ณ วันนี้เป็นช่วงเวลาเกือบจะ 2 เดือนแล้วที่ประเทศไทยติดอยู่กับปัญหา COVID-19 ซึ่งไม่เฉพาะเจาะจงกับประเทศไทย หากแต่รวมถึงประเทศต่างๆ เกือบทั่วโลกก็ว่าได้ ที่ต้องหยุดเกือบทุกกิจกรรมไว้ทั้งหมด เพื่อสกัดการแพร่ระบาดของโรคดังกล่าว โดยเฉพาะอย่างยิ่งกิจกรรมที่เป็นเหตุให้เกิดการแพร่ระบาดในวงกว้าง เช่น กิจกรรมที่มีผู้คนมาชุมนุมกันเป็นจำนวนมาก กิจกรรมที่ทำให้เกิดการเคลื่อนย้ายผู้คนจากแหล่งหนึ่งไปอีกแหล่งหนึ่ง นัยว่าต้องการตัดตอนการแพร่ระบาด ทำให้เชื้อไวรัสดังกล่าวค่อยๆ หายไป หรือไม่ให้เกิดการแพร่ระบาดเป็นวงกว้าง จำกัดวงลงจนกระทั่งสามารถควบคุมการแพร่ระบาดเอาไว้ได้ในที่สุด

ทุกกิจกรรมของการดำเนินชีวิต กิจกรรมทางเศรษฐกิจ ต่างก็ต้องหยุดการดำเนินการเอาไว้ก่อน หวังจะให้ทุกคนรอดพ้นจากการเข้าทำลายของโรคนี้เมื่อผ่านพ้นวิกฤติไปแล้วค่อยกลับมาดำเนินกิจกรรมต่างๆ ต่อไป แน่นอนว่าผู้รู้ และผู้รู้บ้างไม่รู้บ้าง ต่างก็ออกมาให้ข้อมูลต่อสาธารณะต่างๆ นานาว่า ในอนาคตอันใกล้นี้ เศรษฐกิจจะแย่ลงอย่างแน่นอน บางรายถึงกับว่าเลวร้ายกว่าเหตุการณ์ปี 2542 และไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะประเทศไทย หากแต่เป็นภาวะที่เกิดขึ้นทั่วโลก เศรษฐกิจทุกสาขาหยุดชะงัก ปรากฏการณ์คนตกงานเพิ่มสูงขึ้น เกิดการปิดกิจการ เลิกกิจการมากขึ้น หลายๆคน ที่เป็นลูกจ้าง ในช่วงที่บริษัทหยุดกิจการไป ต่างก็กังวลว่าจะเปิดกิจการได้อีกเมื่อใด หรือจะเลิกกิจการไปเลย กิจกรรมทางเศรษฐกิจเหล่านี้มีความสัมพันธ์กันเป็นลูกโซ่ ผลกระทบจึงเกิดขึ้นเป็นวงกว้าง ไม่เว้นแม้แต่ภาคการเกษตรซึ่งเป็นต้นทางของห่วงโซ่ทางเศรษฐกิจ แหล่งการผลิตอาหารสำหรับการบริโภคของผู้คนในสังคมบนโลกใบนี้

สำหรับประเทศของเรารายได้จากภาคการเกษตรอาจนำมาเป็นส่วนช่วยเหลือของธุรกิจต่างๆได้บ้าง เพราะการส่งออกสินค้าเกษตรถึงแม้จะมีอุปสรรค แต่ยังสามารถดำเนินการได้ เป็นกิจกรรมทางเศรษฐกิจหนึ่งที่สามารถนำเงินตราเข้าสู่ประเทศ แม้จะไม่สูงมากเท่ากับภาวะเศรษฐกิจปกติ แต่ก็ยังดีกว่าไม่มีเงินไหลเข้ามาในประเทศเลย ขณะเดียวกัน แสดงให้เห็นว่าภาคการเกษตรยังคงมีส่วนช่วยให้ประเทศเดินต่อไปได้ ไม่ว่าจะผ่านวิกฤติต่างๆมาอีกครั้งก็ตาม ข้าวปลาอาหารยังอุดมสมบูรณ์ ไม่เกิดปัญหาการขาดแคลนอาหารเหมือนประเทศอื่นๆอย่างไรก็ตาม หากวิเคราะห์ลงไปในรายละเอียด เกษตรกรในแต่ละสาขาย่อยได้รับผลกระทบต่างกันไป ทั้งผลกระทบทางลบและผลกระทบทางบวก หากเป็นเกษตรชาวสวนผลไม้ที่ให้ผลผลิตในช่วงเวลานี้ อาจส่งผลกระทบต่อการกระจายสินค้า การวางแผนการตลาดจากเดิมที่เคยวางแผนการตลาดโดยใช้แนวทางของเกษตรท่องเที่ยว ก็ไม่สามารถดำเนินการได้ ส่งผลต่อรายได้จากการจำหน่ายผลผลิตที่ต้องเปลี่ยนวิธีการไปสู่การค้าแบบออนไลน์แทน ยิ่งผลไม้ที่ให้ผลผลิตเพียง 1 ครั้ง ในรอบปี สถานการณ์ที่สุ่มเสี่ยงดังกล่าวย่อมกระทบยาวตลอดทั้งปี เกษตรกรต้องสูญเสียรายได้และความสามารถในการลงทุนในปีการผลิตต่อไปย่อมลดลงตามไปด้วย

ดังนั้น ภาครัฐจึงจำเป็นต้องเข้ามาช่วยดูแลเพื่อให้ภาคการเกษตรเป็นที่พึ่งและพยุงเศรษฐกิจของประเทศให้ยังคงเติบโตต่อไป สร้างความมั่นคงทางอาหาร ซึ่งมีผลต่อความมั่นคงของชาติ รวมทั้งเป็นภาคเศรษฐกิจครัวเรือนที่ดูดซับปัญหาการว่าจ้างแรงงานในภาคอื่นๆ โดยเฉพาะภาคบริการที่ได้รับผลกระทบชัดเจนทำอย่างไรที่ภาคการเกษตรจะทำให้เศรษฐกิจครัวเรือนยังคงอยู่ได้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องทำความเข้าใจและมองปัญหาให้ทะลุ สถานการณ์ภายหลัง COVID-19 ไม่มีทางที่จะกลับมาเป็นเหมือนเดิม ภาคการเกษตรโดยเฉพาะเกษตรกร จะต้องมีการปรับตัวครั้งใหญ่ไม่ว่าจะเป็นระบบการผลิต ระบบการตลาดระบบการบริหารจัดการต่างๆ ถูกสถานการณ์บีบเค้นให้ต้องปรับตัวไปโดยไม่ทันตั้งตัว หน่วยงานภาครัฐจะสร้างสิ่งแวดล้อมที่ดีเพื่อผลักดันให้ภาคการเกษตรสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจและสร้างความกินดีอยู่ดีให้เกิดขึ้นได้อย่างไร เป็นสิ่งที่ทุกคนต้องร่วมกันคิด และผลักดันให้เกิดขึ้น จะเปลี่ยนเอง หรือจะถูกบังคับให้เปลี่ยน ต้องพิจารณากันให้ดีๆ

สมชาย ชาญณรงค์กุล