รศ.ดร.ธนวรรธน์ พลวิชัย อธิการบดีมหาวิทยาลัยหอการค้าไทย และประธานที่ปรึกษาศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย เปิดเผยผลสำรวจ "พฤติกรรมการใช้จ่ายและผลกระทบของผู้ปกครองในช่วงเปิดเทอม ปี 2569” พบว่า ช่วงเปิดภาคเรียนปีนี้มีเม็ดเงินสะพัดรวมประมาณ 66,372 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 6% จากปีก่อน และถือเป็นระดับสูงสุดในรอบ 10 ปี สะท้อนว่าภาระด้านการศึกษายังคงเป็นรายจ่ายสำคัญของครัวเรือนไทย แม้เศรษฐกิจโดยรวมยังเผชิญแรงกดดันจากค่าครองชีพและราคาพลังงาน

ทั้งนี้ ผลสำรวจจัดทำจากกลุ่มตัวอย่าง 1,250 ตัวอย่างทั่วประเทศ ระหว่างวันที่ 26 เมษายน – 2 พฤษภาคม 2569

รศ.ดร.ธนวรรธน์ กล่าวว่า ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยของผู้ปกครองในช่วงเปิดเทอมปีนี้อยู่ที่ 29,930 บาทต่อครัวเรือน โดยผู้ปกครองเกือบครึ่งระบุว่าค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นจากปีก่อน ปัจจัยหลักมาจากราคาสินค้าเกี่ยวกับการศึกษาและค่าครองชีพที่ปรับตัวสูงขึ้น โดยเฉพาะชุดนักเรียน รองเท้า อุปกรณ์การเรียน และค่าเดินทาง

ผลสำรวจพบว่า ผู้ปกครองมองว่าสินค้าที่ราคาแพงขึ้นมากที่สุด ได้แก่ รองเท้าและถุงเท้านักเรียน ชุดนักเรียน และอุปกรณ์การเรียน ขณะที่ราคาน้ำมันที่ยังอยู่ในระดับสูง แม้จะเริ่มปรับลดลงช่วงปลายเดือนเมษายน ก็ยังส่งผลต่อภาระค่าเดินทางและต้นทุนสินค้าเกี่ยวกับการศึกษาโดยตรง

เพื่อรับมือกับภาระค่าใช้จ่าย ผู้ปกครองจำนวนมากเริ่มวางแผนใช้จ่ายอย่างระมัดระวังมากขึ้น โดยเลือกซื้อสินค้าใหม่เพียงบางส่วน และนำของเก่ากลับมาใช้ซ้ำ โดยเฉพาะกระเป๋านักเรียนที่เกือบครึ่งยังเลือกใช้ของเดิม

อย่างไรก็ตาม แม้ผู้ปกครองส่วนใหญ่ระบุว่ายังมีเงินเพียงพอสำหรับค่าใช้จ่ายช่วงเปิดเทอม แต่ยังมีอีกจำนวนไม่น้อยที่ยอมรับว่าเงินไม่เพียงพอ และต้องอาศัยการกู้ยืมหรือจำนำทรัพย์สินเพื่อรองรับค่าใช้จ่ายดังกล่าว

ผลสำรวจยังสะท้อนว่า ภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันส่งผลกระทบต่อค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาของบุตรหลานในระดับสูง ส่งผลให้หลายครัวเรือนต้องลดค่าใช้จ่ายด้านอื่น เช่น การท่องเที่ยว การใช้จ่ายส่วนตัว และค่าอาหาร เพื่อรักษาระดับคุณภาพการศึกษาของบุตรหลานไว้

นอกจากนี้ ผู้ปกครองยังแสดงความกังวลต่ออนาคตของเด็กไทยในหลายมิติ โดยเฉพาะเรื่อง “ไม่มีงานทำในอนาคต” ปัญหาความรุนแรงในโรงเรียน การกลั่นแกล้ง และสุขภาพจิตของเด็กและเยาวชน

รศ.ดร.ธนวรรธน์ ระบุว่า แม้ภาครัฐจะออกมาตรการช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายผ่านโครงการ “Back to School 2026” และมาตรการลดราคาสินค้าการศึกษา แต่แรงกดดันจากต้นทุนสินค้าและราคาพลังงานยังเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ภาระเปิดเทอมของครัวเรือนไทยในปีนี้ยังอยู่ในระดับสูง

- 030