ศึกชิงเก้าอี้เลขาธิการยูเอ็นเดือด! 6 ผู้สมัครลุ้นฝ่าด่านโค้งสุดท้าย มหาอำนาจ 5 ชาติยอมรับ ก่อนชี้ชะตาผู้นำองค์กรโลกคนใหม่

5 สิงหาคม 2569 – การแข่งขันเพื่อชิงตำแหน่ง เลขาธิการองค์การสหประชาชาติ (UN Secretary-General) คนที่ 10 ของโลก เริ่มเข้าสู่ช่วงชี้ขาด หลังคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (UN Security Council) เริ่มกระบวนการหารือและการหยั่งเสียงลับ (Straw Poll) เพื่อคัดเลือกผู้สมัครที่เหมาะสม ก่อนเสนอชื่อเพียง 1 คนให้ที่ประชุมสมัชชาสหประชาชาติ (UN General Assembly) ลงมติแต่งตั้งอย่างเป็นทางการ เพื่อรับตำแหน่งต่อจาก อันโตนิโอ กูเตอร์เรส ซึ่งจะหมดวาระในวันที่ 31 ธันวาคม 2569

แม้กระบวนการคัดเลือกจะมีความโปร่งใสมากขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา แต่ในทางปฏิบัติ การตัดสินใจยังคงขึ้นอยู่กับคณะมนตรีความมั่นคง ซึ่งประกอบด้วยสมาชิก 15 ประเทศ โดยเฉพาะสมาชิกถาวร 5 ประเทศ (P5) ได้แก่ สหรัฐอเมริกา จีน รัสเซีย สหราชอาณาจักร และฝรั่งเศส ที่ต่างมีสิทธิยับยั้ง (Veto) ผู้สมัครได้ หากไม่เห็นชอบ ดังนั้น ผู้ที่จะได้รับตำแหน่งจึงต้องได้รับเสียงสนับสนุนอย่างน้อย 9 เสียง และต้องไม่ถูกวีโต้จากประเทศใดประเทศหนึ่งในกลุ่ม P5หรือสมาชิกถาวรแห่งคณะมนตรีคามมั่นคง อันได้แก่ สหรัฐอเมริกา รัสเซีย จีน อังกฤษ ฝรั่งเศส

ปัจจุบันมีผู้ได้รับการเสนอชื่ออย่างเป็นทางการ 6 คน ได้แก่ รีเบกา กรินสแปน อดีตรองประธานาธิบดีคอสตาริกา และเลขาธิการ UNCTAD ,ราฟาเอล กรอสซี่  ผู้อำนวยการใหญ่ International Atomic Energy Agency จากอาร์เจนตินา ,แมคกี้ ซอล อดีตประธานาธิบดีเซเนกัล ,แครอลีน โรดิเกรซ เบอเกต์  จากกายอานา ,มาเรีย เฟอร์ดินาน เอสปิโนซา  จากเอกวาดอร์ ,โอลารา โอตูนนู  จากยูกันดา

ก่อนหน้านี้ อดีตประธานาธิบดีชิลี Michelle Bachelet เคยได้รับการเสนอชื่อ แต่ได้ถอนตัวไปแล้วในช่วงต้นปี 2569 ขณะที่ผู้สมัครอีกบางรายก็ถอนตัวเช่นกัน ทำให้เหลือผู้สมัครหลัก 6 คนในขณะนี้

ก่อนเข้าสู่การหยั่งเสียง คณะผู้สมัครได้ขึ้นเวทีแสดงวิสัยทัศน์ต่อประเทศสมาชิกและภาคประชาสังคม ผ่านการถ่ายทอดสดของสหประชาชาติ โดยเน้นประเด็นการปฏิรูปองค์การสหประชาชาติ การรับมือสงคราม ความขัดแย้งระหว่างประเทศ สิทธิมนุษยชน การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการฟื้นฟูความน่าเชื่อถือขององค์กรในยุคที่โลกเผชิญการแข่งขันระหว่างมหาอำนาจมากขึ้น

นักการทูตมองว่า ช่วงการหยั่งเสียงลับของคณะมนตรีความมั่นคงคือช่วงสำคัญที่สุด เพราะแม้ผู้สมัครจะได้รับการสนับสนุนจากประเทศสมาชิกจำนวนมาก แต่หากถูกประเทศสมาชิกถาวรเพียงประเทศเดียวใช้สิทธิยับยั้ง ก็แทบหมดโอกาสได้รับตำแหน่ง

ด้วยเหตุนี้ การแข่งขันครั้งนี้จึงไม่ได้วัดกันเฉพาะประสบการณ์หรือวิสัยทัศน์ แต่ยังขึ้นอยู่กับการยอมรับของมหาอำนาจทั้งห้าประเทศ ท่ามกลางสถานการณ์โลกที่กำลังเผชิญสงครามในยูเครน ความขัดแย้งในตะวันออกกลาง การแข่งขันระหว่างสหรัฐฯ กับจีน และความท้าทายด้านสภาพภูมิอากาศ ซึ่งล้วนเป็นโจทย์ใหญ่ที่เลขาธิการสหประชาชาติคนใหม่จะต้องเผชิญทันทีเมื่อเข้ารับตำแหน่งในวันที่ 1 มกราคม 2570

เลขาธิการสหประชาชาติเลือกกันอย่างไร

- วาระดำรงตำแหน่ง 5 ปี และสามารถดำรงตำแหน่งได้ไม่เกิน 2 วาระ

- ประเทศสมาชิกเสนอชื่อผู้สมัคร

- ผู้สมัครแสดงวิสัยทัศน์ต่อประเทศสมาชิกและภาคประชาสังคม

- คณะมนตรีความมั่นคง 15 ประเทศหยั่งเสียงลับ (Straw Poll)

- ผู้ได้รับการเสนอชื่อต้องได้อย่างน้อย 9 เสียง และ ต้องไม่ถูกวีโต้ จากสมาชิกถาวร 5 ประเทศ

- คณะมนตรีความมั่นคงเสนอชื่อผู้สมัครเพียง 1 คน ให้ที่ประชุมสมัชชาสหประชาชาติรับรองอย่างเป็นทางการ