24 เมษายน 2569 สำนักข่าวต่างประเทศรายงานว่า เว็บไซต์  NASA Earth Observatory ได้ออกมาเผยแพร่ภาพถ่ายดาวเทียมเทอร์รา (Terra) พร้อมข้อความว่า "กลุ่มควันปกคลุมภาคเหนือของประเทศไทย"

เชียงใหม่ เมืองที่ใหญ่เป็นอันดับสองของประเทศไทย ตั้งอยู่ในหุบเขาแคบๆ บนที่ราบสูงภาคเหนือของประเทศ แม้ว่าเมืองประวัติศาสตร์แห่งนี้จะมีชื่อเสียงในเรื่องทัศนียภาพอันงดงามของภูเขาโดยรอบ แต่ท้องฟ้าที่แจ่มใสกลับพบเห็นได้ยากขึ้น ในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา ควันได้ปกคลุมท้องฟ้ามากขึ้นเรื่อยๆ ในช่วงฤดูแล้ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเดือนมีนาคมและเมษายน

ภาพถ่ายจากดาวเทียมของ NASA เมื่อวันที่ 22 เมษายน 2569 แสดงให้เห็นทิวทัศน์ของเมือง และบริเวณโดยรอบที่ปกคลุมไปด้วยหมอกควัน หมอกควันส่วนใหญ่คาดว่ามาจากไฟไหม้เล็กๆ น้อยๆ ในพื้นที่เกษตรกรรมและป่าไม้ เพื่อเผาทำลายเศษพืชผลหรือรักษาระบบนิเวศของป่า ในปี 2569 

เซ็นเซอร์ของดาวเทียมตรวจพบไฟไหม้จำนวนเล็กน้อยตลอดเดือนมกราคม แต่การตรวจพบไฟไหม้มีจำนวนมากขึ้นและกระจายวงกว้างขึ้นในเดือนกุมภาพันธ์ มีนาคม และเมษายน กิจกรรมไฟไหม้มักจะถึงจุดสูงสุดในเดือนมีนาคมและลดลงในเดือนพฤษภาคมเมื่อปริมาณฝนตามฤดูกาลเพิ่มขึ้น 

งานวิจัยชี้ให้เห็นว่าควันจากการเผาไหม้ชีวมวลเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักที่ทำให้คุณภาพอากาศในภาคเหนือของประเทศไทยแย่ลงในช่วงฤดูแล้ง จากการประมาณการพบว่าประมาณ 70 เปอร์เซ็นต์ของฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) ในเชียงใหม่ในเดือนเมษายนมาจากการเผาไหม้ชีวมวล 

สาเหตุอื่นๆ ที่ทำให้เกิดหมอกควันในภูมิภาคนี้ ได้แก่ ยานพาหนะ โรงไฟฟ้า และโรงงานอุตสาหกรรม รวมถึงการเผาถ่านเพื่อประกอบอาหารและให้ความร้อน ภูมิประเทศก็มีบทบาทสำคัญเช่นกัน ภูเขาโดยรอบขัดขวางการไหลเวียนของอากาศและส่งเสริมให้เกิดการผกผันของอุณหภูมิ ซึ่งดักจับทั้งมลพิษในท้องถิ่นและหมอกควันจากภูมิภาคโดยรอบไว้ในหุบเขา

ในวันเดียวกันกับที่ถ่ายภาพจากดาวเทียม ข้อมูลจากโครงการดัชนีคุณภาพอากาศโลก (World Air Quality Index) ระบุว่า เซ็นเซอร์ตรวจวัดคุณภาพอากาศภาคพื้นดินบันทึกระดับมลพิษทางอากาศ PM 2.5 ที่กระทบต่อสุขภาพ และ ไม่ดีต่อสุขภาพอย่างมาก ทั่วทั้งเชียงใหม่และภูมิภาค การสัมผัสกับมลพิษทางอากาศในระดับสูงเป็นเวลานานอาจส่งผลให้เกิดโรคระบบทางเดินหายใจ โรคหัวใจและหลอดเลือด และปัญหาสุขภาพอื่นๆ ได้

รายงานข่าวระบุว่าหมอกควันส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและทำให้จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เดินทางมาเชียงใหม่ลดลง หลังจากหมอกควันปกคลุมต่อเนื่องนานกว่าหนึ่งเดือน จำนวนนักท่องเที่ยวที่เดินทางมายังเมืองปาย ซึ่งเป็นจุดหมายปลายทางยอดนิยมของนักท่องเที่ยวแบ็กแพ็กเกอร์ทางตะวันตกเฉียงเหนือของเชียงใหม่ ลดลงถึง 90 เปอร์เซ็นต์ ตามรายงานของหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นฉบับหนึ่ง

นักอุตุนิยมวิทยาจากศูนย์อุตุนิยมวิทยาเฉพาะทางอาเซียน (ASMC) ระบุว่า สภาพอากาศที่อบอุ่นและแห้งแล้งผิดปกติได้ปกคลุมภูมิภาคนี้ในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา เมื่อวันที่ 27 มีนาคม กลุ่มดังกล่าวได้แจ้งเตือนว่ามีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดหมอกควันข้ามพรมแดนรุนแรงในภูมิภาค และได้ยกระดับการเตือนภัยขึ้นเป็นระดับสาม ซึ่งเป็นระดับสูงสุด

ในช่วงปลายเดือนมีนาคม กลุ่มดังกล่าวระบุว่า สภาพอากาศแห้งแล้งคาดว่าจะยังคงอยู่ทั่วพื้นที่ส่วนใหญ่ของอนุภูมิภาคแม่น้ำโขง โดยลมที่พัดแรงส่วนใหญ่จะมาจากทิศใต้หรือทิศตะวันตกเฉียงใต้ ASMC ระบุว่า "ภายใต้สภาวะเช่นนี้ สถานการณ์หมอกควันและจุดความร้อนอาจทวีความรุนแรงขึ้นอีก"