ดราม่าร้อน! กัมพูชาทำ "เศียรพระในรากไม้" เลียนแบบ Unseen วัดมหาธาตุ อยุธยา ยูเนสโกเคยการันตีของแท้อยู่ไทย

กลายเป็นประเด็นวิพากษ์วิจารณ์สนั่นโลกโซเชียล เมื่อมีการเผยแพร่ภาพวัดสวายชุม ในประเทศกัมพูชา ที่มีการสร้าง "เศียรพระพุทธรูป" ขึ้นมาใหม่โดยตั้งใจให้มีรากไม้ห่อหุ้ม ซึ่งมีลักษณะคล้ายคลึงกับ "เศียรพระพุทธรูปในรากไม้" ณ วัดมหาธาตุ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา อันเป็นภาพจำระดับโลกของประเทศไทย จนเกิดคำถามถึงความเหมาะสมและการพยายามเลียนแบบอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม

สำหรับเศียรพระพุทธรูป ณ วัดมหาธาตุ จ.พระนครศรีอยุธยา ไม่ใช่สิ่งที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อความสวยงามในคราวเดียว แต่เป็นผลงานที่เกิดจาก "กาลเวลาและธรรมชาติ" อย่างแท้จริง

วัดมหาธาตุสร้างขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 1917 ในสมัยสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 (ขุนหลวงพะงั่ว) เศียรพระพุทธรูปหินทรายนี้ คาดว่าหล่นลงมาอยู่ที่โคนต้นโพธิ์ในช่วงที่กรุงศรีอยุธยาถูกทำลายเมื่อปี พ.ศ. 2310 หรืออาจตกลงมาในช่วงการบูรณะเมื่อราว 50 ปีก่อน เมื่อเวลาผ่านไปหลายสิบปี รากของต้นโพธิ์ค่อยๆ งอกออกมาโอบอุ้มเศียรพระไว้อย่างแน่นหนาและพอดี จนดูราวกับเศียรพระผุดออกมาจากต้นไม้ กลายเป็นเอกลักษณ์หนึ่งเดียวที่นักท่องเที่ยวทั่วโลกต้องมาเยือน

 Ayutthaya Thailand

ตอกย้ำความสำคัญระดับสากล เมื่อปี พ.ศ. 2554 ยูเนสโก (UNESCO) ได้คัดเลือกภาพแหล่งมรดกโลกเพียง 40-50 ภาพ จากทั่วโลก มาจัดแสดงที่รั้วสำนักงานใหญ่ ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส และ "ภาพเศียรพระพุทธรูปในรากไม้" จากวัดมหาธาตุ คือหนึ่งในภาพที่ได้รับเลือกให้เป็นตัวแทนมรดกโลกทางวัฒนธรรมที่ทรงคุณค่าที่สุด

การที่มีการทำเลียนแบบขึ้นในประเทศเพื่อนบ้าน จึงทำให้เกิดกระแสวิจารณ์อย่างกว้างขวางถึงการพยายามสร้าง "จุดขาย" โดยการคัดลอกภาพลักษณ์ที่เป็น Unseen สำคัญของไทย ซึ่งมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์และการรับรองจากระดับนานาชาติมาอย่างยาวนานตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534

แม้การสร้างพุทธศิลป์จะเป็นเรื่องของความศรัทธา แต่การทำเลียนแบบลักษณะเฉพาะที่เกิดจากประวัติศาสตร์และธรรมชาติอย่างเจาะจง อาจส่งผลต่อความเข้าใจผิดของนักท่องเที่ยวในอนาคตได้