ปัญจพร  ศรีบุญช่วยฝ่ายเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.)เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำ Black Baza มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Aviceda leuphotes เป็นทั้งนกประจำถิ่นที่ทำรังวางไข่ในไทย นกอพยพผ่านมาหากินในประเทศไทย และนกอพยพมาช่วงนอกฤดูผสมพันธุ์  พบไม่บ่อย ปริมาณน้อย มีการกระจายพันธุ์ในอินเดียตอนใต้ทางตะวันออกของเทือกเขาหิมาลัย เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จีนตอนใต้ และเกาะไหหลำ

เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำมีขนาดเล็กถึงขนาดกลาง ขนาดลำตัวประมาณ 30-33 ซม. หัวสีดำเข้มมีหงอนขนสีดำ ปากสีเทาปลายแหลมและงุ้มลง ที่คอและใต้คอสีดำเข้ม ลำตัวด้านบน ตะโพก หน้าอกตอนบนมีแถบใหญ่สีขาวพาดเป็นแนวขวางและตัดขอบด้วยแถบสีดำ อกตอนล่างถึงท้องสีขาวมีลายพาดขวางสีน้ำตาลเรียงเป็นแถวลงมาถึงก้น ช่วงก้นเป็นสีดำ ปีกสีดำตรงกลางปีกมีแถบสีขาว หางตอนบนสีดำ ใต้หางสีขาวและมีลายเส้นตัดขวางสีเทาออกน้ำตาลอ่อน นกตัวผู้และตัวเมียมีลักษณะและสีคล้ายกัน แต่ตัวไม่เต็มวัยสีลำตัวเป็นสีน้ำตาล

โดยทั่วไปเราจะพบนกชนิดนี้หากินในเวลากลางวัน มักพบอยู่เป็นคู่หรืออยู่เป็นกลุ่มเล็กๆ อาศัยอยู่ในป่าเบญจพรรณ ป่าดงดิบ และป่าที่ถูกทำลาย มักเกาะยืนอยู่ตามกิ่งไม้แห้งที่สูง อาหารเป็นพวกแมลงปีกแข็ง จั๊กจั่น ตั๊กแตนและแมลงชนิดอื่นๆ เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำที่เป็นนกประจำถิ่นของไทย ช่วงฤดูผสมพันธุ์อยู่ในช่วงเดือนเมษายนถึงเดือนมิถุนายน ทำรังวางไข่แบบหยาบๆ ไว้บนต้นไม้ นกทั้งสองเพศจะช่วยกันคาบกิ่งไม้แห้งเล็กๆ มาวางซ้อนกันหลายชั้น ตรงกลางเป็นแอ่งมีใบไม้รอง วางไข่ครั้งละ 2-3 ฟอง พ่อนกและแม่นกจะผลัดกันฟักไข่ราว 23 วัน เมื่อลูกนกออกจากไข่ พ่อและแม่นกจะช่วยกันหาอาหารมาป้อน ประมาณ 30 วันลูกนกโตจะหัดบิน จนแข็งแรงดีแล้วจะออกหากินเอง และทิ้งรังไปใช้ชีวิตด้วยตัวเองต่อไป