อ.ปีย์-ภควดี วรรณพฤกษ์ 

ในยุคที่การเรียนรู้ผ่านเทคโนโลยีเสมือนจริง หรือ Virtual Reality (VR) กำลังเข้ามามีบทบาทและดูเหมือนจะตอบโจทย์ผู้คนทั่วโลกที่การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 กำลังคุกคามวิถีชีวิต และนั่นคือหนึ่งในความท้าทายของ อาจารย์ปีย์-ภควดี วรรณพฤกษ์ อาจารย์ประจำคณะการท่องเที่ยวและการโรงแรม มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) ผู้สอนวิชาด้านการท่องเที่ยวที่หันมาใช้เทคโนโลยีที่เรียกว่า VirtualTourism หรือการท่องเที่ยวเสมือนจริงมาเป็นตัวช่วย เมื่อการเดินทางไปท่องโลกของนักศึกษาถูกจำกัดด้วยปัจจัยหลายๆอย่าง รวมทั้งการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 พร้อมจัดชุดอุปกรณ์ VR (Oculus Quest) มาทดลองใช้เสริมการเรียนรู้เพื่อให้นักศึกษาใช้สำรวจเมืองและแหล่งท่องเที่ยวที่สนใจผ่านแอปพลิเคชั่น Wander ซึ่งเป็นแอปพลิเคชั่นที่ดึงข้อมูล Street View และภาพถ่าย 360 องศา ของสถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ จาก Google Map

“ความท้าทายอย่างหนึ่งของผู้สอนวิชาด้านการท่องเที่ยว คือ การสร้างทักษะให้ผู้เรียนสามารถปฏิบัติงานในสถานที่ที่ไม่เคยไปมาก่อน แม้ว่าการเดินทางไปเรียนรู้ถึงสถานที่จริง จะสามารถสร้างความเข้าใจได้มากที่สุด แต่ก็เป็นไปไม่ได้ที่จะพาลูกศิษย์ไปได้ทุกที่ จึงถือว่าโชคดีที่ปัจจุบันมีทั้งสื่อการท่องเที่ยวและเครื่องมือดิจิทัลหลากหลายให้เลือกใช้ประกอบการสอน ช่วยนักศึกษาเสริมความเข้าใจเพิ่มเติมจากการอ่านหนังสือและฟังบรรยายได้เป็นอย่างดี

อย่างไรก็ตาม เครื่องมือเหล่านี้ก็มีขีดจำกัดในด้านการถ่ายทอดการสัมผัสรับรู้และความรู้สึกที่ได้จากการไปสัมผัสสถานที่จริงหรือที่นักศึกษาชอบเรียกกันว่า “ฟีลลิ่ง”ซึ่งจำเป็นต่อการทำความเข้าใจบทเรียนอย่างลึกซึ้ง หากเป็นสถานที่ท่องเที่ยวในไทย นักศึกษาอาจเติมเต็มส่วนที่ขาดนี้ด้วยความคุ้นเคยกับสภาพบ้านเมืองและสังคมไทยรวมถึงประสบการณ์ท่องเที่ยวในเมืองไทยได้ แต่พอเป็นแหล่งท่องเที่ยวในต่างประเทศแล้ว นักศึกษามักไม่มีพื้นฐานมากพอที่จะช่วยให้การจินตนาการตามที่สอนได้ นักศึกษาอาจจะรู้ว่าทะเลทรายเป็นภูมิประเทศแบบใด แต่นึกไม่ออกว่าความกว้างและเวิ้งว้างของทะเลทรายนั้นมีลักษณะอย่างไร จึงเป็นโจทย์ใหม่ว่าจะทำอย่างไรให้นักศึกษาได้รับประสบการณ์ที่ใกล้เคียงกับการเรียนรู้จากสถานที่จริงมากที่สุด โดยไม่จำเป็นต้องข้ามน้ำข้ามทะเลไปเยือนสถานที่นั้นจริง ซึ่งในแวดวงการศึกษายุคดิจิทัลตอนนี้ ได้เริ่มนำเทคโนโลยีเสมือนจริงหรือในชื่อภาษาอังกฤษว่า Virtual Reality (VR) เข้ามาตอบโจทย์ปัญหาดังกล่าว”

ชุดอุปกรณ์ VR (Oculus Quest) เสริมการเรียนรู้เสมือนจริง ในวิชาภูมิศาสตร์โลกเพื่อการท่องเที่ยว

หลายคนอาจจะเคยเห็นเทคโนโลยีนี้ในรูปแบบของอุปกรณ์คล้ายแว่นตาสำหรับใส่ครอบศีรษะ ซึ่งผู้สวมใส่จะมองเห็นแต่สิ่งที่ปรากฏบนแว่นไม่ว่าจะหันศีรษะมองไปทางไหนเป็นการตัดขาดผู้ใช้จากสิ่งแวดล้อมรอบตัวโดยสิ้นเชิง และทำให้รู้สึกเสมือนเข้าไปอยู่ในความจริงอีกโลกหนึ่ง

“การนำเทคโนโลยี VR มาใช้ในการท่องเที่ยวไม่ใช่เรื่องใหม่ คำว่า Virtual Tourism หรือการท่องเที่ยวเสมือนจริงเริ่มได้รับการพูดถึงตั้งแต่ช่วงที่ Google Map เปิดตัวฟังก์ชั่น Street View และชุดภาพถ่าย 360 องศาของสถานที่ท่องเที่ยวยอดฮิตอย่างพระราชวังแวร์ซาย ที่อวดความอลังการของพระราชวังตั้งแต่พื้นหินอ่อนจรดภาพจิตรกรรมบนเพดาน แม้ว่าในช่วงแรกจะมีความกังวลว่าเทคโนโลยีเหล่านี้อาจทำให้คนสนใจไปเยือนสถานที่ท่องเที่ยวน้อยลงเพราะได้เห็นทุกอย่างจากภาพถ่ายและวีดีโอแล้ว แต่การศึกษาวิจัยกลับพบว่าสื่อ VR ทำให้คนอยากเดินทางไปสัมผัสของจริงมากขึ้น

ปัจจุบัน Virtual Tourism จึงกลายเป็นเครื่องมือการตลาดใหม่ของการท่องเที่ยวยุคดิจิทัลจำนวนสื่อ Virtual Tourism ยังเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัวตั้งแต่เกิดวิกฤติ COVID-19 ถึงแม้จะออกจากบ้านไปไหนไม่ได้ เพียงแค่สวมใส่แว่นตา VR ก็สามารถเที่ยวชมเมืองเวนิสในภาวะล็อกดาวน์ผ่านสารคดี VRชุด When We Stayed Home หรือแม้แต่การพิชิตขั้วโลกใต้กับเกมจาก National Geographic”

อาจารย์ปีย์-ภควดี กล่าวอีกว่าด้วยศักยภาพของเทคโนโลยี Virtual Reality ที่กล่าวมา คณะการท่องเที่ยวและการโรงแรมมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ จึงได้จัดชุดอุปกรณ์ VR (Oculus Quest) มาทดลองใช้เสริมการเรียนรู้ในวิชาภูมิศาสตร์โลกเพื่อการท่องเที่ยว ให้นักศึกษาใช้สำรวจเมืองและแหล่งท่องเที่ยวที่สนใจผ่านแอปพลิเคชั่น Wander ซึ่งเป็นแอปพลิเคชั่นที่ดึงข้อมูล Street View และภาพถ่าย 360 องศาของสถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ จาก Google Mapซึ่งนักศึกษาที่ได้ทดลองใช้งานต่างมีความเห็นว่าได้รับประสบการณ์ใหม่ที่ช่วยเปิดโลกทัศน์และการเยือนสถานที่ท่องเที่ยวแบบเสมือนจริงช่วยให้คลิก ในสิ่งที่เรียนรู้จากห้องเรียนด้วยการเปลี่ยนข้อมูลแห้งๆ ที่ต้องพยายามจำ ให้กลายเป็นความเข้าใจที่ลึกซึ้งขึ้นได้

“แม้ตอนนี้จะเป็นช่วงขาลงของอุตสาหกรรมท่องเที่ยว แต่การออกเดินทางท่องเที่ยวยังคงเป็นความต้องการที่ฝังลึกในตัวมนุษย์แทบทุกคน จึงเชื่อได้ว่าอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวจะต้องฟื้นตัวกลับมาอีกครั้งอย่างแน่นอน คณะการท่องเที่ยวและการโรงแรม จึงยึดมั่นในการผลิตบุคลากรทางการท่องเที่ยวที่มีคุณภาพ โดยดำเนินการขยายผลการใช้เทคโนโลยี VR เพื่อสนับสนุนการสอนของวิชาที่ต้องระงับการออกภาคสนามอันเป็นผลมาจากวิกฤติ COVID-19 โดยหวังว่าจะช่วยให้นักศึกษาได้รับความรู้และประสบการณ์ที่ใกล้เคียงการออกภาคสนามที่สุด เพราะเด็กท่องเที่ยวยุคโควิด-19 ต้องมีความสามารถไม่แพ้รุ่นพี่ ตรงกับนโยบายของมหาวิทยาลัยที่ว่า อยู่เป็น...ทุกการเปลี่ยนแปลง”