สะพานไม้ที่ยาวที่สุดในประเทศไทย... "สะพานไม้อุตตมานุสรณ์" ตามที่ "หลวงพ่ออุตมะ" ตั้งชื่อไว้ ซึ่งมิได้มีชื่อว่า "สะพานมอญ" แต่อย่างใด โดยเฟซบุ๊ก "เล็กบ้านใต้" ให้เหตุผลว่า "สะพานไม้แห่งนี้เกิดจากร่วมความร่วมแรงร่วมใจของชาวไทยและชาวมอญ ลุงป่านชาวไทยเชื้อสายมอญ ในวัย 70 เศษเป็นผู้ที่มีส่วนร่วมและคิดวิธีตอกเสาสะพาน และสร้างสะพานแห่งนี้ ลุงป่าน ไม่ได้เรียนจบทางวิศวกร แต่ลุงป่านเป็นแค่ ชาวบ้านธรรมดาคนหนึ่งเท่านั้นแต่การเป็นชาวบ้านแกมีภูมิปัญญาที่น่าทึ่งเมื่อได้รับการให้มาช่วยทำสะพานลุงป่านแก มาช่วยด้วยความเต็มใจอาศัยประสบประการที่มาจากเมืองมอนนำมาสร้างสะพานไม้อุตตมะนุสรณ์

จากการไปสัมภาษณ์และพูดคุยถึงวิธีการตอกเสาสะพานลุงป่านอธิบายให้ฟังด้วยความทึ่งในความคิดที่แกสามารถคิดเครื่องมือที่มาจากธรรมชาติเห็นแล้วน่าทึ่งจากการที่แกเขียนแบบแปลนให้ดูบนลายมือของแกบอกตรงตรงว่านี่คือภูมิปัญญาของชาวบ้านที่สามารถสร้างสะพานให้อยู่ยงคงกระพันได้มาถึงทุกวันนี้ดีกว่าช่างที่จบมาจากวิศวกรโดยตรง" 

ด้านนางสาวอรัญญา เจริญหงส์ษา เลขานุการสภาวัฒนธรรมอำเภอสังขละบุรี เปิดเผยกับทีมข่าวเฉพาะกิจแนวหน้าออนไลน์ว่า สะพานอุตตมานุสรณ์ หรือสะพานมอญ ที่หลายคนรู้จัก เป็นตัวเชื่อมระหว่างชาวบ้านในอำเภอสังขละบุรี เพื่อให้ชาวบ้านอยู่ร่วมกัน ไม่แบ่งแยก หรือต่างคนต่างอยู่ เพื่อให้เกิดความสามัคคี ตอนที่สร้างสะพานหลวงพ่ออุตมะ มีช่างประมาณ 10 คน แต่ส่วนหนึ่งชาวบ้านได้มาช่วยกัน ผู้ชายจะเลื่อยไม้ แบกไม้ ผู้หญิงจะทำอาหารมาเลี้ยง ก็จะเป็นอย่างนี้ทุกวัน จนกระทั้งสะพานไม้เสร็จสมบูรณ์ 

นางสาวอรัญญา กล่าวอีกว่า สะพานดังกล่าวเริ่มสร้างเมื่อปี 2528 และเริ่มเปิดใช้งานในปี 2530 ใช้เวลาเพียง 2 ปีเท่านั้น ด้วยกำลังแรงจากชาวบ้านทั้งชาวไทยและชาวมอญ โดยการสร้างสะพานมอญนั้น ไม่มีการวางแปรนไว้ล่วงหน้าจะสร้างไปวันต่อวัน ไม่มีเครื่องจักรใช้เพียงแรงคน ซึ่งถือว่าเป็นสะพานไม้จากฝีมือชาวบ้านจริงๆ 

อย่างไรก็ตาม สะพานมอญได้มีการซ่อมแซมเมื่อปี 2554 และสะพานขาดอีกครั้งเมื่อปี 2556 โดยเมื่อปี 2554 ลุงป่าน มาเป็นนายช่างใหญ่ รุ่น 2 ส่วนช่างคนแรกได้เสียชีวิตไปแล้ว ถือว่าสะพานมอญเป็นส่วนในการอำนวยความสะดวกให้ชาวบ้านทั้งสองฝั่งได้เป็นอย่างมาก เรียกได้ว่าเป็นสะพานแรงศรัทธาของคนทั้งอำเภอสังขละบุรี 

สำหรับประวัติ “สะพานอุตตมานุสรณ์” หรือที่นิยมเรียกกันว่า สะพานมอญ เป็นสะพานไม้ที่ยาวที่สุดในประเทศไทย มีความยาว 445 เมตร และเป็นสะพานไม้ที่ยาวเป็นอันดับ 2 ของโลกรองจากสะพานไม้อูเบ็ง ในประเทศพม่าเป็นสะพานที่ข้ามแม่น้ำซองกาเลีย ที่ตำบลหนองลู อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี

สะพานนี้สร้างขึ้นโดยดำริของ หลวงพ่ออุตตมะ เจ้าอาวาสวัดวังก์วิเวการาม ปัจจุบันเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงแห่งหนึ่งของจังหวัดกาญจนบุรีในวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2556 เวลา 18.30 น. สะพานอุตตมานุสรณ์ได้พังทลายขาดเป็น 2 ท่อนในช่วงกลางสะพาน ความยาวประมาณ 30 เมตร เนื่องจากเกิดเหตุฝนตกหนักติดต่อกันนานถึง 3 วัน ทำให้เกิดน้ำป่าไหลเชี่ยวกรากจากทุ่งใหญ่นเรศวร พัดขยะตอไม้ลงสู่แม่น้ำซองกาเลีย ปะทะกับเสาสะพานทำให้เกิดขาดกลาง และเสียหายเพิ่มเป็น 70 เมตร ในเที่ยงของวันต่อมา

หลังจากผ่านไป 1 ปี การซ่อมแซมสะพานแห่งนี้ก็ยังไม่เสร็จ และเกินสัญญาว่าจ้าง 120 วัน เนื่องจากมีปัญหาด้านบริษัทผู้รับเหมาที่มีปัญหาไม่สามารถนำไม้ที่ต้องขนส่งมาจากภาคอีสานมาซ่อมแซมได้ เนื่องจากเกรงว่าจะผิดกฎหมาย

ในที่สุดสะพานอุตตมานุสรณ์ ก็ได้รับการซ่อมแซม จากทหารช่างจากกองพลทหารราบที่ 9 (พล.ร.9) ค่ายสุรสีห์ ร่วมกับชาวบ้านในพื้นที่ใช้เวลาเพียงแค่ 29 วัน และมีพิธีเปิดใช้อีกครั้งอย่างเป็นทางการในวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2557 ซึ่งเป็นวันครบรอบชาตกาล 104 ปี ของหลวงพ่ออุตตมะ โดยมีการแสดงแสงสีเสียง