“ทรัมป์” สั่งคณะเจรจาของสหรัฐฯไม่ต้องเร่งทำข้อตกลงสันติภาพกับอิหร่าน ยันมาตรการปิดล้อมทางทะเลของกองทัพสหรัฐฯรอบช่องแคบฮอร์มุซ จะยังมีผลบังคับใช้เต็มที่ต่อไป จนกว่าข้อตกลงขั้นสุดท้ายจะบรรลุ ได้รับการรับรองและลงนามอย่างเป็นทางการ

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคมว่า ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐอเมริกาส่งสัญญาณชะลอความคาดหวังเรื่องการบรรลุข้อตกลงอย่างรวดเร็ว เพื่อยุติสงครามในภูมิภาคอ่าวเปอร์เซียที่ยืดเยื้อมานานกว่า 3 เดือน โดยโพสต์ข้อความผ่านแพลตฟอร์ม Truth Social ระบุว่า ได้สั่งการให้ทีมเจรจาของสหรัฐฯ ไม่ต้องรีบร้อนทำข้อตกลง แต่ยืนยันว่ากระบวนการเจรจากำลังดำเนินไปอย่างสร้างสรรค์และเป็นระเบียบ จำเป็นต้องใช้เวลาเพื่อให้ได้ข้อตกลงที่ถูกต้อง จะได้ไม่มีข้อผิดพลาดเกิดขึ้น

ทรัมป์ยังยืนยันชัดเจนว่า มาตรการปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐฯ ต่อการขนส่งสินค้าของอิหร่านในช่องแคบฮอร์มุซยังมีผลบังคับใช้เต็มรูปแบบต่อไป จนกว่าข้อตกลงขั้นสุดท้ายจะบรรลุ ได้รับการรับรองและลงนามอย่างเป็นทางการ

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ก่อนหน้านี้ มีรายงานว่าทั้งสองฝ่ายบรรลุกรอบข้อตกลงเบื้องต้น ซึ่งรวมถึงแผนการเปิดช่องแคบฮอร์มุซให้สัญจรได้ โดยไม่เก็บค่าธรรมเนียมแลกกับการที่สหรัฐฯ ยกเลิกการปิดล้อมทางทะเล และอิหร่านต้องกำจัดคลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงออกไป โดยกรอบเวลาที่เสนอ จะเปิดโอกาสให้ผู้แทนเจรจามีเวลาอีก 60 วัน หาข้อสรุปในรายละเอียดขั้นสุดท้าย หากมาตรการตรวจสอบด้านนิวเคลียร์ผ่านเกณฑ์ อิหร่านจะได้รับการผ่อนปรนคว่ำบาตรชั่วคราว สำหรับการส่งออกน้ำมัน ก๊าซและปิโตรเคมี รวมถึงการปลด ล็อกทรัพย์สินมูลค่าหลายหมื่นล้านดอลลาร์ที่ถูกอายัดไว้ในธนาคารต่างประเทศ

“ข้อตกลงที่เป็นไปได้ระหว่างสหรัฐฯและอิหร่าน เพื่อยุติสงครามที่ยืดเยื้อมาหลายเดือนนั้น ได้เจรจาเสร็จสิ้นไปแล้วเป็นส่วนใหญ่ ทำให้เกิดความหวังว่าความตึงเครียดในภูมิภาคอาจคลี่คลายลงได้ หลังมีการริเริ่มทางการทูตอย่างเร่งด่วนโดยหลายประเทศ”ทรัมป์กล่าว

ด้านสำนักข่าวซีเอ็นเอ็นรายงานรัฐบาลสหรัฐและอิหร่าน ส่งสัญญาณร่วมกันว่ากำลังเข้าใกล้การบรรลุข้อตกลงใน «บันทึกความเข้าใจ» (MOU) เพื่อเปลี่ยนผ่านจากมาตรการหยุดยิงชั่วคราว ไปสู่การจัดทำโรดแมปแก้ปัญหาข้อพิพาทและยุติสงครามถาวร โดยทำเนียบขาวเปิดเผยว่า กรอบข้อตกลงเบื้องต้นนี้จะให้เวลาคู่กรณีทั้ง 2 ฝ่ายเจรจารายละเอียดขั้นสุดท้ายร่วมกันภายใน 60 วัน

รายงานข่าวระบุว่า โครงสร้างของร่างบันทึกความเข้าใจฉบับนี้ ตั้งอยู่บนเงื่อนไขการแลกเปลี่ยนและมาตรการตรวจสอบที่เข้มงวด โดยมีประเด็นสำคัญในการเจรจาแผนสันติภาพนี้ 6 หัวข้อหลักคือ 1. ทยอยเปิดช่องแคบฮอร์มุซ ผ่อนปรนมาตรการปิดล้อมทางทะเล ในข้อตกลงกำหนดให้ทยอยเปิดเส้นทางเดินเรือพาณิชย์ในช่องแคบฮอร์มุซ ให้กลับคืนสู่ระดับปกติภายใน 30 วัน ควบคู่ไปกับการที่สหรัฐฯจะยอมผ่อนปรนมาตรการปิดล้อมทางทะเลต่อท่าเรือต่างๆ ของอิหร่านตามสัดส่วน

อย่างไรก็ตาม ในประเด็นนี้ประธานาธิบดีทรัมป์ ยืนยันว่ามาตรการปิดล้อมยังมีผลบังคับใช้เต็มรูปแบบจนกว่าข้อตกลงฉบับสุดท้ายจะได้รับการลงนาม ขณะที่ทางการอิหร่านแสดงท่าทีแข็งกร้าวว่า ช่องแคบฮอร์มุซต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของอิหร่านและโอมานเท่านั้น และอิหร่านยังคงไว้ซึ่งสิทธิ์เรียกเก็บค่าธรรมเนียมการเดินเรือ โดยไม่เกี่ยวข้องกันกับสหรัฐฯ

ประเด็นที่สอง เงื่อนไขนิวเคลียร์และการจำกัดฝุ่นนิวเคลียร์ ซึ่งสหรัฐฯ ยื่นคำขาดถ้าอิหร่านไม่ยอมสละหรือควบคุมยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูง ก็จะไม่ได้รับเงินหรือผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากสหรัฐฯ ถือเป็นการบีบให้อิหร่านต้องยอมสละคลังกักเก็บแร่ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงทั้งหมด ที่คาดว่ามีมากกว่า 400 กิโลกรัม และระงับกระบวนการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมใหม่ เพื่อรับรองว่าอิหร่านจะไม่สามารถครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ได้ ขณะที่อิหร่านระบุว่า ในกรอบความตกลงเบื้องต้นนี้ อิหร่านยังไม่ได้ลงนามผูกมัดตนเองในปมนิวเคลียร์ และยืนยันว่าประเด็นดังกล่าวจะถูกยกไปเจรจาหลังสงครามยุติเป็นทางการแล้วเท่านั้น

ประเด็นที่สาม ให้สหรัฐปลดล็อกทรัพย์สินที่ถูกอายัด ซึ่งอิหร่านยื่นเงื่อนไขเด็ดขาดให้สหรัฐฯ สร้างกลไกที่ชัดเจนในการปลดล็อกเงินทุนมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์สหรัฐ ที่ถูกแช่แข็งอยู่ในธนาคารต่างประเทศทันทีตั้งแต่ก้าวแรกของการลงนาม เพื่อนำมาแก้ปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจในประเทศ แต่ ฝ่ายความมั่นคงของสหรัฐฯ แย้งว่า กระบวนการคืนทรัพย์สินดังกล่าวจะเกิดขึ้นได้ ต่อเมื่อช่องแคบฮอร์มุซเปิดใช้งานได้เต็มรูปแบบและปลอดภัย 100% แล้วเท่านั้น

ประเด็นที่สี่ ยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจและการส่งออกน้ำมัน โดยเฉพาะภาคการส่งออกน้ำมันดิบ ซึ่งฝั่งอิหร่านประเมินว่า หากสหรัฐฯ ยอมผ่อนปรนการคว่ำบาตรน้ำมันในกรอบเวลา 60 วัน จะสามารถสร้างรายได้เข้าประเทศได้เกือบ 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่รายละเอียดและเงื่อนไขเวลาเชิงลึกทั้งหมดถูกกำหนดให้เจรจาหลังข้อตกลงหลักได้รับการลงนามแล้ว ประเด็นที่ห้า หยุดยิงในเลบานอน-เสรีภาพทางทหารของอิสราเอล ซึ่งรัฐบาลอิหร่านพยายามผลักดันให้ข้อตกลงนี้ครอบคลุมถึงการยุติสงครามทุกแนวรบ รวมถึงในเลบานอน ระหว่างอิสราเอลและกลุ่มเฮซบอลลาห์ แต่นายกฯ เบนจามิน เนทันยาฮู โทรศัพท์หาผู้นำสหรัฐเพื่อย้ำจุดยืนว่า อิสราเอลจะไม่ขอผูกมัดเงื่อนไขนี้ และต้องมีเสรีภาพทางทหารในการโจมตีกลุ่มเฮซบอลลาห์ในเลบานอนต่อไป ซึ่งทรัมป์ก็แสดงท่าทีเห็นพ้องกับหลักการดังกล่าว

และประเด็นที่หก ลดบทบาทควบคุมขีปนาวุธนำวิถี ซึ่งสหรัฐฯเคยเรียกร้องให้อิหร่านทำลายคลังขีปนาวุธนำวิถีพิฆาตระยะไกล เพราะมองว่าเป็นภัยคุกคามร้ายแรงต่อพันธมิตร แต่ในร่างบันทึกความเข้าใจฉบับล่าสุดพบว่า ประเด็นเรื่องขีปนาวุธถูกพูดถึงน้อยลงและอาจถูกแยกออกไปจากการเจรจาในระยะแรก แม้ว่าประเทศในกลุ่มอ่าวอาหรับยังกังวลอยู่ก็ตาม