ศาลซีเรียมีคำพิพากษาประหารชีวิต บาชาร์ อัล-อัสซาด อดีตประธานาธิบดีซีเรีย และ มาเฮอร์ อัล-อัสซาด น้องชายของเขา ในการพิจารณาคดีลับหลัง หลังทั้ง 2 หลบหนีออกจากประเทศไปยังกรุงมอสโก ภายหลังระบอบการปกครองของอัสซาดถูกโค่นล้มจากการรุกครั้งใหญ่ของกลุ่มกบฏในเดือนธันวาคม 2024

คำพิพากษาครั้งนี้เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมต่อมนุษยชาติและอาชญากรรมสงครามที่เกิดขึ้นตลอดช่วงสงครามกลางเมืองซีเรีย ซึ่งกินเวลานานถึง 14 ปี และคร่าชีวิตผู้คนไปประมาณ 500,000 คน

ศาลระบุว่า บาชาร์ อัล-อัสซาด มีความผิดในหลายข้อหา รวมถึงการฆ่าผู้อื่นและเด็กหลายคนโดยไตร่ตรองและเจตนา ตลอดจนการทรมาน การจับกุมโดยพลการ และอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ

ส่วนมาเฮอร์ อัล-อัสซาด ซึ่งเคยดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกองพลที่ 4 หน่วยทหารทรงอิทธิพลและเป็นกำลังสำคัญของรัฐบาลอัสซาด ถูกกล่าวหาว่ามีบทบาทสำคัญในการปราบปรามผู้ประท้วงอย่างรุนแรง โดยกองกำลังรัฐบาลในยุคนั้นถูกกล่าวหาว่าจับกุม ทรมาน และสังหารประชาชนจำนวนมาก เพื่อสกัดการประท้วงที่เริ่มต้นขึ้นในปี 2011 ก่อนลุกลามเป็นสงครามกลางเมืองทั่วประเทศ

ศาลซีเรียระบุว่า จะดำเนินการผ่านช่องทางกฎหมายระหว่างประเทศเพื่อพยายามนำตัวอดีตผู้นำและน้องชายกลับมารับโทษ อย่างไรก็ตาม ความเป็นไปได้ในการนำตัวทั้งสองกลับประเทศยังเป็นเรื่องท้าทาย เนื่องจากทั้งคู่หลบหนีไปอยู่ในรัสเซีย และก่อนหน้านี้เจ้าหน้าที่รัสเซียเคยปฏิเสธคำร้องขอส่งตัวอดีตพันธมิตรของซีเรียกลับประเทศ

นอกจากสองพี่น้องอัสซาดแล้ว ศาลยังมีคำพิพากษาประหารชีวิต อาเตฟ นาจิบ ลูกพี่ลูกน้องของบาชาร์ และอดีตหัวหน้าฝ่ายความมั่นคงทางการเมืองในเมืองดาราอ์

นาจิบถูกกล่าวหาว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการทรมานเด็กชายวัยรุ่น 15 คน ซึ่งถูกจับกุมหลังเขียนข้อความต่อต้านอัสซาดบนกำแพงในปี 2011 เหตุการณ์ดังกล่าวถือเป็นหนึ่งในชนวนสำคัญที่จุดชนวนการประท้วงครั้งใหญ่ในจังหวัดดาราอ์ ก่อนขยายตัวไปยังพื้นที่อื่นทั่วซีเรีย

การพิจารณาคดีนาจิบได้รับความสนใจอย่างมาก โดยมีภาพเผยแพร่ไปทั่วโลก ขณะเขานั่งฟังการพิจารณาคดีในชุดนักโทษและถูกควบคุมตัวอยู่ภายในกรงในห้องพิจารณาคดี

รัฐบาลซีเรียระบุว่า คดีดังกล่าวถือเป็นหมุดหมายสำคัญของกระบวนการ “ยุติธรรมในช่วงเปลี่ยนผ่าน” เพื่อจัดการกับผู้ที่เกี่ยวข้องกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนในยุคอัสซาด ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญมองว่ากระบวนการดังกล่าวมีความสำคัญต่อการฟื้นฟูความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มต่าง ๆ และลดความแตกแยกภายในประเทศ

แม้ระบอบอัสซาดจะสิ้นสุดลง แต่ซีเรียยังคงเผชิญความรุนแรงจากความขัดแย้งระหว่างกลุ่มต่างๆ โดยในเดือนมีนาคม 2025 มีพลเรือนราว 1,500 คน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวอะลาวี เสียชีวิตจากเหตุสังหารเพื่อตอบโต้ หลังกลุ่มติดอาวุธที่ภักดีต่ออัสซาดโจมตีกองกำลังความมั่นคง

บาชาร์ อัล-อัสซาด เป็นสมาชิกของนิกายอะลาวี ซึ่งเป็นชนกลุ่มน้อยในซีเรีย และในช่วงที่เขาปกครองประเทศ กลุ่มอะลาวีในพื้นที่ชายฝั่งถือเป็นฐานสนับสนุนสำคัญของรัฐบาล

ต่อมาในเดือนกรกฎาคม 2025 จังหวัดสุเวย์ดา ซึ่งมีประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวดรูซ เผชิญเหตุความรุนแรงครั้งใหญ่ หลังการสู้รบในพื้นที่ลุกลามกลายเป็นความขัดแย้งทางศาสนา ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตมากกว่า 1,700 คน ขณะที่ความรุนแรงระดับต่ำยังคงเกิดขึ้นในพื้นที่ทางตอนเหนือของซีเรีย โดยเฉพาะการโจมตีพลเรือนชาวอะลาวี

หลังการเปลี่ยนผ่านอำนาจ ทางการซีเรียได้เดินหน้าจัดตั้งคณะกรรมการด้านกระบวนการยุติธรรมในช่วงเปลี่ยนผ่าน พร้อมจับกุมเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับรัฐบาลอัสซาด เพื่อเอาผิดผู้ต้องสงสัยว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการละเมิดสิทธิมนุษยชน และพยายามยุติความรุนแรงระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์และศาสนาภายในประเทศ