วันนี้ 19 มิถุนายน 2569 คริส โปตระนันทน์ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคเศรษฐกิจ โพสต์เฟซบุ๊กส่วนตัวแสดงความเห็นต่อกรณีโครงการ TH AI Passport ที่กำลังเป็นประเด็นถกเถียงเรื่องการจัดซื้อจัดจ้าง โดยมองข้ามประเด็นดราม่าไปที่เนื้อหาสำคัญว่าด้วย AI Adoption หรือการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้จริงของคนไทย โดยมีข้อความทั้งหมดระบุว่า "ตอนหาเสียง (14 มค 69) ผมเคยตั้งคำถามในการดีเบตที่ คณะเศรษฐศาสตร์ มช. ว่าการศึกษาแบบเดิมในมหาวิทยาลัย ยังจำเป็นแค่ไหนในโลกยุคเอไอ? ถ้ารัฐบาลไทย ให้นักศึกษาป.ตรี 4 ชั้นปี ทั้งประเทศไทย (2ล้านคน) ใช้ Chat GPT แบบโปร ฟรี มันจะคุ้มกว่า งบประมาณ กยส.ปีนึง 30,000 ล้านหรือไม่?

วันนี้ ทุกฝ่ายยอมรับว่า มหาวิทยาลัยของเรามีปัญหา เราผลิตเด็กที่จบ.ป.ตรีมากเกินไป เรียนมาทำงานไม่ตรงสาย หลายคนที่ได้เงินเดือนสูง กลายความชำนาญเฉพาะทาง โดยเฉพาะทักษะ ดิจิตอล มาเก็ตติ้ง ขณะเด็กป.ตรี หางานไม่ได้

หลายฝ่าย บอกว่า เอไอจะมาแทนที่การศึกษา บางคนบอกว่า ต้องมีทักษะทั้งสองอย่างควบกัน แล้ว เผอิญ ช่วงนี้ ประชาชนหลายท่านสงสัยความฉาวของการจัดซื้อจัดจ้าง โครงการTh AI passport ก็เลยอยากชวนคิดถึงโจทก์นี้ใหม่ เพราะวันนี้ โครงการนี้เคาะมาแล้ว 1621 ล้าน สำหรับ คน 5 ล้านคน และไม่ใช่แค่ ChatGPT pro
แต่ยังมี 14 ค่าย รวมกว่า 31 โมเดล ไว้ในที่เดียว โดยคุณสามารถเลือกใช้ AI เจ้าหลักๆ เช่น OpenAI, Google, Anthropic ฯลฯ) รวมกว่า 24–31 โมเดล（ChatGPT, Gemini, Claude, Grok, Typhoon ไทย ฯลฯ）

ผมจะไม่ขอพูดถึงประเด็นการจัดซื้อจัดจ้างที่มีปัญหา ในสายตาผม ใครโกงเงินหลวง ต้องติดคุก

แต่วันนี้ผมอยากดึงสติคนไทย ว่าอะไรคือสิ่งที่สำคัญกับประเทศ เราต้องพิจารณาดีๆ สิ่งที่เราจะได้จากโครงการนี้ จริงๆแล้ว คือ การก้าวกระโดดของ “การนำเอไอมาใช้จริง” ในประเทศไทย หรือที่ฝรั่งเรียกสิ่งนี้ว่า AI Adoption

ถามว่า “การนำเอไอมาใช้จริง” (AI Adoption) สำคัญอย่างไร ประเทศที่คนใช้งานเอไอได้จริง คนจะสามารถเรียนรู้ ถามเอไอได้ถึงความรู้ ทุกอย่างได้ในโลก (ตอนนี้ยังมีอาการหลอนอยู่บ้าง แต่ก็พัฒนาเร็วมากเช่นกัน) ประเทศที่คนใช้งานเอไอได้จริง จะผลิตงาน สร้างมูลค่าให้กับระบบเศรษฐกิจของประเทศได้มากอย่างมหาศาล และ โครงการนี้มีโอกาสที่จะส่งเสริมคนไทยให้ใช้เอไอได้ทันที 5,000,000 คน ตอนนี้ตามสถิติในประเทศรายได้สูง (oecd) อยู่ที่ 20% ของประชากร ขณะที่ประเทศไทยอยู่ที่อันดับ 89 ของโลก สถิติอยู่ที่ 10.7% ขณะที่ค่าเฉลี่ยของโลกอยู่ที่ 16% ประเทศไทยตามหลังหลายประเทศทั่วโลก รวมถึงอาเซียน ถามว่า 1,600 ล้าน เยอะมั้ย อาจจะเยอะเมื่อเทียบกับงบกระทรวงดิจิตอล ผมตอบว่า จริงๆแล้วไม่เยอะเลยครับเมื่อเทียบกับเงินที่เราใช้ในกระทรวงศึกษา ประมาณ ปีละ 350,000 ล้าน ต่อปี

เรียกได้ว่าขี้เล็บของกระทรวงนั้น ผมยกตัวอย่างง่ายๆ เช่น ตอนนี้รัฐบาลใช้เงิน 30,000 ล้านเพื่อสนับสนุนนักเรียนนักศึกษา 780,000 คน เรียนม.ปลาย และมหาวิทยาลัย โดยสนับสนุนเป็นเงินกู้ กยศ.
เพื่อช่วยนักศึกษาคนหนึ่ง หัวละ 50,000-150,000 บาท ต่อคน ส่วนโครงการเอไอ ถ้าคิดต่อหัวต่อคน ตกแค่ หัวละ 324 บาท เพื่ออนุญาตให้คนไทย 5 ล้านเข้าถึง 14 ค่าย รวมกว่า 31 โมเดล ไว้ในที่เดียว คือถ้าใช้หมดนี่คือโคตรคุ้ม แต่ถ้าเรา ยกตัวอย่าง คนไทย 1 คน ใช้โหมด chat gpt โหมด pro ที่เสียเดือนนึง 8 เหรียญ (250 บาท/เดือน) ปีนึง 3,000 บาท ถ้าคนไทย 5 ล้านคน ต่างคนต่างซื้อ ก็ 15,000 ล้านบาทต่อปี

ขณะที่โครงการนี้เปิดให้คน 5,000,000 คน เพราะฉะนั้น ขอให้ 500,000 คน(10% ของจำนวนคนใช้ ) ใช้ระบบนี้ก็เท่าทุนแล้ว และถ้า500,000 คน นี้สามารถนำ AI ไปเพิ่มรายได้ เพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน หรือเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจได้เพียงคนละ 10,000 บาทต่อปี เราจะเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจของไทยได้ทันทีประมาณ 5,000 ล้านบาทต่อปี มาพิจารณาเรื่องของการเพิ่มและสิทธิภาพการทำงานดูบ้าง หากผู้ใช้ AI 5 ล้านคน สามารถเพิ่มผลิตภาพในการทำงานเฉลี่ยเพียง 1 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ปีนึง 52 ชม. 5 ล้านคนได้ 52 ชม.เพิ่มขึ้น ประเทศไทยจะได้เวลาทำงานเพิ่มขึ้นกว่า 260 ล้านชั่วโมงต่อปี หากประเมินมูลค่าชั่วโมงทำงานจากเอไอเฉลี่ยเพียง 100 บาทต่อชั่วโมง (พวกทำเพลง, ทำกราฟฟิค, ทำคลิปวีดีโอสั้น) จะเท่ากับมูลค่าทางเศรษฐกิจกว่า 26,000 ล้านบาทต่อปี

และหากการใช้ งานเอไอจริง AI Adoption Rate ของประเทศไทยเพิ่มขึ้นอีก 5 ล้านคนจากประชากรที่สามารถใช้เทคโนโลยีเหล่านี้ได้จริง ประเทศไทยจะมีแรงงาน นักเรียน นักศึกษา ผู้ประกอบการ และประชาชนที่มี “ผู้ช่วยดิจิทัลส่วนตัว” พร้อมกัน 5 ล้านคน นี่อาจเป็นการลงทุนด้านทุนมนุษย์ที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่าหลายโครงการของรัฐเสียอีก วันนี้หลายคนถามว่า รัฐจะไปเอา 5 ล้านคนมาจากไหน หลายคนปรามาสว่าง คนไทยไม่สนใจหรอก สงสัยจะลงทะเบียนไม่ทัน 30 วันที่กำหนดใน TORด้วยซ้ำ ผมเสนอโมเดลนี้คือ กำหนดลงไปให้คนกลุ่มดังนี้ ใช้ฟรี

1. บุคคลทั่วไป 1.2 ล้าน

2.เด็กมหาวิทยาลัย 2 ล้านคน

3.เด็กมัธยมปลาย 1.8 ล้านคน

คนกลุ่มนี้คือกลุ่มบุคคลทั่วไปจำเป็นที่สุด ที่ต้องเรียนรู้ให้เร็ว ที่สุดส่วน เด็กมหาวิทยาลัย อนาคตของชาติ กลุ่มนี้จำเป็นมาก การใช้เอไอจะเป็นประโยชน์ต่อการเรียนรู้ในมหาวิทยาลัยมากรองลงมา ส่วนเด็กม.ปลาย กลุ่มนี้จำเป็นน้อยลง แต่มีงานวิจัยจำนวนมากบอกว่า เด็กยิ่งได้เรียนรู้เร็ว ยิ่งดี

ผมว่าเราต้องพูดกันตามตรงว่า เราตกขบวนการพัฒนาเศรษฐกิจมาหลายรอบแล้ว อย่างช่วงปี 2010-2020 ที่โลก ให้ความสำคัญกับการเขียนโปรแกรม (programming) มา 1 รอบ แต่เพราะใน การศึกษา STEM ของเราแย่ มาก (science technology engineering mathematics วิทยาศาสตร์เทคโนโลยี วิศวกรรม คณิตศาสตร์) เราจึง แทบไม่ได้อะไรจากสิ่งนั้นเลย

วันนี้ประเทศไทยมีโอกาสอีกครั้ง (second chance ) พอเอไอมา คนเขียนก็เริ่มโค้ดเริ่มตกงาน เพราะเอไอเขียนแทนได้ หากวันนี้เราเริ่มที่ เอไอเลย เราจะสามารถทำสิ่งที่เรียกว่า การพัฒนาข้ามขั้นได้ (Path skipping )

วันนี้ ผมหวังว่าประเทศไทยจะไม่ตกขบวนอีก วันนี้การจัดซื้อจัดจ้างโครงการนี้มีปัญหา การตรวจสอบเป็นสิ่งที่ดี แต่ผมขอว่า อย่าให้การตรวจสอบกันในทางการเมืองครั้งนี้ ทำให้ประเทศไทยสับสนในแผนการพัฒนาประเทศ วันนี้เราต้องการโครงการเอไอ เพื่อเพิ่มศักยภาพคนไทยจริงๆ โครงการจะชื่ออะไรก็ได้ จะชื่อ Th AI Passport หรือ AI for All หรืออะไรก็ตาม แต่โครงการเอไอ ระดับสูง ที่ให้ประชาชนหลายล้านคน ใช้เอไอ ระดับสูงฟรี ด้วยงบประมาณรัฐ พันกว่าล้าน ตกเฉลี่ย 300 บาทต่อคน ผมว่าไม่แย่เลย"

หลังจากโพสต์ของ คริส โปตระนันทน์ เผยแพร่ออกไปบนโลกออนไลน์ ได้เกิดการแสดงความคิดเห็นที่หลากหลายจากผู้ติดตาม เช่น

"เห็นด้วยอย่างยิ่งครับ"

"เอางบให้มหาลัย เขาบริหารจัดการ จัดซื้อจัดจ้าง ดีกว่าครับ ส่งต่อ อาจารย์ได้พัฒนาการเรียนการสอน เปิดใช้ห้องสมุด"

"ผมมองว่ามันเป็นเรื่องเฉพาะบุคคลมากกว่าไม่ใช่ทุกคนที่จำเป็นต้องใช้ AI pro คนที่จำเป็นต้องใช้ด้วยหน้าที่การงานมันเป็นการลงทุนในการทำงานของเขาอยู่แล้ว แล้วถ้าเกิดเขาเอาไปไม่ใช้ล่ะ เอาไปขายต่อล่ะ ได้ประโยชน์อะไรจากโครงการ เอาไปแจกฟรีๆ เหมือนเอาของดีไปให้คนที่เขาไม่อยากได้แต่รับๆไปก่อนมันเป็นสิทธิ์"

"เค้าไม่ได้ว่าไม่ได้ เค้า ตั้งคำถาม กระบวนการ จัดซื้อ จัดจ้าง ว่า ล๊อก สเป็ค เอื้อ พวกกัน หรือ ป่าว นี่ก็ ร้อนนจัง"

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพจาก เพจเฟซบุ๊ก คริส โปตระนันทน์ - Chris Potranandana