ช่วงนี้อากาศแทบทุกภาคของประเทศออกแนวร้อนอบอ้าวสลับกับพายุฝน หลายๆ คนบ่นไปตามๆ กัน พื้นที่ที่ร้อนอบอ้าวก็บ่นขอให้ฝนตกบ้าง พื้นที่ที่โดนพายุฝนกระหน่ำก็ออกปากว่าพายุฤดูนี้รุนแรงมากขึ้น พัดมาแต่ละทีสร้างความเสียหายรุนแรงมากกว่าสร้างความชุ่มฉ่ำ อย่างไรก็ตามปริมาณน้ำฟ้าที่เติมลงมาในขณะนี้ก็ยังดีกว่าไม่มีน้ำเติมเข้ามาในระบบ หลังจากที่กรมอุตุนิยมวิทยาประกาศให้ประเทศไทยเข้าสู่ฤดูฝนเต็มตัว เกษตรกรบางส่วนก็เริ่มหว่านไถกันแล้ว ทุกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติต่างก็ส่งผลกันวิถีชีวิตของการทำการเกษตรทั้งสิ้น

ขณะเดียวกันภัยจากศัตรูที่เกิดขึ้นมาจากธรรมชาติเช่นภัยจากเชื้อไวรัสโควิด-19 ยังคงสร้างความหวาดหวั่นน่ากลัวให้กับผู้คนในสังคมโลก แต่ละประเทศต่างก็พยายามแก้ไขปัญหาดังกล่าวด้วยรูปแบบและวิธีการที่แตกต่างกัน ตามเงื่อนไข สภาพแวดล้อม และความรุนแรงของแต่ละประเทศ สำหรับประเทศไทยเลือกใช้วิธีการ Lock down แบบค่อยเป็นค่อยไป ซึ่งก็สามารถแก้ไขปัญหา COVID-19 ได้ในระดับที่ได้รับความชื่นชมจากหลายประเทศทั่วโลก แต่ผลกระทบข้างเคียงที่เกิดขึ้นกับปัญหาทางด้านเศรษฐกิจจึงเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ด้วยวิถีชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไป กระทบต่อกิจกรรมทางเศรษฐกิจเป็นจำนวนมาก ในทุกกลุ่มสาขาอาชีพ ภาครัฐเองได้พยายามลดผลกระทบที่เกิดขึ้นให้ได้มากที่สุดในทุกภาคส่วน รวมไปถึงเกษตรกรด้วย

การดำเนินการเยียวยาประชาชนในกลุ่มอาชีพที่ไม่ใช่อาชีพเกษตรกรใช้วิธีการลงทะเบียนและแสดงตัวตนผ่าน platformที่รัฐสร้างขึ้น ถึงแม้จะมีปัญหาบ้างแต่ก็สามารถดำเนินการผ่านไปได้ด้วยดี มีระบบการให้ทบทวนสิทธิ ปรับปรุงข้อมูลประชาชนกลุ่มต่างๆ ให้มีความเป็นปัจจุบัน ในขณะที่เกษตรกรก็เป็นกลุ่มหนึ่งที่รัฐบาลจะต้องดูแลเยียวยา แต่การขอรับสิทธิของเกษตรกรได้ไปใช้ข้อมูล ทบก. หรือ ทะเบียนเกษตรกรของกรมส่งเสริมการเกษตร และหน่วยงานอื่นๆ ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ที่รับผิดชอบเกษตรกรในแต่ละสาขา มาเป็นเครื่องมือในการคัดกรองและนำไปสู่การเยียวยาเกษตรกร

เมื่อพิจารณาฐานข้อมูลของภาครัฐที่นำไปใช้เพื่อการเยียวยาเกษตรกร คือ ทะเบียนเกษตรกร ซึ่งกรมส่งเสริมการเกษตรรับผิดชอบ จะเห็นว่านิยามความเป็นเกษตรกร ไม่ได้จำกัดสิทธิของผู้ที่ประกอบอาชีพอื่น ดั้งนั้น ข้อมูลดังกล่าวจึงมีประชาชนที่ประกอบอาชีพอื่นเป็นอาชีพหลักมาขึ้นทะเบียนเป็นเกษตรกรด้วย ไม่ว่าจะเป็นข้าราชการ หรือ ผู้ประกอบอาชีพอื่นๆ ข้อมูลบางส่วนอาจพบว่าผู้ขึ้นทะเบียนเกษตรกรได้เสียชีวิตไปแล้วก็มี เกษตรกรที่ขึ้นทะเบียนไว้ก่อนหน้านี้ไม่มีเอกสารสิทธิที่ทำกิน เป็นผู้เช่าที่ดินก็สามารถเป็นเกษตรกรได้ แต่ ณ ปัจจุบันหากประสงค์จะขึ้นทะเบียนเกษตรกรต้องเป็นผู้ที่มีเอกสารสิทธิเท่านั้น จึงมีความลักหลั่นกันอยู่พอสมควร ความจริงที่ปรากฏดังกล่าวเป็นประเด็นที่ต้องรีบดำเนินการแก้ไขหากจะนำข้อมูลดังกล่าวมาใช้ในการเยียวยาเกษตรกร เพราะข้อมูล ทบก. เป็นการจดแจ้งเพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลประกอบการทำการส่งเสริมการทำการเกษตรให้ได้ผลตามความเป็นจริง ไม่ได้คำนึงถึงสถานภาพและสิทธิต่างๆ ที่เกิดขึ้น คือ เป็นการขึ้นทะเบียนเพื่อให้ทราบว่าเกษตรกรแต่ละรายทำกิจกรรมการเกษตรอะไรบ้าง มีประสิทธิภาพในการผลิตเพียงใด ควรปรับปรุงอย่างไรบ้างเป็นสำคัญ เรียกว่าขึ้นทะเบียนเพื่อวางแผนในการส่งเสริมการเกษตรเป็นหลัก เพื่อให้วางแผนในการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตให้เหมาะสมกับเกษตรกรในแต่ละรายเป็นสำคัญ จึงเป็นชุดข้อมูลที่ไม่ได้ให้ความสำคัญกับการได้สิทธิต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการช่วยเหลือแต่อย่างใด และเมื่อได้รับการจดแจ้งแล้ว การเข้ามาปรับปรุงข้อมูลก็เป็นหน้าที่ของเกษตรกรที่จะต้องมาแจ้งต่อเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรที่ต้องทำงานร่วมกันในแต่ละฤดูปลูก โดยเฉพาะพืชอายุสั้นอย่างข้าว ต้องมีการปรับปรุงข้อมูลในทุกฤดูปลูก จึงมักได้ยินว่าเกษตรกรต้องปลูกข้าวก่อน 15 วัน ค่อยมาแจ้งปรับปรุงทะเบียน ซึ่งเป็นเงื่อนไขเฉพาะในแต่ละพืช โดยจะเห็นว่าแตกต่างจากปัจจุบันที่สถานการณ์โดยทั่วไปยังไม่เริ่มมีการเพาะปลูก เนื่องจากปริมาณน้ำฝนยังไม่เพียงพอ ไม่สามารถเพาะปลูกได้ การปรับปรุงทะเบียนเกษตรกรจึงเป็นประเด็นที่ต้องพึงระวัง

การเสนอให้นำฐานข้อมูลจากฐานใดไปใช้ เจ้าหน้าที่ของรัฐที่เกี่ยวข้องควรทำความเข้าใจที่มาที่ไปและเงื่อนไขของข้อมูลที่มีให้ชัดเจนก่อน เพื่อแสดงให้เห็นว่าเป็นมืออาชีพในการทำงาน การส่งต่อข้อมูลที่ไม่ชัดเจน ขาดความเข้าใจในพื้นฐานของข้อมูล อาจส่งผลให้การตัดสินใจในทางนโยบายผิดพลาดไปได้ เลิกกันเสียทีสำหรับคาถาติดปาก “ได้ครับนาย เหมาะสมครับท่าน” มิเช่นนั้นความสับสนอลหม่านจะเกิดขึ้นเกินกว่าจะรับมือได้ จะมีอาชีพรับราชการ หรือ ทำงานราชการแบบมืออาชีพ คงต้องพิจารณากันเอง

สมชาย ชาญณรงค์กุล