15 กุมภาพันธ์ 2569 เพจเฟซบุ๊ก "ปราชญ์ สามสี" โพสต์ข้อความระบุว่า ปรากฏการณ์ Spectre C : เมื่อ “สื่อที่เราดูทุกวัน” อาจไม่เป็นกลางอย่างที่คิด

สิ่งที่อธิบายปรากฏการณ์ของ Spectre C ได้ชัดเจนที่สุด ไม่ใช่เพียงการตั้งคำถามว่าบริษัทนี้คือใคร หากแต่คือการ “ถูกจับโป๊ะ” ของโครงข่ายสื่อและคอนเทนต์จำนวนมากที่ผู้บริโภคในกรุงเทพฯ รับชมอยู่เป็นประจำ ไม่ว่าจะผ่าน TikTok, Podcast หรือรายการยอดนิยมบน YouTube ซึ่งล้วนมีความเชื่อมโยงกับบริษัทปริศนาที่จดทะเบียนในนาม “บริษัทที่ปรึกษากฎหมาย”

ในทางรูปแบบ Spectre C ถูกวางตัวให้เป็นบริษัทด้านกฎหมาย แต่ในทางปฏิบัติกลับทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการผลิตคอนเทนต์ทางการเมืองอย่างเป็นระบบ มีเป้าหมายในการสนับสนุนภาพลักษณ์และวาทกรรมของพรรคการเมือง ผ่านการสร้างเนื้อหา การจัดการกระแส และการกำหนดทิศทางการรับรู้ของสาธารณชน

ประเด็นสำคัญคือโครงสร้างทางการเงินของบริษัทดังกล่าว ซึ่งปรากฏข้อมูลว่ามีการใช้ “เงินกู้จากนักการเมืองในพรรค” เป็นแหล่งทุนในการดำเนินกิจการ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือการกู้เงินเพื่อนำมาขับเคลื่อนบริษัทสื่อโซเชียลมีเดียในคราบบริษัทกฎหมาย ทำให้การสนับสนุนทางการเมืองถูกซ่อนอยู่ภายใต้รูปแบบธุรกิจสื่อมวลชนเอกชน

เพื่อให้เห็นภาพเชิงโครงสร้าง ผู้เขียนขออนุญาตยกข้อมูลจากโปรไฟล์สาธารณะ (LinkedIn) ของบุคคล 4 รายที่เคยทำงานหรือมีบทบาทใน Spectre C ซึ่งเป็นข้อมูลที่เจ้าตัวระบุไว้เอง

เมื่อพิจารณาร่วมกัน จะเห็นว่าบุคคลเหล่านี้มิได้เป็นเพียงพนักงานบริษัทเอกชนทั่วไป แต่มีความสามารถเชื่อมโยงกันในระดับโครงสร้าง ทั้งด้านกฎหมาย การเมือง การสื่อสารมวลชน และระบบข้อมูล

ในด้านกฎหมายและการเมือง บุคลากรเหล่านี้มีบทบาทในการผลิตคอนเทนต์เกี่ยวกับรัฐธรรมนูญ ประชาธิปไตย และประเด็นทางการเมืองร่วมสมัย พร้อมการทำงานประสานกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรโดยตรง ซึ่งสะท้อนว่าเนื้อหาดังกล่าวถูกออกแบบมาเพื่อใช้ในสนามการเมือง

ในด้านสื่อและเทคโนโลยี พบความสามารถในการกำหนดกลยุทธ์การสื่อสาร ควบคุมกองบรรณาธิการออนไลน์ บริหารทีมผลิตสื่อ รวมถึงการใช้ข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อวิเคราะห์พฤติกรรมผู้รับสารและสนับสนุนการสื่อสารเชิงกลยุทธ์

เมื่อเชื่อมโยงองค์ประกอบทั้งหมดเข้าด้วยกัน ภาพที่ปรากฏจึงไม่ใช่ภาพของบริษัทที่ปรึกษากฎหมายธรรมดา หากแต่เป็นโครงสร้างที่สามารถควบคุมวาทกรรมทางการเมืองและดำเนินปฏิบัติการด้านข้อมูลบนโซเชียลมีเดียได้อย่างเป็นระบบ

ด้วยศักยภาพดังกล่าว Spectre C จึงสามารถใช้เครื่องมือดิจิทัล ระบบอัตโนมัติ หรือบัญชีสนับสนุน เพื่อขยายหรือจัดกรอบข้อมูลบางชุดให้กลายเป็นกระแสหลักในโลกออนไลน์

ผลกระทบของการมีตัวตนของบริษัทลักษณะนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงสนามการเมือง แต่ลุกลามไปถึงระบบนิเวศของโซเชียลมีเดียและวงการ influencer ทำให้เส้นแบ่งระหว่าง “สื่ออิสระ” กับ “เครื่องมือทางการเมือง” พร่าเลือนลงอย่างเห็นได้ชัด

พฤติกรรมในลักษณะนี้มีกรณีเปรียบเทียบในระดับสากล เช่น กรณีของ Nast Daily ซึ่งเคยโปรโมตบุคคลในแวดวงคริปโทเคอร์เรนซี ก่อนจะพบภายหลังว่าบุคคลดังกล่าวมีส่วนเกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางการเงินขนาดใหญ่ ส่งผลให้ความน่าเชื่อถือของ influencer เองถูกตั้งคำถามอย่างรุนแรง

กรณี Spectre C จึงสะท้อนบทเรียนเดียวกันในบริบทไทยว่า เมื่อสื่อและ influencer กลายเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างอำนาจและผลประโยชน์ทางการเมือง ความเป็นกลางและความโปร่งใสย่อมถูกตั้งคำถาม และผู้รับสารจำเป็นต้องใช้วิจารณญาณมากกว่าที่เคยเป็นมา

- 006