นางปราณี สีหบัณฑ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านวางระบบการพัฒนาที่ดิน สำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 5 กรมพัฒนาที่ดินเปิดเผยว่า จ.กาฬสินธุ์ เป็นอีกหนึ่งจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่ประสบกับปัญหาดินเค็ม โดยพบการแพร่กระจายของดินเค็มทั้งในลำห้วยธรรมชาติ อ่างเก็บน้ำ และน้ำในดิน ซึ่งความเค็มของดินและน้ำส่งผลกระทบต่อการพัฒนาการเกษตรในพื้นที่ พืชเจริญเติบโตช้า อีกทั้งยังเป็นอันตรายต่อสัตว์และสิ่งมีชีวิตอื่นๆในระบบนิเวศ นอกจากนี้ ยังส่งผลกระทบทางด้านเศรษฐกิจและสังคมของชุมชนอีกด้วย

ดังนั้น กรมพัฒนาที่ดินจึงได้ศึกษาสภาพการเกิดและการแพร่กระจายเกลือ เพื่อเป็นต้นแบบแก้ปัญหาดินเค็มที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและเกษตรกรในพื้นที่รอบอ่างเก็บน้ำเขื่อนลำปาว จ.กาฬสินธุ์ ซึ่งเป็นเขื่อนชลประทานที่ใหญ่ที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีความยาวของลำน้ำรวม 250 กิโลเมตร และมีพื้นที่ลุ่มน้ำทั้งหมด 7,400 ตารางกิโลเมตร เพื่อหาแนวทางและวิธีป้องกันการเกิดและการแพร่กระจายดินเค็มบริเวณรอบอ่างเก็บน้ำลำน้ำปาว จึงต้องมีการศึกษาการเกิดและการแพร่กระจายคราบเกลือที่มีผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมและผลกระทบต่อเกษตรกรในพื้นที่เกษตรกรรม และเพื่อจัดทำแผนแม่บทเพื่อศึกษาแนวทางวิธีการแก้ปัญหาจากการแพร่กระจายคราบเกลือในแต่ละระดับความเค็มในพื้นที่ส่งน้ำชลประทานและเป็นต้นแบบการแก้ปัญหาดินเค็ม เพื่อลดผลกระทบของพื้นที่ที่เกิดการแพร่กระจายดินเค็ม นอกจากนี้ ยังต้องศึกษาถึงการยอมรับเทคโนโลยีการแก้ไข ฟื้นฟูและพัฒนาพื้นที่ดินเค็มของเกษตรกรในพื้นที่โครงการ ซึ่งเป็นผลที่เกิดขึ้นภายหลังเมื่อโครงการได้ดำเนินการตามวัตถุประสงค์แล้ว

ทั้งนี้ จากผลการศึกษาลักษณะและสมบัติดินในพื้นที่ที่มีคราบเกลือบริเวณตอนเหนือของพื้นที่ลุ่มน้ำลำปาวตอนบนพบว่า พื้นที่ที่มีคราบเกลือส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ดินเค็ม คราบเกลือบนผิวดินหนาแน่นแตกต่างกันและดินในแต่ละบริเวณก็แตกต่างกัน โดยดินในพื้นที่ที่มีคราบเกลือหนาแน่น (10-50%) มักจะพบเป็นหย่อมเล็กๆ บริเวณรอยต่อจากที่ดอนสู่ที่ราบหรือเป็นแอ่งต่ำ ส่วนใหญ่ดินมีค่าปฏิกิริยาดินเป็นกรดปานกลางถึงด่างปานกลาง มีค่าอยู่ในช่วง 6-8 ค่าสภาพการนำไฟฟ้าอยู่ในช่วง 0.02-35.70 เดซิชีเมนต์ต่อเมตร เนื้อดินบนค่อนข้างละเอียด มีการสะสมเกลืออย่างเข้มข้นอยู่ตลอดหน้าตัดดินหรือใกล้ผิวดิน ทำให้สารละลายเกลือเคลื่อนที่มาสะสมที่ผิวดินได้ง่าย ขณะที่ดินในพื้นที่ที่มีคราบเกลือไม่หนาแน่น (1-10%) มักพบในที่ราบตามทางน้ำและร่องน้ำเก่าในที่ดอน ส่วนใหญ่ดินมีค่าปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัดมากถึงกลาง มีค่าอยู่ในช่วง 5.0-7.0 มีค่าสภาพการนำไฟฟ้าอยู่ในช่วง 0.01-18.33 เดซิชีเมนต์ต่อเมตรเนื้อดินบนค่อนข้างหยาบ สารละลายเกลืออาจถูกเจือจางโดยน้ำและ/หรือเกลือสะสมอยู่ลึกจากผิวดิน ทำให้มีสารละลายเกลือเคลื่อนที่มาสะสมบนผิวดินน้อย อย่างไรก็ตาม เชื่อมั่นว่า ผลการศึกษานี้สามารถนำไปใช้เป็นต้นแบบในโครงการพัฒนาพื้นที่ที่เกิดการแพร่กระจายดินเค็มในลักษณะเดียวกันนี้ได้อีกหลายพื้นที่ต่อไป