ในหมู่นักกีฬาหรือคนชอบออกกำลังกาย คงเคยได้ยินเกี่ยวกับเรื่อง “ภาวะเอ็นไขว้หน้าเข่าขาด” กันมาบ้าง แต่สำหรับคนทั่วไปอาจจะยังไม่ทราบมากนัก ซึ่งผลเสียของการได้รับข้อมูลที่ไม่เพียงพอจะเกิดขึ้นเมื่อผู้ป่วยมีภาวะเอ็นไขว้หน้าเข่าขาดแล้วไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องและทันท่วงที

นายแพทย์ธาวิต เจริญโสภา แพทย์เฉพาะทางด้านศัลยศาสตร์และกระดูกและข้อ-เวชศาสตร์การกีฬา ศูนย์กล้ามเนื้อ กระดูกและข้อ โรงพยาบาลนวเวช ให้ข้อมูลว่า เอ็นไขว้หน้าเข่าขาด (Anterior cruciate ligament : ACL) เป็นภาวะที่พบบ่อยในคนที่เล่นกีฬา หรือแม้แต่ในคนทั่วไปที่ไม่ได้เล่นกีฬาก็อาจเกิดภาวะนี้ได้เช่นกัน เช่น อุบัติเหตุจราจรตกบันได เข่าพลิก หรือเข่าบิด โดยคนไข้มักจะมาด้วยอาการปวดเข่าเฉียบพลันหลังการบาดเจ็บ ได้ยินเสียงดัง หรือ Popping Sound มีอาการปวดเข่า เข่าบวม ไม่สามารถเล่นกีฬาต่อได้ถ้าไม่ได้รับการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์เฉพาะทางอาจไม่สามารถตรวจเจอได้อย่างรวดเร็ว เนื่องจากคนไข้มักจะกลับไปเดินได้หลังจากหายปวดประมาณ 1-2 สัปดาห์

เอ็นไขว้หน้าคืออะไร? : เอ็นในเข่า ประกอบด้วย เอ็นหลักๆ อยู่ 4 เส้น แบ่งเป็น 2 เส้นอยู่ด้านข้าง และ 2 เส้น อยู่ในเข่า ซึ่งก็คือเส้นเอ็นไขว้หน้า และเส้นเอ็นไขว้หลัง ซึ่งหน้าที่หลักๆของเส้นเอ็นในเข่าทุกเส้น คือ เพิ่มความแข็งแรง และความมั่นคงให้กับเข่า

นพ.ธาวิต เจริญโสภา

การวินิจฉัยทำอย่างไร? การวินิจฉัยภาวะเอ็นไขว้หน้าเข่าขาด สามารถทำได้โดย การตรวจร่างกายอย่างละเอียด โดยแพทย์เฉพาะทางซึ่งถือเป็นมาตรฐานในการวินิจฉัยภาวะเอ็นไขว้หน้าเข่าขาด, การเอกซเรย์ธรรมดา (X-ray) อาจไม่ได้ข้อมูลมากเท่าที่ควร และการทำ MRI ช่วยให้การวินิจฉัยแม่นยำมากขึ้น นอกจากนั้น ยังช่วยในการดูลักษณะการบาดเจ็บในส่วนอื่นๆ เช่น หมอนรองข้อเข่าฉีกขาด กระดูกอ่อนผิวข้อบาดเจ็บ ซึ่งข้อมูลที่ได้จะช่วยวางแผนการรักษาได้อย่างแม่นยำ และครบถ้วน

การรักษาภาวะเอ็นไขว้หน้าเข่าขาดทำอย่างไรได้บ้าง? การรักษาภาวะเอ็นไขว้หน้าเข่าขาดแบ่งออกเป็น 2 วิธีใหญ่ๆ คือ 1.การรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด วิธีนี้เหมาะกับคนไข้ที่สูงอายุไม่ต้องการการออกกำลังกายหนักๆ โดยการรักษาจะเน้นไปที่การเสริมสร้างกล้ามเนื้อ เพื่อเพิ่มความแข็งแรงและความมั่นคงให้กับข้อเข่า แต่ก็มักจะไม่ค่อยเพียงพอ ซึ่งจะทำให้คนไข้มีอาการเข่าหลวมเหลืออยู่บ้าง ไม่มากก็น้อย 2.การรักษาโดยการผ่าตัด ด้วยการทำเส้นเอ็นไขว้หน้าขึ้นมาใหม่โดยใช้เทคนิคการผ่าตัดส่องกล้อง(Arthroscopic ACL reconstruction) ส่วนใหญ่จะใช้วิธีการรักษาด้วยการผ่าตัดในคนไข้ที่อายุยังน้อย และยังเล่นกีฬาอยู่ เพื่อรักษาการใช้งานของเข่าให้กลับมาใกล้เคียงกับสภาวะปกติให้มากที่สุด

การผ่าตัดแบบส่องกล้องมีข้อดีอย่างไร? ปัจจุบันการผ่าตัดแบบส่องกล้อง เรียกได้ว่าเป็นมาตรฐานการรักษาภาวะเอ็นไขว้หน้าเข่าขาดไปแล้ว เพราะข้อดีของการผ่าตัดแบบนี้ คือ แผลเล็กเจ็บน้อยกว่า นอนพักฟื้นน้อย ทำให้การฟื้นฟูหลังการผ่าตัดได้เร็ว สามารถกลับไปเล่นกีฬา หรือใช้ชีวิตปกติได้เร็วกว่าการผ่าตัดแบบเปิดแผล แต่ข้อเสีย คือ ต้องใช้เครื่องมือในการผ่าตัดเยอะขึ้น แพทย์ที่ทำการผ่าตัด จำเป็นต้องมีประสบการณ์ในการผ่าตัดมากพอ

ทั้งนี้ ผู้มีภาวะเอ็นไขว้หน้าเข่าขาด หรือมีข้อสงสัยสามารถสอบถามรายละเอียดและขอรับคำปรึกษาได้ที่ศูนย์กล้ามเนื้อ กระดูกและข้อโทร.02-4839999 หรือ www.navavej.com