ในสัปดาห์ที่ผ่านมา รัฐบาลสหรัฐฯ ของประธานาธิบดีโจ ไบเดนเพิ่งจะออกมาเผยแพร่เนื้อหายุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติหลังจากปล่อยให้หลายฝ่ายรอคอยอยู่นาน ว่ายุทธศาสตร์แห่งชาติของสหรัฐฯ โดยเฉพาะด้านความมั่นคงในช่วงทศวรรษหน้าที่จะมาถึง จะมีรายละเอียดอย่างไรบ้าง

รายงานละเอียดของยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติของสหรัฐฯ ความยาว 48 หน้าซึ่งเกิดความล่าช้าในการเผยแพร่เนื่องจากเกิดสถานการณ์ทางทหารในยูเครน จนเพิ่งมานำเสนอได้ตอนที่รัฐบาลของประธานาธิบดีโจ ไบเดน บริหารประเทศมานานถึง 21 เดือนแล้ว ระบุถึงความท้าทายกว้างๆ ของรัฐบาลสหรัฐฯ 2 ประการ คือการเอาชนะชาติที่เป็นคู่แข่งทางภูมิรัฐศาสตร์เพื่อเป็นผู้กำหนดระเบียบระหว่างประเทศ และหาทางรับมือกับวิกฤตและปัญหาที่ทั่วโลกกำลังเผชิญร่วมกันเช่น ปัญหาโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

เจค ซัลลิแวน ที่ปรึกษาด้านความมั่นคงแห่งชาติของรัฐบาลสหรัฐฯ บอกกับสื่อว่า ยุทธศาสตร์เหล่านี้สะท้อนว่า สิ่งสำคัญคือความเป็นผู้นำของสหรัฐฯ ที่จะต้องเอาชนะอุปสรรคและความท้าทายเหล่านี้ และว่าตอนนี้มาถึงช่วงเวลาอันสำคัญ ที่ประเทศจะต้องตัดสินใจและดำเนินการอย่างเร่งด่วนในระยะเวลา 10 ปี หลังจากนี้ ซึ่งมีความสำคัญมากทั้งในแง่การแข่งขันกับชาติคู่แข่ง โดยเฉพาะจีนแผ่นดินใหญ่และการเอาชนะอุปสรรคความท้าทายต่างๆ หากช่วงเวลาสำคัญตลอด 10 ปีนี้ต้องสูญไปโดยเปล่าประโยชน์ สหรัฐฯ จะไม่สามารถดำเนินการแก้ไขปัญหาต่างๆ ทั้งเรื่องของวิกฤตโลกร้อนและความท้าทายอื่นๆ ได้

ยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐฯ ที่นำเสนอเนื้อหาแบบคร่าวๆ ออกมาเป็นน้ำจิ้มเมื่อเดือนมีนาคมปีก่อน ยังคงกล่าวถึงจีนเหมือนกับที่ผ่านมาว่าเป็นคู่แข่งหนึ่งเดียวของสหรัฐฯ ที่มีทั้งความมุ่งมั่นและศักยภาพที่จะเปลี่ยนแปลงระเบียบโลกใหม่ได้และว่าจีนมีความทะเยอทะยานที่จะสร้างอิทธิพลครอบงำภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก เพื่อก้าวขึ้นเป็นมหาอำนาจโลก อีกทั้งจีนยังพยายามเปลี่ยนแปลงรูปแบบมาตรฐานของเทคโนโลยี และกลืนพันธมิตรสหรัฐฯ ที่มีอยู่ทั่วโลก

อย่างไรก็ดี เนื้อหาในยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐฯ ยังเปิดช่องให้มีการร่วมมือกับจีน ว่าเป็นสิ่งสำคัญยิ่งต่อระบบเศรษฐกิจโลก และส่งผลกระทบต่อความท้าทายต่างๆ ที่ทั้งสองฝ่ายต้องรับมือ โดยเฉพาะปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และวิกฤตสาธารณสุขโลกเน้นย้ำว่ายังเป็นไปได้ที่สหรัฐฯ และจีนจะร่วมมือกัน อยู่ร่วมกันอย่างสันติ แบ่งปันและส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาของมนุษย์ต่อไปได้

นอกจากนี้ การลงทุนด้านต่างๆ เพื่อให้อเมริกาแข็งแกร่งและส่งเสริมความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับพันธมิตรทั้งในยุโรปและอินโด-แปซิฟิก ก็ถือเป็นพื้นฐานสำคัญของยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐฯ ด้วย

อย่างไรก็ดี ซัลลิแวนบอกว่า สหรัฐฯ ไม่ควรมองโลกผ่านแนวคิดเรื่องของการแข่งขันกันแต่เพียงอย่างเดียว สหรัฐฯไม่ควรดำเนินนโยบายแบ่งฝักแบ่งฝ่าย และไม่มุ่งเน้นแข่งขันมากเกินพอดี จนเกิดการเผชิญหน้ากลายเป็นสงครามเย็นครั้งใหม่ อีกทั้งสหรัฐฯ ก็ไม่สนับสนุนให้เกิดบรรยากาศของการทำสงครามตัวแทนไม่ว่าที่ใดบนโลก

ขณะที่ประธานาธิบดีไบเดนระบุในบทนำของเนื้อหายุทธศาสตร์ฉบับนี้ว่า ระหว่างที่สหรัฐฯ แข่งขันเพื่อความเป็นที่หนึ่งกับจีน ก็ต้องไม่ลืมที่จะดำเนินมาตรการควบคุมและป้องปรามรัสเซีย ที่เปิดฉากปฏิบัติการทางทหารทำสงครามในยูเครนอย่างสุดป่าเถื่อน จนทำลายเสถียรภาพและความมั่นคงทั้งในยุโรปและภูมิภาคอื่นๆทั้งโลก

แม้รัสเซียจะถูกมองว่าเป็นภัยคุกคามต่อระบบโลกเสรีที่เปิดกว้าง แต่เนื้อหาในยุทธศาสตร์ชาติฯ ของสหรัฐฯ ยังมองว่าในระยะยาว จีนมีทั้งความมุ่งมั่นอำนาจและอิทธิพลที่จะเข้ามาเปลี่ยนแปลงระเบียบโลก ให้สอดคล้องไปกับระบบการปกครองแบบเบ็ดเสร็จในประเทศ

แซ็ค คูเปอร์ จากสถาบันอเมริกัน เอนเตอร์ไพรส์ บอกกับสเตรทไทมส์ ว่า รัฐบาลไบเดนมองขาดว่ารัสเซียเป็นภัยคุกคามเฉพาะหน้า แต่ในระยะยาวแล้ว จีนนี่แหละที่เป็นภัยคุกคามน่ากลัวที่สหรัฐฯ ต้องเฝ้าระวังมากที่สุด ทำให้สหรัฐฯ ต้องจัดระเบียบในการรับมือภัยคุกคามอย่างเป็นระบบ ด้วยการดำเนินมาตรการจัดการและตอบโต้กับรัสเซียก่อนในช่วงนี้ แต่ขณะเดียวกันก็ต้องเตรียมความพร้อมเพื่อตัดสินใจและดำเนินการกับจีนอย่างเร่งด่วนในกรอบระยะเวลา 10 ปีหลังจากนี้

อย่างไรก็ดี ทั้งหลายทั้งปวงก็ล้วนขึ้นอยู่กับว่า สหรัฐฯ จะ “มีปัญญา” จัดทำยุทธศาสตร์ฯที่วางเอาไว้เสียดิบดีนี้ ให้ออกมาเป็นรูปธรรมได้มากน้อยแค่ไหน เพราะสหรัฐฯ เอง ก็กำลังเผชิญความท้าทายในประเทศ ทั้งเรื่องการแบ่งฝักแบ่งฝ่าย และทรัพยากรที่จำกัดจำเขี่ยอย่างที่เห็นอยู่ในปัจจุบัน

โดย ดาโน โทนาลี