ปัจจุบัน สังคมเกษตรกรรมในภูมิภาคเอเชีย มีความตื่นตัวกันอย่างมาก ในการสร้างระบบอาหารภายใต้สังคมแห่งการเกษตร จึงทำให้เกิดผลผลิตที่หลากหลายออกมาอย่างต่อเนื่องทั้งที่มีความสมบูรณ์แล้ว และ ยังขาดความสมบูรณ์ ทั้งนี้ ทั้งนั้น เนื่องจาก งานภาคเกษตรกรรมเกี่ยวข้องกับเรื่องของ ห่วงโซ่อาหาร สิ่งสำคัญที่ทุกคนควรต้องคำนึงถึงอย่างมากที่สุดคือ เรื่องของความปลอดภัยกับผู้บริโภค

ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม ผอ.สำนักสร้างเสริมวิถีชีวิตสุขภาวะ สสส. กล่าวถึง การทำเกษตรอินทรีย์ ที่มีความปลอดภัยในภาคเกษตร ว่า ที่ผ่านมา สสส.มีการทำงานด้านนี้ แต่เราไม่ได้ไปบอกว่าต้องไปปลูกเกษตรอินทรีย์เท่านั้นเพราะทุกอย่างของกระบวนการมันก็ต้องมีกลไก การขับเคลื่อนโดยผ่านการรวมกลุ่มมาทำงานในเชิงนโยบาย หรือเชิงวิชาการรวมถึงการศึกษาวิจัยต่างๆ เพื่อที่จะส่งต่อไปถึงเกษตรกร ที่จะทำเกษตรอินทรีย์ต่างๆ ซึ่งทั้งหมดนี้เชื่อมโยงกันอยู่ สุดท้ายแล้วทุกอย่างก็จะวกกลับมาสู่เรื่องสุขภาพ

ดร.นพ.ไพโรจน์ เสริมว่า เกษตรอินทรีย์ถือเป็นคำตอบหนึ่ง ที่จะช่วยทำให้อาหารปลอดภัยไม่มีสารพิษ หรืออาจจะได้สารอาหารที่มากขึ้น อย่างเช่น อาจจะมีน้อยคนที่จะเข้าใจถึงความหมายของผักออร์แกนิก หรือผักปลอดสารพิษ ซึ่งในความเป็นจริงแล้วผักปลอดสารพิษนั้นมีได้หลายระดับ เริ่มตั้งแต่ไม่มีสารพิษเลย ไล่มาถึงมีสารพิษได้บ้างแต่อยู่ในระดับไม่มีผลต่อร่างกาย ซึ่งในส่วนนี้ก็ต้องทำความเข้าใจควบคู่ไปกับเกษตรกรที่เป็นผู้ผลิตด้วย ส่วนฝั่งที่ชักชวนให้ใช้สารเคมี ก็ควรเข้าใจถึงความเหมาะสมพอดี คงไม่ใช่การต่อสู้กันแต่อย่างใด นอกจากนี้ในภาคการตลาดที่มีจิตสำนึกก็ต้องถือเป็นทางออกที่ควรได้รับการส่งเสริมเช่นกัน ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะเกิดขึ้นต่อเมื่อมีการขยายการทำเกษตรอินทรีย์มากขึ้น

“สิ่งที่น่าห่วงอย่างยิ่ง คือสุขภาพของเกษตรกรที่ฉีดพ่นยาฆ่าแมลง ซึ่งเป็นผู้ที่ได้รับผลกระทบโดยตรง ซึ่งจากผลการตรวจสุขภาพชาวนา พบว่าปริมาณสารเคมีที่พบในเลือดมีค่าสูงกว่าคนทั่วไป การเอาสุขภาพไปเสี่ยงเพื่อให้ได้ผลผลิตมากขึ้น ไม่คุ้มกันเลยกับสุขภาพที่ย่ำแย่ลง”ผอ.สำนักสร้างเสริมวิถีชีวิตสุขภาวะ สสส. ระบุ

ในการประชุมแลกเปลี่ยนในภูมิภาคลุ่มน้ำโขงและเอเชียเรื่อง ตลาดที่มีจิตสำนึกแห่งเอเชีย ครั้งที่ 3 ณ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว) ประสานมิตร เวทีที่มีการรวมตัวของผู้ประกอบการสังคมรุ่นใหม่จากหลายประเทศ เพื่อมุ่งหวังผลิตอาหารอินทรีย์ สร้างเศรษฐกิจที่มีจิตสำนึก ได้มีการหยิบยกประเด็นอาหารกับสุขภาพขึ้นมาพูดคุย เพื่อหาทางออกร่วมกัน

ในงานนี้ คุณวัลลภา แวนวิลเลียนส์วาร์ด กรรมการผู้จัดการ บริษัทสวนเงินมีมา จำกัด ผู้ประกอบการเพื่อสังคมมองว่า การสร้างระบบอาหารที่ปลอดภัยยั่งยืนและเป็นธรรมด้วยวิธีผลิตแบบเกษตรอินทรีย์นั้น จำเป็นต้องอาศัยช่องทางการตลาดที่มีประสิทธิภาพ เพราะเมื่อพูดถึงกระแสของผักปลอดสารพิษนั้นถือว่ามีทิศทางการเติบโตที่ดีและเป็นธรรมดาของการขับเคลื่อนงานซึ่งช่วงแรกอาจจะยากเพราะต้องต่อสู้หลายอย่าง เช่น ความเข้าใจของผู้บริโภค ราคากลไกตลาด กระบวนการผลิตต่างๆ อย่างเวลานี้ทุกคนเห็นถึงข้อดีต่อสุขภาพแล้วเราจึงควรหาโอกาสขยายในวงกว้างมากขึ้น ก็จะทำให้ราคาสามารถลดลงเรื่อยๆ แต่ความเห็นของคนทั่วไปมักจะบอกว่าผักปลอดสารพิษหายากและยังมีราคาแพง ดังนั้นสองสิ่งนี้เราต้องจัดการให้ได้ เพื่อให้ผู้บริโภคเข้าถึงง่าย

เช่นเดียวกับ ภญ.ดร.สุภาภรณ์ ปิติพร ผู้ก่อตั้งสมุนไพรอภัยภูเบศร แสดงความเห็นว่า ปัญหาคนเข้าไม่ถึงยาและผลข้างเคียงของยาเป็นสิ่งที่ต้องรีบแก้ไข เพราะปัจจุบันสิทธิบัตรยาคือ เครื่องมือที่ทำร้ายมนุษย์มากกว่า ฉะนั้นเราต้องหากลไกบางอย่างที่จะทำให้สิทธิบัตรยา กลายเป็นสิ่งเพื่อช่วยคนมากกว่าจะเอาเปรียบคน การหันมาใช้ยาสมุนไพรสามารถช่วยแก้ปัญหาส่วนนี้ได้ ซึ่งคนสมัยก่อนชีวิตพึ่งพิงกับธรรมชาติ แต่พอนานวันไปความรู้ก็สูญหาย ทั้งที่สมุนไพรถือเป็นวิถีชีวิตดั้งเดิมของคนไทย ขณะเดียวกันการพัฒนาตัวยาจากสมุนไพร ยังสามารถช่วยลดช่องว่างของสังคมได้ด้วย

ผู้ก่อตั้งสมุนไพรอภัยภูเบศร บอกย้ำทิ้งท้ายไว้น่าฟังว่า การประกอบการเพื่อสังคมนั้น ต้องมีความสมดุลกันระหว่างจิตสำนึกต่อสังคม และทำให้จิตสำนึกนั้นสามารถมีภาคปฏิบัติและทำงานได้อย่างยั่งยืน ด้วยความสามารถในการทำงานด้านธุรกิจ คือนำธุรกิจไปทำให้สังคมนั้นมั่นคงขึ้น ขณะที่เงินกำไรที่ได้นั้นต้องทำประโยชน์คืนให้แก่สังคมเสมอ

สุขภาวะในสังคมไทยจึงเป็นเรื่องที่จะขาดเสียมิได้ การบริโภคอาหารของคนในสังคมไทย จึงต้องจับตามอง และเอาใจใส่ต่อ เรื่องของ ความปลอดภัยต่อสุขภาพและชีวิตเป็นอันดับหนึ่งเพื่อส่งเสริมให้สุขภาพความเป็นอยู่ของคนในสังคมดียิ่งขึ้น

ปานมณี