วันที่ 15 กรกฎาคม 2569 หมอสมศักดิ์ เทียมเก่า ผู้อำนวยการโรงพยาบาลศรีนครินทร์ และอายุรแพทย์ระบบประสาท โพสต์ข้อความผ่าน ถึงการยกเลิกสิทธิการรักษาพยาบาลของข้าราชการ (สวัสดิการข้าราชการ) จะส่งผลกระทบอย่างมากต่อระบบการแพทย์ไทย โดยสามารถแยกพิจารณาได้หลายด้าน

โดยระบุว่า 

1. ผลกระทบด้านการเงินของระบบสาธารณสุข รายได้ของโรงพยาบาลภาครัฐลดลงอย่างมาก

ปัจจุบันสิทธิข้าราชการจ่ายแบบตามจริงสำหรับผู้ป่วยนอก ในอัตราที่สูงกว่าบัตรทอง และประกันสังคม และสำหรับผู้ป่วยในก็จ่ายในอัตรา 1 RW ที่สูงกว่าสิทธิบัตรทอง และประกันสังคม (การจ่ายของสิทธิข้าราชการเป็นไปตามต้นทุนของการรักษาจริงๆ)โดยเฉพาะกลุ่มผู้ป่วยในที่มีค่าใช้จ่ายสูง โรงพยาบาลขนาดใหญ่ โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย และโรงพยาบาลศูนย์ หลายแห่งพึ่งพารายได้จากสิทธิข้าราชการในสัดส่วนสูง การยกเลิกจะทำให้รายรับลดลงทันที อาจเกิดภาวะขาดทุน กระทบต่อการจ้างบุคลากร ค่าตอบแทน และการจัดซื้ออุปกรณ์การแพทย์

2. ผลกระทบต่อการเข้าถึงบริการและพฤติกรรมผู้ป่วย การเปลี่ยนรูปแบบการใช้บริการ

สิทธิข้าราชการไม่มีระบบการส่งต่อจากหน่วยปฐมภูมิ ผู้ป่วยสามารถเข้าพบแพทย์เฉพาะทางหรือโรงพยาบาลใหญ่ได้โดยตรง เมื่อเปลี่ยนเข้าบัตรทองหรือประกันสังคม จะต้องลงทะเบียนหน่วยปฐมภูมิและใช้ระบบส่งต่อเพื่อพบผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งจะช่วยลดความแออัดในโรงพยาบาลใหญ่ได้บ้าง แต่ก็จะเพิ่มปริมาณผู้ป่วยในหน่วยบริการปฐมภูมิที่ปัจจุบันยังมีศักยภาพจำกัด หากระบบปฐมภูมิไม่แข็งแรงพอ อาจทำให้ผู้ป่วยล้นและคุณภาพบริการลดลง

กลุ่มเปราะบาง ได้แก่ ข้าราชการบำนาญและครอบครัว ผู้สูงอายุซึ่งเป็นข้าราชการเกษียณมีโรคเรื้อรังและค่าใช้จ่ายสูง หากต้องเปลี่ยนเข้าบัตรทองอาจต้องย้ายจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญที่รักษาประจำ เกิดความกังวลเรื่องความต่อเนื่องของการรักษา ยาบางรายการที่เคยได้รับอาจถูกจำกัดตามบัญชียาของระบบใหม่

3. ผลกระทบด้านความเสมอภาค ลดความเหลื่อมล้ำระหว่างสิทธิรักษา การยกเลิกสิทธิข้าราชการจะทำให้ทั้ง 3 กองทุน (ข้าราชการ, บัตรทอง, ประกันสังคม) มีมาตรฐานใกล้เคียงกันมากขึ้น

แรงต้านจากกลุ่มข้าราชการ สิทธิการรักษาพยาบาลถือเป็นสวัสดิการหลักที่ชดเชยกับเงินเดือนที่ไม่สูงมากเมื่อเทียบกับเอกชน การยกเลิกโดยไม่มีการชดเชยอื่น เช่นขึ้นเงินเดือน จะถูกต่อต้านรุนแรง และอาจกระทบขวัญกำลังใจของข้าราชการที่มีบทบาทสำคัญในระบบราชการ

4. ผลกระทบต่อสถาบันการแพทย์และการศึกษา โรงเรียนแพทย์และโรงพยาบาลใหญ่ขาดทุนจากผู้ป่วยซับซ้อน

โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยใช้รายได้จากสิทธิข้าราชการมาสนับสนุนการเรียนการสอน การวิจัย และการดูแลผู้ป่วยซับซ้อนที่มีต้นทุนสูง หากขาดรายได้ส่วนนี้ อาจลดการให้บริการบางสาขาที่ขาดทุน ย้ำว่าสิทธิข้าราชการไม่ได้ทำให้โรงพยาบาลได้กำไร แต่ได้รับการชดเชยค่ารักษาตามต้นทุนจริงๆ

แรงจูงใจของบุคลากรทางการแพทย์ แพทย์และบุคลากรจำนวนหนึ่งเลือกทำงานในโรงพยาบาลรัฐส่วนหนึ่งเพราะมีผู้ป่วยข้าราชการที่ทำให้มีรายได้พิเศษจากการปฏิบัติงานนอกเวลา หากรายได้ลด อาจเร่งการย้ายไปภาคเอกชน หรือออกไปประกอบอาชีพอิสระ ซ้ำเติมปัญหาการขาดแคลนบุคลากรในระบบรัฐ

5. ผลโดยรวมต่อระบบการแพทย์ไทย โอกาสในการออกแบบระบบเดียว

การยกเลิกสิทธิข้าราชการอาจเป็นก้าวแรกสู่การหลอมรวม 3 กองทุนเป็นระบบหลักประกันสุขภาพมาตรฐานเดียว

ความเสี่ยงระยะสั้นที่อาจเกิดวิกฤต หากดำเนินการกะทันหันโดยไม่มีการ เตรียมโครงสร้างพื้นฐาน ระบบส่งต่อ และงบประมาณที่เพียงพอ อาจเกิดภาวะชะงักงัน โรงพยาบาลล้มละลายทางการเงิน และผู้ป่วยประสบปัญหาการเข้าถึงยาจำเป็น แม้ในระยะยาวอาจเป็นประโยชน์บ้าง แต่ในระยะเปลี่ยนผ่านอาจกระทบต่อความมั่นคงของระบบสุขภาพโดยรวม