นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา (DIP) กระทรวงพาณิชย์ (พณ.) เปิดเผยว่า กรมฯได้เดินหน้าศึกษาแนวทางการเข้าเป็นภาคีสนธิสัญญาขององค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลกว่าด้วยทรัพย์สินทางปัญญา ทรัพยากรพันธุกรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรพันธุกรรม (WIPO GRATK) ของไทย โดยได้เปิดเวทีรับฟังความคิดเห็นจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ และภาคประชาชนกว่า 70 หน่วยงาน

ทั้งนี้เพื่อแลกเปลี่ยนความเห็นและข้อเสนอแนะเกี่ยวกับประโยชน์และผลกระทบ แนวทางการเตรียมความพร้อม และการดำเนินงานที่เหมาะสม หากไทยพิจารณาเข้าเป็นภาคีสนธิสัญญา โดยผู้เข้าร่วมมีความเห็นสอดคล้องกันว่าการเข้าเป็นภาคีสนธิสัญญาดังกล่าวจะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อไทยในหลายมิติ ทั้งในด้านการคุ้มครองทรัพยากรพันธุกรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น การยกระดับความโปร่งใสของระบบสิทธิบัตร และการสร้างมูลค่าเพิ่มจากทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาของประเทศบนพื้นฐานของการแบ่งปันผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม

นางอรมน กล่าวว่า สนธิสัญญา WIPO GRATK เป็นผลสำเร็จจากการเจรจาระหว่างประเทศที่ดำเนินมายาวนานกว่า 20 ปี ภายใต้การผลักดันขององค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก (WIPO) เพื่อกำหนดกลไกด้านทรัพย์สินทางปัญญาที่สนับสนุนการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรพันธุกรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยประเทศสมาชิก WIPO กว่า 190 ประเทศ รวมถึงไทย สามารถสรุปผลการเจรจาและรับรองสนธิสัญญาดังกล่าวอย่างเป็นทางการ เมื่อเดือนพฤษภาคม 2567 ณ นครเจนีวา สมาพันธรัฐสวิส นับเป็นสนธิสัญญาฉบับแรกที่เชื่อมโยงทรัพย์สินทางปัญญากับทรัพยากรพันธุกรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างเป็นรูปธรรม

โดยกำหนดให้ผู้ยื่นคำขอรับสิทธิบัตรต้องเปิดเผยแหล่งที่มาของทรัพยากรพันธุกรรม (GRs) และภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง (ATK) ที่ใช้ในการประดิษฐ์ เพื่อให้ทราบประเทศที่เป็นแหล่งกำเนิดของ GRs ชนพื้นเมืองหรือชุมชนท้องถิ่นที่เป็นเจ้าของ ATK ซึ่งเป็นกลไกที่ช่วยปกป้องสิทธิของชุมชนท้องถิ่นและเกิดการแบ่งปันผลประโยชน์จากทรัพยากรพันธุกรรมอย่างเหมาะสม

“ไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง มีทรัพยากรพันธุกรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นจำนวนมากที่สามารถต่อยอดสู่การวิจัย นวัตกรรม และการพัฒนาอุตสาหกรรมในหลายสาขา ทั้งด้านการเกษตร อาหาร ยา เวชสำอาง ผลิตภัณฑ์ชีวภาพ เป็นต้น การเข้าเป็นภาคีสนธิสัญญา WIPO GRATK จึงเป็นโอกาสสำคัญในการยกระดับการคุ้มครองทรัพยากรและภูมิปัญญาท้องถิ่นของประเทศให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล”นางอรมน กล่าว