำนา ตนก็ให้เจ้าหน้าที่พยายามสร้างความเข้าใจต่อไปเพราะราคาอาจตกต่ำอีก ที่ผ่านมาไปสำรวจได้เกษตรกรสมัครใจ 2 ล้านกว่าไร่ พอมีมาตรการพยุงราคาข้าว จำนำยุ้งฉาง ทำให้เกษตรกรส่วนหนึ่งกลับไปปลูกข้าวเหมือนเดิม ซึ่งได้ปรับเปลี่ยนไม่ปลูกข้าวเข้าร่วมเพียง 4 แสนกว่าราย ที่มีปัญหาปรับลดทำนารอบสอง 2 ล้านไร่ ยังมีปัญหามากชาวนาไม่เข้าร่วมโครงการ” รมว.เกษตรฯกล่าว