จากสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19 ครั้งนี้ น่าจะส่งผลให้เกิดการปรับตัวและเปลี่ยนแปลงในหลายๆ ด้าน ธุรกิจบางประเภทอาจมีการปรับตัว คาดว่าเมื่อสถานการณ์คลี่คลายลง จะมีผู้ได้รับผลกระทบจากการถูกเลิกจ้างงานจำนวนมาก และบางส่วนอาจหันเข้าสู่การทำอาชีพในภาคการเกษตรมากขึ้น แต่การทำเกษตรกรก็ใช่ว่าจะประสบความสำเร็จไปเสียทุกคน โดยเฉพาะคนที่ไม่เคยมีประสบการณ์มาก่อน จึงอยากแนะนำให้คนที่จะก้าวสู่อาชีพเกษตรกร น้อมนำคำพ่อสอนด้วยการนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้ ค่อยๆ ทำ ค่อยๆ ศึกษาเรียนรู้ควบคู่ไปกับการทำบัญชีครัวเรือน และบัญชีต้นทุนอาชีพ บันทึกรายรับ รายจ่ายอย่างสม่ำเสมอ มีการคิดวิเคราะห์ วางแผนให้รอบด้าน เพื่อวางแผนการผลิตได้อย่างถูกต้องและมีรายได้ที่มั่นคง

เพราะการทำบัญชีจะเป็นเครื่องมือสำคัญที่เปรียบเป็นภูมิคุ้มกันและเป็นคู่มือชีวิตในการสร้างความเข้มแข็งให้กับเกษตรกรและประชาชนได้นำไปใช้ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น เป็นหนทางหนึ่งที่จะนำไปสู่ความสำเร็จ หรือเปรียบเป็นบันไดก้าวไปสู่ความพอเพียงได้อย่างแท้จริง เนื่องจากเมื่อทำบัญชีแล้วจะ “รู้ตนเอง” รู้ถึงการใช้จ่ายเงินในแต่ละวัน
รู้รายได้ รู้รายจ่าย รู้หนี้สิน เปรียบเทียบรายได้ รายจ่าย ฝึกนิสัยการใช้เงิน โดยให้เริ่มต้นจากลงมือทำบัญชีประจำวัน โดยคิดวิเคราะห์ถึงรายรับ รายจ่ายสิ่งที่ไม่จำเป็นก็ตัดออกไป อาชีพใดทำรายได้ดีก็เดินหน้าต่อ ซึ่งไม่เพียงจะทำให้ทราบรายรับ-รายจ่าย และข้อมูลทางการเงินเท่านั้น แต่ยังสามารถนำมาเป็นข้อมูลในการตัดสินใจและการพัฒนาในด้านต่างๆ ให้ผู้ทำบัญชีสามารถดำรงชีวิตได้อย่างประสบความสำเร็จ มีภูมิคุ้มกันไม่ให้เกิดความเสี่ยงในการดำรงชีวิต ช่วยให้เกิดการจัดระเบียบวินัยในการใช้จ่ายและมองเห็นช่องทางในการออมและเพิ่มรายได้ ซึ่งเกษตรกรหรือประชาชนทั่วไปสามารถขอคำแนะนำเรื่องการทำบัญชีได้ที่สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์ในจังหวัดที่ท่านอาศัยอยู่ได้ หรือเข้าไปเรียนรู้กับครูบัญชีอาสาที่มีอยู่ในชุมชนต่างๆ ทั่วประเทศ ซึ่งครูบัญชีอาสาเหล่านี้ นอกจากจะให้ความรู้เรื่องการบัญชีแล้ว ยังเป็นตัวอย่างที่ดีในการประกอบอาชีพเกษตรอีกด้วย

จึงอยากจะยกตัวอย่างเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาบัญชีฟาร์ม ประจำปี 2563 ของกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ชาวเมืองเลย นายยงยุทธ ประวัง ซึ่งเป็นครูบัญชีอาสา ที่ปัจจุบันทำไร่สับปะรดควบคู่กับการทำเกษตรผสมผสาน แต่รู้จักการนำระบบการบันทึกทางบัญชีมาใช้ภายใต้การแนะนำของสำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์เลย กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ทำให้เข้าใจการทำบัญชีครัวเรือนอย่างเป็นระบบ จนสามารถที่จะถอดบทเรียนได้เลยว่าทำเกษตรแปลงไหนมีกำไร แปลงไหนขาดทุน หรือควรวางแผนการปลูกในช่วงไหน เพื่อให้ผลผลิตออกมาสู่ตลาดในช่วงที่มีราคาดี สามารถวางแผนการผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยมีบัญชีต้นทุนเป็นหลักการเบื้องต้นในการวางแผนก่อนลงมือปฏิบัติ เรียกได้ว่า วิถีในการทำการเกษตรทุกอย่างจะมีการนำ “บัญชี” เข้ามาเกี่ยวข้องทุกกิจกรรม ซึ่งสิ่งเหล่านี้นอกจากจะช่วยคำนวณต้นทุนและกำไรได้เป็นอย่างดีแล้ว ยังจะใช้ข้อมูลเหล่านี้ มาวิเคราะห์และปรับเปลี่ยนให้เกิดประสิทธิภาพดียิ่งขึ้นในรอบการผลิตต่อไปอีกด้วย

ไม่เพียงเท่านั้น แม้ครูบัญชีอาสาท่านนี้จะมีอายุมากแล้ว แต่ก็ไม่ละความพยายามที่จะเรียนรู้เทคโนโลยีนวัตกรรมต่างๆ จนพัฒนาปรับเปลี่ยนระบบการทำบัญชีจากบันทึกลงในสมุดมาเป็นบันทึกบัญชีผ่านแอพพลิเคชั่น SmartMe ซึ่งเป็นแอปพลิเคชันที่ทันสมัย ที่พัฒนาโดยกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ สามารถบันทึกบัญชีครัวเรือนและบัญชีต้นทุนอาชีพได้ทุกที่ ทุกเวลา ผ่านอุปกรณ์ Smart Phone ที่รองรับทั้งระบบ iOS และ Android ทำให้ผู้จดบันทึก รู้ตัวตนและสามารถวางแผนการใช้จ่ายได้อย่างมีประสิทธิภาพ สำหรับคุณสมบัติของแอพพลิเคชั่น SmartMe คือ ระบบจะประมวลผลรายรับ-รายจ่าย ให้แก่ผู้จดบันทึกได้อย่างครบถ้วน นายยงยุทธ บอกว่า การเรียนรู้ไม่ได้จำกัดเรื่องอายุ แต่สำคัญว่าเราจะเรียนรู้เรื่องอะไร เรียนรู้จากใคร แล้วจะนำใช้ประโยชน์อย่างไรต่างหาก และทุกครั้งที่ทำไม่ได้ หรือไม่รู้ ก็ไม่อายที่จะถามผู้รู้ทันที
โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่จากสำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์เลยที่ยื่นมือเข้ามาให้คำแนะนำตลอดเวลา ทำให้เรามีความรู้และกล้าที่จะทำ

และในฐานะที่นายยงยุทธ เป็นครูบัญชีอาสา ก็ได้มีการถ่ายทอดองค์ความรู้ให้แก่กลุ่มเกษตรกรหรือนักศึกษาที่เข้ามาเยี่ยมชมแปลงเกษตรที่บ้าน รวมถึงได้รับเชิญให้เป็นวิทยากรให้ความรู้ด้านการทำบัญชีแก่ผู้เข้าฝึกอบรมด้านการเกษตรที่หลายๆ หน่วยงานจัดขึ้นอย่างสม่ำเสมอ และปัจจุบันยังได้ส่งเสริมให้ลูกเรียนรู้ด้านการทำบัญชีและเข้ารับการอบรมเพื่อเป็นครูบัญชีอาสา เพื่อจะได้ช่วยถ่ายทอดองค์ความรู้นี้ให้แก่เกษตรกรหรือประชาชนทั่วไปในการนำระบบบัญชีไปใช้ในชีวิตประจำวัน รู้จักการวางแผน การคิดวิเคราะห์ สร้างความมั่นคงให้ครอบครัว เพราะมองว่าบัญชีครัวเรือนเป็นสิ่งที่มีประโยชน์ต่อการดำรงชีวิตประจำวันในครอบครัวของทุกคน...จึงอยากจะเชิญชวนให้ทุกคนมาเริ่มทำบัญชีครัวเรือน โดยเฉพาะในช่วงวิกฤติที่ได้รับผลกระทบในทุกอาชีพอย่างนี้ การประมาณตน การวางแผนที่ดีจะช่วยลดความเสี่ยงได้ และการทำบัญชีก็จะเป็นเครื่องมือที่ดี โดยหากใครมีความประสงค์อยากเรียนรู้ด้านการทำบัญชีครัวเรือน ท่านสามารถเข้าไปขอคำแนะนำได้ที่สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์ในจังหวัดที่ท่านอาศัยอยู่ได้ ซึ่งจะมีเจ้าหน้าที่คอยให้คำแนะนำอยู่ตลอดเวลา หรือปรึกษาครูบัญชีอาสาที่อยู่ในชุมชนของท่านได้ แล้วเราจะผ่านวิกฤติไปด้วยกันครับ

สุธิพงศ์ ถิ่นเขา