เท่าที่ผ่านมาการเขียนบทความของผมจะเน้นไปยังเนื้อหาของงานเป็นหลัก เป็นเรื่องของนโยบายการทำงานในแวดวงการเกษตร การพัฒนาภาคการเกษตร น้อยครั้งที่ผมจะให้ความเห็นต่อผู้คนที่เกี่ยวข้องกับวงการ เพราะผมมองว่าเนื้องานเป็นประเด็นสำคัญในการพัฒนาการเกษตร ทำให้ภาคการแกษตรเป็นภาคที่สามารถผลักดันและขับเคลื่อนสร้างความอยู่ดีกินดีให้เกิดขึ้นกับชนในชาติ

อย่างไรก็ตาม คงปฏิเสธไม่ได้ว่าบุคลากรในภาคการเกษตร โดยเฉพาะบุคลากรของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ผู้ที่ต้องแปลงนโยบายไปสู่การปฏิบัติ เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนทิศทางการพัฒนาการเกษตรให้เป็นไปตามยุทธศาสตร์ที่กำหนดไว้ สร้างการเกษตรให้เกิดความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ได้จริงตามที่วาดหวัง ตลอดระยะเวลาอันยาวนานของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์นับร้อยกว่าปีที่ผ่านมา บุคลากรของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้หมุนเวียนสับเปลี่ยนกันมาปฏิบัติหน้าที่รุ่นแล้วรุ่นเล่า เกิดการควบรวมหน่วยงาน แยกหน่วยงาน ยุบหน่วยงานจัดตั้งหน่วยงานขึ้นมาใหม่ หรือแม้แต่แตกตัวออกไปเป็นกระทรวงใหม่ มาหลายยุคหลายสมัย แต่สิ่งหนึ่งที่นับว่าเป็นวัฒนธรรมองค์กร คือ การสืบทอดการทำงานให้แก่รุ่นน้องๆ ที่ต้องเข้ามารับผิดชอบงานให้ก้าวหน้าต่อไป เคียงคู่กับเกษตรกรที่ยังคงต้องทำการเกษตรและสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่นเช่นกัน แม้ว่าการสืบทอดดังกล่าวจะถูกใจบ้าง ขัดใจไปบ้าง แต่ด้วยความมุ่งมั่นเดียวกันคือความเป็นอยู่ที่ดี ชีวิตที่ดีขึ้นของเกษตรกร ทุกอย่างก็พอจะยอมรับได้ในระดับหนึ่ง

วันที่ 11 พฤษภาคม ที่ผ่านมา เป็นวันพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ แม้ปีนี้สถานการณ์โควิด-19 ทำให้ไม่สามารถจัดงานพระราชพิธีที่ท้องสนามหลวงได้ แต่สำหรับเกษตรกรแล้ว ยังถือเป็นวันแรกนาขวัญ วันแห่งการเริ่มฤดูเพาะปลูก เป็นวันที่ส่งสัญญาณว่าได้เวลาของการหว่านไถ เริ่มฤดูกาลผลิตใหม่ ซึ่งก่อนที่จะพร้อมหว่านไถ แสดงว่าทุกอย่างต้องพร้อมที่จะดำเนินการ แต่สำหรับปีนี้คงเป็นอีกปีหนึ่งที่ต้องบันทึกไว้ในหน้าประวัติศาสตร์ ซึ่งอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า ยังไม่พ้นฤดูเก็บเกี่ยว ก็เป็นฤดูกาลเกษียณอายุราชการประจำปี ในปี 2563 นี้เป็นปีที่ผู้บริหารหน่วยงานของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เกษียณอายุราชการเป็นจำนวนมาก ตั้งแต่เจ้ากระทรวง ไล่มายังหัวหน้าส่วนราชการระดับอธิบดี รองอธิบดี หัวหน้าส่วนราชการในระดับจังหวัดระดับอำเภอ สำนักงานเกษตรอำเภอ หน่วยงานในสังกัดกรมส่งเสริมการเกษตร บางอำเภอเกษียณอายุกันตั้งแต่เกษตรอำเภอยันเกษตรตำบล เหลือเจ้าหน้าที่ในระดับปฏิบัติการที่เพิ่งบรรจุไปไม่กี่ปีเท่านั้น เป็นสัญญาณบอกเหตุที่สำคัญต่อการสืบสานงานให้ต่อเนื่อง งานที่ต้องอาศัยทั้งความเข้าใจในพื้นฐานประเด็นปัญหา หลักการในการปฏิบัติงาน เพื่อให้เข้าถึงตัวเกษตรกรที่จะต้องได้รับผลการพัฒนานั้นเป็นประเด็นที่ต้องมีการส่งต่อความคิด ความรับผิดชอบที่ต่อเนื่อง ภาษาฝรั่งเขาว่ามันต้องมีการสร้าง successor ขึ้นมาในทุกระดับของการปฏิบัติงาน ซึ่งต้องใช้เวลาและสร้างประสบการณ์ในการทำงานร่วมกัน

จากสถานการณ์ที่เป็นอยู่ในปัจจุบันบางหน่วยงานผู้นำองค์กรไม่เข้าใจสภาพปัญหาของการทำงานหรือเข้าใจไม่ลึกซึ้งเพียงพอ ส่งผลให้นำหน่วยงานไปในทิศทางที่ไม่ใช่บทบาทหน้าที่ที่แท้จริงของตน เมื่อทิศทางในการทำงานผิดพลาด กลไกการทำงานระดับล่างไม่ชัดเจนเข้าไปอีก ย่อมสร้างความเสียหายตามมา ยิ่งเป็นภาคการเกษตรด้วยแล้ว ความผิดพลาดเล็กน้อยอาจสร้างความเสียหายได้มากกว่าที่คิด ในช่วงการถ่ายเลือดของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ผมได้แต่หวังว่าจะได้เลือดใหม่ที่พร้อมต่อการทำงานให้กับภาคการเกษตรของไทย เลือดใหม่ที่มีคุณภาพ เป็นคนดี คนเก่งมีคุณธรรม เข้าใจงาน ไม่ใช่เลือดใหม่ติดไวรัสมาให้วังเวงใจ

สมชาย ชาญณรงค์กุล