ในช่วงสองปีที่ผ่านมา โลกได้เห็นการแข่งขันที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในอุตสาหกรรมที่หลายคนอาจไม่เคยสนใจ นั่นคือ “ดาต้าเซ็นเตอร์” หรือศูนย์ประมวลผลข้อมูลขนาดใหญ่ ที่กลายมาเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญไม่ต่างจากถนน ไฟฟ้าหรือน้ำประปา ในยุคก่อน บริษัทยักษ์ใหญ่อย่าง Microsoft, Google, Amazon และ Meta ต่างทุ่มเงินรวมกันกว่า300,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2025 เพียงปีเดียว เพื่อสร้างและขยายดาต้าเซ็นเตอร์ทั่วโลก

และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้คือหนึ่งในพื้นที่เป้าหมายที่พวกเขากำลังจ้องมองอยู่อย่างใกล้ชิด คำถามคือ

ประเทศไทยพร้อมจะคว้าโอกาสนี้หรือไม่?

ทำไมดาต้าเซ็นเตอร์จึงกลายเป็นสมรภูมิแห่งศตวรรษ?

เบื้องหลังความต้องการดาต้าเซ็นเตอร์ที่พุ่งสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดดนั้นมีปัจจัยสำคัญอยู่หนึ่งอย่าง นั่นคือ AI หรือ ปัญญาประดิษฐ์ การฝึกโมเดล AI เพียงหนึ่งครั้งใช้พลังงานไฟฟ้ามากกว่าบ้านธรรมดาหลายร้อยหลังรวมกัน และเมื่อ AI ถูกนำมาใช้งานจริงในระดับล้านคนพร้อมกัน ความต้องการโครงสร้างพื้นฐานก็ยิ่งมหาศาลตามไปด้วย สิงคโปร์เคยเป็นศูนย์กลางดาต้าเซ็นเตอร์ของภูมิภาคมาโดยตลอด แต่ในปี 2019

รัฐบาลสิงคโปร์ประกาศระงับการสร้างดาต้าเซ็นเตอร์ใหม่นานกว่า 3 ปี เนื่องจากข้อจำกัดด้านพื้นที่และพลังงานแม้จะเริ่มผ่อนคลายในระยะหลัง แต่สัญญาณนั้นชัดเจนว่า ภูมิภาคนี้ต้องการฐานใหม่ มาเลเซีย อินโดนีเซีย และไทย จึงกลายเป็นตัวเลือกที่นักลงทุนโลกหันมาพิจารณาอย่างจริงจัง

ในปัจจุบัน มาเลเซียกำลังนำอยู่ในการแข่งขันนี้ด้วยการลงทุนจาก Microsoft, Google และ Oracle รวมกันกว่า15,000 ล้านดอลลาร์ในช่วงเวลาเพียงสองปี ขณะที่อินโดนีเซียก็ดึงดูดเงินลงทุนได้ไม่น้อย ส่วนไทยนั้น แม้จะมีความพยายามจากภาคเอกชน แต่ยังขาดความชัดเจนในระดับนโยบายที่จะทำให้การแข่งขันนี้เป็นรูปธรรม

ไทยมีจุดแข็งอะไร และสิ่งที่ต้องเร่งพัฒนาคืออะไร?

ความจริงที่น่าดีใจคือไทยมีจุดแข็งสำคัญหลายประการ

ประการแรกคือโครงสร้างพื้นฐานไฟฟ้าที่มีเสถียรภาพสูงเป็นสิ่งที่ดาต้าเซ็นเตอร์ต้องการมากที่สุด เพราะการหยุดไฟเพียงไม่กี่วินาทีอาจสร้างความเสียหายมูลค่ามหาศาล

ประการที่สองคือทำเลที่ตั้งซึ่งอยู่ใจกลางอาเซียน เชื่อมต่อกับเคเบิลใต้น้ำระหว่างประเทศได้ดีและประการที่สามคือต้นทุนค่าที่ดินและแรงงานที่ยังต่ำกว่าสิงคโปร์อย่างมีนัยสำคัญ

อย่างไรก็ตาม ยังมีสิ่งที่ต้องเร่งแก้ไข สิ่งแรกคือความล่าช้าในกระบวนการขออนุญาต นักลงทุนต่างชาติที่เคยผ่านการตั้งดาต้าเซ็นเตอร์ในมาเลเซียมักพูดตรงๆว่าขั้นตอนในไทยยังซับซ้อนและใช้เวลานานกว่ามาก สิ่งที่สองคือการขาดนโยบายพลังงานสะอาดที่ชัดเจน เพราะhyperscalers ระดับโลกอย่าง Google และ Microsoft มีพันธะต่อผู้ถือหุ้นว่าต้องใช้พลังงานหมุนเวียน 100% ภายในปี2030

หากไทยไม่มีทางออกด้านพลังงานสีเขียวที่น่าเชื่อถือ โอกาสบางส่วนก็อาจหลุดลอยไปและสุดท้ายคือการขาดบุคลากรผู้เชี่ยวชาญด้านโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลซึ่งต้องอาศัยการลงทุนในระบบการศึกษาและการฝึกอบรมอย่างเป็นระบบ

ไทยต้องเลือกจะเป็นผู้เล่น ไม่ใช่แค่ผู้ชม

การแข่งขันดึงดูด AI Infrastructure นั้นไม่ต่างจากการแข่งขันดึงดูดนิคมอุตสาหกรรมในยุค 1980-1990

ประเทศที่ชนะในวันนั้นได้กำหนดทิศทางเศรษฐกิจของตัวเองนานหลายสิบปีและวันนี้ประวัติศาสตร์กำลังจะซ้ำรอยในรูปแบบใหม่ภาคเอกชนไทยเริ่มเคลื่อนตัวแล้ว มีบริษัทชั้นนำหลายแห่งที่ลงทุนสร้างดาต้าเซ็นเตอร์และโครงสร้างพื้นฐาน AI อย่างจริงจัง แต่การลงทุนเอกชนเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอ สิ่งที่ขาดหายคือเจตจำนงทางนโยบายที่ชัดเจนจากภาครัฐ ไม่ว่าจะเป็นการให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีที่แข่งขันได้ การเร่งรัดพลังงานหมุนเวียน และการสร้างเส้นทาง Fast Track

สำหรับการลงทุนด้านดิจิทัลโดยเฉพาะนอกจากนี้ รัฐยังควรส่งเสริมความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยและภาคอุตสาหกรรมเพื่อผลิตบุคลากรที่มีทักษะตรงกับความต้องการของตลาดรวมถึงเร่งพัฒนากฎระเบียบด้านข้อมูลที่ทันสมัยและสอดคล้องกับมาตรฐานสากลอย่างเป็นรูปธรรมคำถามที่ผู้อ่านลองถามตัวเองดูก็ได้ว่า ในอีก 10 ปีข้างหน้า เราอยากให้เพื่อนบ้านมาเช่าโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลจากเราหรือเราจะเป็นฝ่ายต้องพึ่งพาพวกเขาแทน คำตอบนั้นขึ้นอยู่กับการตัดสินใจที่เราทำในวันนี้

ดร.กร พูนศิริวงศ์