วันนี้ 4 มิถุนายน 2569 รศ.ดร.วาสนา วงศ์สุรวัฒน์ ผู้เชี่ยวชาญด้านจีน จากภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พี่สาวจอห์น วิญญู โพสต์ร่ายยาวผ่านทางเฟซบุ๊กส่วนตัว ระบุถึงกรณีที่มีการโพสต์เกี่ยวกับ สรรนิพนธ์เหมา โดยมีข้อความว่า "อดีตเลขาธิการพรรคอนาคตใหม่เขาคิดมั้ยว่าว่าวันรุ่งขึ้นจากที่เขาโพสต์สรรนิพนธ์เหมาอันฉิบหายวายวอดทางปัญญานั้นคือวันที่ 4 มิถุนายน 2026 ครบรอบ 37 ปีแห่งการนองเลือดที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน

เหตุการในครั้งนั้นเกิดจากการเอาตัวรอดไปเรื่อยของผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์จีนโดยไม่เอาผลประโยชน์ของประชาชนเป็นที่ตั้ง เพื่อคงไว้ซึ่งอำนาจเผด็จการเบ็ดเสร็จของตัวก็ยอมทำทุกอย่างแม้กระทั่งเอาอาวุธสงครามออกมาประหัตประหารเยาวชนคนรุ่นใหม่อนาคตของชาติที่ไม่มีทางสู้ และความนองเลือดนั้นก็ทำอย่างอุกอาจท่ามกลางการจับตามองของสื่อนานาชาติ ทำให้มีทั้งภาพนิ่งภาพเคลื่อนไหวเป็นประจักษ์พยานอยู่ในอินเตอร์เน็ตจนถึงทุกวันนี้

ก่อนจะถึงวันมหาวิปโยคในปี 1989 นั้น มีอดีตเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์ท่านหนึ่งคิดได้ว่าแนวทางของพรรคนั้นไม่ถูกต้อง เขาพยายามถกเถียงทัดทานต่อต้านแนวทางการใช้ความรุนแรงสลายการชุมนุมอย่างถึงที่สุด แต่ก็ไม่สำเร็จ เขาจึงลาออกจากตำแหน่งเลขาธิการพรรคแล้วเดินทางไปที่จัตุรัสเทียนอันเหมินทันทีที่ออกจากที่ประชุมตอนใกล้รุ่ง เขาไปโดยที่รู้ว่าจะนำมาซึ่งจุดจบทางการเมืองของเขา แต่ก็ต้องไปเพื่อขอร้องให้นักศึกษาผู้ประท้วงกลับบ้านกันไปก่อนจะเกิดเหตุร้าย ทั้งๆ ที่รู้ว่าอาจไม่สำเร็จ แต่ก็ต้องไปเพราะเขารู้ว่า ณ เวลานั้นรัฐบาลเรียกกำลังพลจากหัวเมืองเข้ามาปักกิ่งแล้ว เขากล่าวสุนทรพจน์สุดท้ายในชีวิตการเมืองที่เทียนอันเหมิน เป็นสุนทรพจน์ที่ทรงพลังและจับใจมาก นักศึกษาปรบมือกึกก้อง แล้วเขาก็เดินจากมา ถูกจับกุมทันทีที่ออกจากบริเวณจัตุรัสเทียนอันเหมิน และถูกกักขังในนิวาสถานจนถึงวาระสุดท้ายในปี 2005 ส่วนนักศึกษาผู้ประท้วงก็ยืนหยัดต่อสู้ต่อไปเพราะไม่เชื่อว่ารัฐจะกล้าใช้ความรุนแรง จนกระทั่งถึงเช้ามืดวันมหาวิปโยคนั้นในอีกไม่กี่สัปดาห์ต่อมา

เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์คนนั้นชื่อ จ้าว จื่อหยาง ไม่ใช่คนที่บิดหลักการ เปลี่ยนอุดมการไปเรื่อยๆ เพื่อเอาตัวรอดทางการเมือง ตรงกันข้ามเขาเป็นคนที่ยอมสละทุกอย่างเพื่อแลกกับความเป็นไปได้อันน้อยนิดที่จะรักษาชีวิตประชาชนผู้บริสุทธิ์ไว้ สมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์จีนไม่ได้ชั่วช้าสามานย์ทุกคน น่าเสียดายที่คนจำพวกที่น่าชื่นชมเหล่านี้มักไม่ค่อยได้เป็น idol ของนักเคลื่อนไหวประเทศนี้เท่าไหร่"

หลังจากที่โพสต์ของ รศ.ดร.วาสนา วงศ์สุรวัฒน์ เผยแพร่ลงมาบนโลกออนไลน์ได้ไม่นาน ชาวเน็ตหลายคนต่างก็เข้าไปคอมเมนต์แสดงความคิดเห็นกันเป็นจำนวนมาก เช่น

"ผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์จีนมาเอง รอฟังอาจารย์วาสนาจัดรายการใน sit beauty full with คำผกา ครับ"

"นี่แหละ.อ.ทาสแมวคนเก่งของฉันได้อ่านทีไรตื่นเต้นทุกครั้งไม่ผิดหวังรอต่อจ็ะ"

"รอฟังอาจารย์เพิ่มเติมใน past to future นะคะ"

"เหตุที่มีภาพหลุดออกมามากมาย (ยกเว้นภาพจากใจกลางเหตุการณ์ เพราะมีกองทหารปิดล้อม) ได้ยินว่าเพราะเพิ่งมีเทคโนที่ถ่ายภาพปุ๊บ กดส่งขึ้นดาวเทียมปั๊บ ไม่ได้ใช้ฟิล์มที่โดนทหารตรวจยึดได้"

"น่าสนใจว่าจ้าวจื่อหยางเป็นหนึ่งในสองคนที่เติ้งเสียวผิงดันขึ้นมาเพื่อปฏิรูปประเทศ คำถามคือเหตุการณ์ประท้วงในช่วงเวลานั้นควรจะจบลงโดยปราศจากการนองเลือดของนักศึกษาหลังจากการเจรจาที่ได้ข้อสรุปแล้ว นักศึกษาส่วนใหญ่ทยอยเดินทางออกจากปักกิ่ง แต่ยังเหลือบางส่วนอยู่ที่ชุลมุนซึ่งก็คือจตุรัสเทียยอันเหมิน แล้วคืนวันที่3มิถุนายน กองทัพจะเข้ามายึดพื้นที่จนเกิดเหตุการณ์นองเลือดและจ้าวจื่อหยางถูกจับเพียงคนเดียว คนที่ยืนข้างในรูปคือเหวินเจียเปา อดีตนายกรัฐมนตรีไม่ได้ถูกลงโทษอะไร แถมได้เป็นนายกรัฐมนตรีในเวลาต่อมา มันสื่อถึงเหตุการณ์วันนั้นจุดประสงค์เพื่อจัดการจ้าวจื่อหยางโดยใช้เรื่องการชุลมุนเป็นข้ออ้างเสียมากกว่า การใช้เหตุการณ์นองเลือดของประชาชนมาเป็นข้ออ้างความชอบธรรมในการยึดอำนาจ ไม่ต่างจากการเริ่มต้นปฏิวัติวัฒนธรรมในสมัยของเหมาที่ต้องการจัดการหลิวเส้าฉี ก็สอดคล้อยกับช่วงโควิดที่สีจิ้นผิงใช้ข้ออ้างควบคุมโรคระบาดรวมอำนาจเข้าสู่กลาง จัดการฝ่ายตรงข้ามโดยเฉพาะที่เซี่ยงไฮ้"

"ขอบคุณสำหรับบทความค่ะอาจารย์ คนเดียว ที่ดิฉันจะเชื่อเกี่ยวกับ เรื่องราวของจีน คืออาจารย์วาสนาค่ะ ไม่มีโอกาสได้เป็นศิษย์ แต่ความรู้ ที่ได้จากอาจารย์ มันมีคุณค่ามากค่ะ"

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพจาก เฟซบุ๊ก Wasana Wongsurawat