สภาพการณ์น้ำแล้งที่แต่ละพื้นที่ของประเทศไทยประสบอยู่ขณะนี้ ส่งผลกระทบต่อชุมชนและเศรษฐกิจแตกต่างกันไป บางแห่งต้องงดทำการเกษตรที่ต้องใช้น้ำจำนวนมาก หรือบางพื้นที่ต้องงดการจ่ายน้ำประปาในบางช่วงเวลา

แต่ที่น่าเป็นกังวลและจะส่งแรงกระเพื่อมเป็นวงกว้างได้หากขาดแคลนน้ำกินน้ำใช้ คือ บริเวณพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกฉะเชิงเทรา ชลบุรี และระยอง ซึ่งเป็นจังหวัดที่มีการสร้างรายได้เป็นอันดับสองรองจากกรุงเทพมหานคร อีกทั้ง ยังเป็นศูนย์กลางหลักในการบริหารจัดการน้ำ กระจายน้ำไปให้จังหวัดข้างเคียง

นายเฉลิมชัย ศรีอ่อน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า รัฐบาลมีความห่วงใยต่อสถานการณ์ที่น้ำต้นทุนมีน้อยในขณะนี้ จึงมีนโยบายให้ทุกฝ่ายร่วมมือร่วมใจแบ่งปันทรัพยากรน้ำ ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน

ต่อมากรมชลประทานจึงได้ร่วมลงนามบันทึกความเข้าใจร่วมกับคณะกรรมการลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำวังโตนด แบ่งปันน้ำสนับสนุนน้ำต้นทุนให้อ่างเก็บน้ำประแสร์ จังหวัดระยอง สร้างความเชื่อมั่นให้ภาคเกษตร พาณิชย์ อุตสาหกรรม และท่องเที่ยวให้ภาคตะวันออกในช่วงหน้าแล้งสถานีสูบน้ำคลองวังโตนด-อ่างเก็บน้ำประแสร์ จะช่วยนำน้ำไปแก้ไขปัญหาขาดน้ำในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก จ.ระยอง ให้มีเสถียรภาพมากยิ่งขึ้น

นายสุชาติ เจริญศรี รองอธิบดีกรมชลประทาน กล่าวในพิธีลงนามบันทึกความเข้าใจร่วม (MOU) ระหว่างกรมชลประทาน กับคณะกรรมการลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำวังโตนดว่า จะมีการเริ่มแผนปฏิบัติการเฉพาะกิจแบ่งปันน้ำจากลุ่มน้ำคลองวังโตนดมาให้อ่างเก็บน้ำประแสร์ในจังหวัดระยอง ตั้งแต่วันที่ 1-25 มีนาคมนี้ โดยเป็นการปล่อยน้ำจากอ่างฯ ประแกด จ.จันทบุรี ในอัตรา 7.5 ลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.)ต่อวินาที หรือวันละ 648,000 ลบ.ม. เพื่อส่งน้ำสนับสนุนให้กับอ่างฯ ประแสร์วันละ 432,000 ลบ.ม. ส่วนมวลน้ำที่เหลืออีก 216,000 ลบ.ม. จะไหลลงสู่ลุ่มน้ำวังโตนดเป็นน้ำต้นทุนและรักษาระบบนิเวศให้พื้นที่ด้านล่างต่อไป

จากสถานการณ์ภัยแล้ง กรมชลประทานได้คาดการณ์ว่าในช่วงเดือนเมษายน จะเหลือปริมาณน้ำในอ่างฯ ประแสร์ใกล้เคียงกับจุดเก็บกักต่ำสุด (Dead Storage) ที่สุด จึงต้องทำการเสริมน้ำต้นทุนให้กับอ่างฯ ประแสร์ ซึ่งเป็นแหล่งเก็บน้ำสำคัญ ทั้งนี้การแบ่งปันน้ำระหว่างลุ่มน้ำครั้งนี้ นอกจากช่วยเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้กิจกรรมการใช้น้ำในจังหวัดระยองแล้ว ยังหมายรวมไปถึงการช่วยเพิ่มน้ำต้นทุนให้จังหวัดชลบุรีด้วย เนื่องจากพื้นที่ภาคตะวันออกมีระบบท่อผันน้ำเป็นพวงเชื่อมโยงถึงกัน สามารถเชื่อมโยงปริมาณน้ำจากระยองไปชลบุรีได้ โดยอ่างฯ ในระบบประกอบไปด้วยอ่างฯ ประแสร์, อ่างฯ คลองใหญ่, อ่างฯหนองปลาไหล, อ่างฯดอกกราย, อ่างฯ หนองค้อ, อ่างฯบางพระ และกลุ่มอ่างเก็บน้ำขนาดเล็กในเมืองพัทยาอีก 5 แห่ง ซึ่งจะช่วยให้กิจกรรมการใช้น้ำในภาคเกษตรพาณิชยกรรม อุตสาหกรรม และการท่องเที่ยวของภาคตะวันออกไม่หยุดชะงัก สร้างความมั่นใจให้ทั้งประชาชนในพื้นที่ นักท่องเที่ยว และนักลงทุน

“กล่าวได้ว่าการแบ่งปันน้ำครั้งนี้เป็นกุญแจสำคัญในการบริหารจัดการน้ำ ที่ทุกฝ่ายจะได้ช่วยเหลือแบ่งปันกันเพื่อให้สามารถผ่านพ้นวิกฤติภัยแล้งในครั้งนี้ไปได้ ความสามัคคี จะช่วยให้เราฝ่าฟันทุกปัญหาไปได้ในที่สุด” นายสุชาติกล่าว

รองอธิบดีกรมชลประทาน กล่าวว่า ลุ่มน้ำคลองวังโตนดมีปริมาณน้ำท่ารายปีถึง 1,237 ล้านลบ.ม. ขณะนี้กรมชลประทานได้ดำเนินการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำประแกดเสร็จสิ้น เก็บน้ำได้ 60 ล้านลบ.ม. และภายในปี 2565 จะได้เร่งดำเนินการก่อสร้างอ่างฯคลองพวาใหญ่ และอ่างฯคลองหางแมว ให้เสร็จสิ้น เก็บน้ำรวมกันได้อีก 148.8 ล้านลบ.ม. และอ่างฯคลองวังโตนด ที่อยู่ระหว่างพิจารณารายงานศึกษาผลกระทบต่อสุขภาพ (EHIA) โดยทั้ง 4 อ่างฯ สามารถเก็บน้ำรวมกันได้ 308.5 ล้านลบ.ม. ซึ่งกรมชลประทานจะได้เร่งสร้างความมั่นคงด้านน้ำให้ลุ่มน้ำคลองวังโตนดและลุ่มน้ำอื่นๆ ต่อไป

ด้านรองศาสตราจารย์ เจริญ ปิยารมย์ ประธานกรรมการลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำวังโตนด กล่าวว่า ในภาพรวมของอ่างฯ ประแกดในปีนี้เก็บน้ำได้เต็มความจุ 60.26 ล้านลบ.ม. ความต้องการใช้น้ำราว 35 ล้านลบ.ม. เหลือน้ำประมาณ 25 ล้านลบ.ม. ที่จะได้ผันไปช่วยจังหวัดระยองและชลบุรี ซึ่งถือว่าเป็นแหล่งเศรษฐกิจสำคัญแห่งหนึ่งของประเทศ โดยจะผันน้ำไปทั้งสิ้นปริมาณ 10 ล้านลบ.ม.

“เนื่องจากลมมรสุมจากอ่าวไทยพัดไปไม่ถึงระยองและชลบุรี ทำให้สภาพฝนลดลงไปกว่าปกติกว่าครึ่ง ในขณะที่จันทบุรีได้รับฝนปกติ การผันน้ำจำนวน 10 ล้านลบ.ม. เพื่อช่วยเหลือพื้นที่ที่ประสบปัญหานับว่าเป็นการใช้น้ำเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด ขอเรียนในตอนท้ายว่า ทรัพยากรน้ำมีความสำคัญมาก ขอให้ทุกท่านตระหนักถึงคุณค่าของน้ำ และร่วมมือกันใช้น้ำอย่างประหยัด” ประธานคณะกรรมการลุ่มน้ำฯ กล่าว