คำถาม การทำปุ๋ยหมักแบบไม่กลับกอง เป็นแบบไหนครับ มีวิธีทำอย่างไรบ้างครับ ขอบคุณครับ

นิลรัตน์ แก้วสันโท

อ.เมือง จ.สมุทรสาคร

คำตอบ

การทำปุ๋ยหมักแบบไม่พลิกกลับกอง เป็นวิธีที่มีความสะดวกสบาย ง่าย ใช้เวลาไม่นาน และไม่ยุ่งยากมากนัก ไม่ต้องมีการขุดหลุม แต่สำคัญที่การดูแลเอาใจใส่ระหว่างการหมักปุ๋ยเท่านั้น ทั้งยังได้ปุ๋ยหมักที่มีธาตุอาหารครบถ้วนทุกชนิดตามที่พืชต้องการด้วย สามารถช่วยปรับสภาพดินที่ถูกทำลายเสื่อมโทรมให้มีคุณภาพดีขึ้น เมื่อเปรียบเทียบต้นทุนการผลิต กระบวนการ และผลลัพธ์ที่ได้โดยรวมแล้ว การทำปุ๋ยหมักแบบไม่พลิกกลับกองนี้ ถือว่าตอบโจทย์เกษตรกรที่ต้องการทำการเกษตรธรรมชาติได้เป็นอย่างดี

ขั้นตอนการทำปุ๋ยหมักแบบไม่พลิกกลับกอง

1. ทำความสะอาดพื้นที่ภายในคอกให้เรียบร้อย เก็บเศษขยะและวัชพืชออกทิ้งไปให้หมด อย่าให้มีน้ำท่วมขัง หากมีน้ำท่วมขัง ให้จัดการถมดินให้เรียบร้อย

2. จัดเตรียมวัสดุที่ใช้ ฟาง อัตราส่วน 4 ส่วน ต่อมูลสัตว์หรือปุ๋ยคอก 1 ส่วน หรืออาจจะใช้ใบไม้แห้ง 3 ส่วน ต่อมูลสัตว์ 1 ส่วน ให้ตวงในเข่งหรือถังก็ได้

3. การทำรองพื้นชั้นแรก ให้นำฟางหรือใบไม้แห้งมาวางเรียงบนพื้น โดยให้เรียงอยู่ในคอกอย่างเป็นระเบียบ ความหนา ประมาณ 10 เซนติเมตร นำมูลสัตว์ 1 ส่วน มาเททับลงไปบนชั้นฟางชั้นแรก โดยใช้จอบเกลี่ยกระจายให้ทั่วกัน ห้ามขึ้นไปเหยียบบนกองปุ๋ยเป็นอันขาด จากนั้น ใช้น้ำสะอาดรดลงไปบนกองปุ๋ยจนทั่ว ให้มูลสัตว์ซึมเข้าสู่ชั้นฟางด้านล่าง

4. การทำรองพื้นชั้นที่สอง ให้ใช้ฟางหรือใบไม้ในอัตราส่วนเท่าเดิม ปูทับลงไป สลับกับการวางมูลสัตว์ ทำแบบนี้ไปเรื่อยๆ จนหมด

5. ใช้วัสดุปิดคลุม โดยใช้กระสอบ หรือผ้ายางคลุมปิดด้านบนไว้ หรืออาจจะใช้เป็นท่อนไม้ไผ่ทับเอาไว้ก็ได้

6. การดูแลกองปุ๋ย ให้ดูแลกองปุ๋ยทุกวัน ตั้งแต่วันแรกไปจนถึงวันที่ 60 ให้รดน้ำกองปุ๋ยที่ผิวรอบนอกทั้งหมด ให้เปียกชื้น เป็นการสร้างสภาวะที่เหมาะสมต่อการย่อยสลายให้กับจุลินทรีย์

และทุกๆ 10 วัน ให้อัดน้ำเข้าสู่ด้านในกองปุ๋ยด้วย โดยใช้สายยางสอดเข้าไปด้านในเป็นจุดๆ เพื่อปล่อยน้ำ แต่ละจุดควรห่างกันประมาณ 30 เซนติเมตร ให้สอดสายยางลงไปที่ความลึกประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์ ของความสูงของกองปุ๋ย ถ้าวันที่มีฝนตก ก็ต้องรดน้ำ เพราะน้ำฝนไม่สามารถซึมผ่านเข้าไปสู่ด้านในของกองปุ๋ยได้

7. การนำปุ๋ยไปใช้ เมื่อเวลาผ่านไปครบ 60 วัน ให้งดการรดน้ำ และปล่อยทิ้งไว้กลางแจ้งให้ปุ๋ยหมักแห้งสนิท จึงนำไปใช้งานได้

กระบวนการทั้งหมดนี้ ไม่จำเป็นต้องทำให้เสร็จสิ้นภายในวันเดียว แต่ถ้าเป็นช่วงฤดูฝน จะต้องรีบทำให้เสร็จก่อนที่ฝนจะชะล้างส่วนที่มีประโยชน์ของปุ๋ยทิ้งไป นะครับ