ไขทุกปม‘วัคซีนซิโนแวค’! หมอธีระวัฒน์เลคเชอร์ผลข้างเคียง-อุปสรรคที่แก้ไขได้

22 เมษายน 2564 ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา ผอ.ศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพโรคอุบัติใหม่ สภากาชาดไทย คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์เฟชบุ๊ก ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา Thiravat Hemachudha ดังนี้...

สถานการณ์ผลข้างเคียงจากวัคซีนซิโนแวค

21/4/64

จากการประเมินผู้ป่วยโดยละเอียด ของอาจารย์ผู้เชี่ยวชาญทางสมองที่พบและตรวจรักษาผู้ป่วยเอง ที่เป็น จนท สาธารณสุข ทั้งหมอ พยาบาล เป็นต้น ทั้งที่ ระยอง 7 ราย อุบล 1 ราย และที่ รพ สมเด็จ ศรีราชา 1 ราย ตั้งแต่ 3 เมษายน

และมีผู้เชี่ยวชาญทางสมอง  (3 คน) ทางโรคเลือด โรคติดเชื้อ ของรพ จุฬา และจาก สถาบันประสาทรับทราบข้อมูลอย่างละเอียดและร่วมวิเคราะห์สาเหตุ

(และมีรายงานจากที่ลำปาง อีก 7 ราย จากผู้เชี่ยวชาญศัลยกรรมประสาท  รพ สงขลา อีก 1 ราย จากผู้เชี่ยวชาญทางสมอง และอีก 1 จาก รพ เอกชน ใน

กทม และอีก 1 จาก รร แพทย์)

อายุน้อยส่วนมาก จาก 20 -30ปี และมีที่อายุ 40-50กว่า

1-ไม่เป็นอาการของfunctional neurologic disorder โดยเด็ดขาด อันที่เกิดจากความแปรปรวนจิดอารมณ์ และออกมาทางกาย ทั้งนี้ ไม่มีหลักฐานตรง และแวดล้อมที่ทำให้เป็นเช่นนั้น รวมทั้งการคาดเดาว่าเป็น “อุปาทาน”

2- อาการที่เป็น แขนขาอ่อนแรง ชาครึ่งซีก ถีงบางรายขยับไม่ได้ การมองเห็นผิดปกติหนึ่งช้างหรือครึ่งซีกของทั้ง2 ตา (homonymous hemianopsia) จากความผิดปกติของจอรับภาพ สมองท้ายทอย

3- บางรายร่วมกับ ปวดหัวท้ายทอยอย่างรุนแรง และ/หรือ เจ็บหน้าอก ชาที่ขาสองข้าง และความดันสูงผิดปกติ ผื่นขึ้น

4- อาการเกิดขึ้นในระยะนาที-ชั่วโมงหลังฉีดยา ปฎิเสธไม่ได้ถึงความเกี่ยวข้อง และเป็นอาการเข้ากับความผิดปกติของหลอดเลือดสมอง และมีการให้ยาละลายลิ่มเลือด rTPA อย่างน้อย 6 ราย และอาการดีขึ้น แต่มี ที่กลับเป็นใหม่ ข้างเดิมอีก 2 สัปดาห์

ไม่มีภาวะอื่นๆ ที่อธิบายอาการทางหลอดเลือดนี้ได้ ทั้งหัวใจเต้นผิดปกติ การใช้ฮอร์โมนซึ่งมี 1 ราย และรายอื่นหยุดไปนานมาก หรือมะเร็งที่สงบมานานหลายปี

5-ไม่พบความผิดปกติในการตรวจคอมพิวเตอร์ CT หรือ MRI และเมื่อร่วมกับลักษณะเฉียบพลัน อาจบ่งชี้ถึง การที่เสันเลือดสมองหดตัวเฉียบพลัน ซึ่งถ้าแก้ไขไม่ทัน อาจทำความเสียหายถาวรได้จากหลอดเลือดตันทำให้เลือดไม่ไปสมองส่วนนั้นๆ

ซึ่งทางผู้เชี่ยวชาญ หลายท่านตั้งประเด็นดังกล่าว และแนะนำยาขยายหลอดเลือด เหมือนภาวะที่รู้จักกันดี ทางตา vasospastic amaurosis fugax และ reversible cerebral vasoconstriction syndrome" (RCVS) ซึ่งมีลักษณะทับซ้อนกับ PRES posterior reversible encephalopathy syndrome และผนังหลอดเลือดในระยะต่อมารั่ว มีสมองบวม โดยที่ RCVS การตรวจ คอมพิวเตอร์สมองและหลอดเลือด อาจปกติได้ถึง 70% แล้วแต่ระยะเวลา และความรุนแรง ถ้าเนื้อสมองยังไม่ตาย

6-คล้ายมีความสัมพันธ์กับ ล็อต ของวัคซีน โดยที่ไม่ใช่ทุกหลอดทำให้เกิดอาการ ในแต่ละกล่องมีหลายหลอด ซึ่งหลักการเพื่อความปลอดภัยสูงสุดจำต้องหยุดใช้วัคซีนในล็อทนั้นก่อนจนกว่าจะทำการสรุปสาเหตุได้ และต้องติดต่อผู้ผลิตให้ตรวจสอบโดยด่วน

7- การฉีดวัคซีนคงต้องกระทำต่อไปรีบด่วนและรอบคอบ. เตรียมการแก้ ภาวะ ตั้งแต่แพ้ความดันตก ช็อก หลอดลมตีบ ไปจนถึง อาการทางสมองที่อาจมีหัวใจร่วม ตั้งแต่หลังฉีด 30 นาที และให้คำแนะนำเมื่อกลับบ้านจนถึง 24 ชม

8- คอยติดตามระยะกลาง ของผลข้างเคียง จาก 1-4 สัปดาห์ อาจเกิดได้ ในระบบต่างๆ

ทั้งนี้ ดูเหมือน วัคซีนแต่ละชนืดเช่น astra zeneca และ mRNA จะเป็น VITT vaccine induced thrombotic thrombocytopenia ลิ่มเลือด และเกร็ดเลือดต่ำ (sinovac อาจเกี่ยวกับ ลิ่มเลือดอุดตันที่ปอด อีก 1 ราย)

รพ ต่างๆ ได้รายงานตั้งแต่วันแรกของผู้ป่วยทุกคนที่มีอาการทั้งสิ้น

ศ.นพ.ธีระวัฒน์ ยังโพสต์อีกด้วยว่า...

วัคซีนชิโนแวค..อุปสรรคที่แก้ไขได้

ศ นพ ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา

22/4/64

ถึงแม้ว่าจะมีผลข้างเคียงและพวกเราต้องขอบพระคุณอาจารย์หมอทางสมองหลายท่าน ทั้งที่ ระยอง ลำปางศรีราชา อุบล พระมงกุฎ จุฬา รพ เอกชน รวมทั้งอาจารย์ในโรงเรียนแพทย์ และสถาบันประสาท เป็นต้น ที่มีคำอธิบายแล้ว

ลักษณะที่เกิดขึ้นทำให้เส้นเลือดเกร็งและหดตัว ทำให้เลือดไปเลี้ยงเนื้อเยื่อสมองไม่เพียงพอ และอาจเกิดขึ้นจนทำให้มีอาการเฉพาะส่วนได้ และพิสูจน์แล้วจากการสอดสายฉีดสีเข้าเส้นเลือดสมองและให้ยาขยายเส้นเลือดผู้ป่วย อาการดีขึ้นทันที

ในขณะเดียวกันต้องระวังว่าถ้าเส้นเลือดเกร็งและหดตัวนานจะเกิดเส้นเลือดตันซ้ำซ้อนและเนื้อสมองตายถาวรซึ่งจำเป็นต้องใช้ยาละลายลิ่มเลือดซึ่งหลายแห่งใช้วิธีนี้แล้วผู้ป่วยดีขึ้นเช่นกัน

การเกิดไม่น่าจากตัววัคซีนเองแต่ควรจะมีสิ่งปนเปื้อนในขณะเตรียมหรือการบรรจุขวดซึ่งทางการจะได้ติดต่อบริษัทผู้ผลิตถึงความผิดปกตินี้ทั้งนี้โดยที่เอกสารแนบส่วนประกอบของวัคซีนจะไม่สามารถธิบายสิ่งปนเปื้อนเหล่านี้

ขั้นตอนที่ต้องทำคือฉีดวัคซีนต่อและเตรียมการเฝ้าดูอาการอย่างน้อย 30 นาทีและมีข้อระวังตัวอีกอย่างน้อย 24 ชั่วโมงเมื่อกลับไปบ้านโดยสามารถให้การรักษาได้ทัน

ขณะที่เกิดอาการยาที่ขยายหลอดเลือดทุกโรงพยาบาลมีอยู่แล้วทั้งที่เป็นกิน และถ้าไม่ได้ผลจะเป็นในรูปการสอดใส่สายเข้าในเส้นเลือดเพื่อให้ยาขยายหลอดเลือด

ฟังดูเหมือนเป็นกระบวนการยุ่งยากแต่ปฏิบัติได้แน่นอนและไม่ควรเป็นอุปสรรคสำหรับการให้วัคซีนสำหรับคนไทยทุกๆคน

โรคดังกล่าวทราบดีมาแต่โบราณ vasospaatic amaurosis fugax ที่ตาบอดข้างเดียว หรือ 2 ข้าง

และ reversible cerebral vasoconstriction syndrome" (RCVS) ซึ่งมีลักษณะทับซ้อนกับ PRES posterior reversible encephalopathy รวมทั้งไมเกรนที่มีผลแทรกซ้อน ทางหลอดเลือดเกร็ง

กลุ่มอาการเหล่านี้ แม้ว่าส่วนมากจะกลับคืนมาได้เอง ซึ่งอธิบายได้ว่าทำไมการตรวจคอมพิวเตอร์สมอง CT หรือคอมพิวเตอร์สนามแม่เหล็กMRI จะไม่เจอความผิดปกติ 70%

แต่ผู้ป่วยที่มีการหดเกร็งนานโดยเฉพาะในกรณีของวัคซีนนี้จะทำให้เส้นเลือดตันและเกิดความพิการถาวรได้