งบประมาณการรบไทย–กัมพูชา: คิดอย่างไร คุ้มค่าหรือไม่

เมื่อวันที่ 6 ม.ค.2569 ผศ.ดร.นพดล กรรณิกา อดีตหัวหน้าโครงการวิจัยปกป้องรักษาผลประโยชน์ชาติตามแนวชายแดน กองทัพบก ปี 2554 อดีตผู้ทรงคุณวุฒิภายนอก กรมกิจการพลเรือนทหารบก กองทัพบก ปี 2557
ศิษย์เก่าด้านยุทธศาสตร์ หลักสูตรเรียนร่วมคณะนายทหารหัวหน้าเสนาธิการทหารร่วม (Joint Chiefs of Staff, JCS) เพนตากอน กระทรวงสงคราม สหรัฐอเมริกา และศิษย์เก่าวิทยาการข้อมูล (Data Science & Methodology) มหาวิทยาลัย มิชิแกน สหรัฐอเมริกา ได้โพสต์บทความเรื่อง “งบประมาณการรบไทย–กัมพูชา: คิดอย่างไร คุ้มค่าหรือไม่“ ผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว “มิสเตอร์ จิม” โดยเนื้อหา ระบุว่า ในช่วงปลายปี 2568 ประชาชนจำนวนไม่น้อยตั้งคำถามด้วยความห่วงใยว่า

“ประเทศไทยใช้งบประมาณเท่าใดในการปฏิบัติการทางทหารกับกัมพูชา และคุ้มค่าหรือไม่?”

คำถามนี้ ไม่ใช่คำถามที่ผิด ตรงกันข้าม นี่คือคำถามของสังคมประชาธิปไตยที่ประชาชนต้องการความโปร่งใส และต้องการมั่นใจว่า เงินภาษีของตนถูกใช้เพื่อปกป้องประเทศอย่างสมเหตุสมผล

บทความนี้จึงขออธิบายอย่างตรงไปตรงมา ว่า งบประมาณการรบถูกคำนวณอย่างไร ใช้หลักอะไร และทำไมการใช้จ่ายครั้งนี้จึงถือว่า “คุ้มค่าในเชิงยุทธศาสตร์”

1) งบประมาณการรบ ไม่ใช่ “ค่าใช้จ่ายฉุกเฉิน” แต่คือ “ต้นทุนการป้องกันความเสียหายขนาดใหญ่”

ในทาง เศรษฐศาสตร์การทหาร (Military / Defense Economics) งบการรบของกองทัพไทย ไม่ได้ถูกคิดแบบ “อยากใช้เท่าไหร่ก็ใช้” แต่คำนวณจาก ต้นทุนที่รัฐต้องจ่ายเพื่อป้องกันความเสียหายที่รุนแรงกว่าในอนาคต

หลักคิดสำคัญของกองทัพไทยที่ผมศึกษามา คือ Cost of Action < Cost of Inaction (ต้นทุนของการลงมือ ต้องต่ำกว่าต้นทุนของการไม่ทำอะไรเลย)

หากกองทัพไทยและทุกหน่วยงานรัฐความมั่นคง “ไม่ปฏิบัติการ” ในช่วงวิกฤตชายแดน

ต้นทุนที่ตามมาอาจรวมถึง
 • การสูญเสียอธิปไตยหรือพื้นที่อ้างสิทธิ์
 • คดีระหว่างประเทศที่ใช้เวลาหลายสิบปี
 • ความไม่มั่นคงชายแดนถาวร
 • ผลกระทบต่อเศรษฐกิจ การลงทุน และความเชื่อมั่นของทั้งคนไทยและต่างชาติต่อประเทศไทย ซึ่งในทางวิชาการ ต้นทุนเหล่านี้ สูงกว่างบการรบหลายเท่า

2) หลักการคำนวณงบประมาณการรบตามมาตรฐานสากล ที่ผมเคยศึกษาในหลักสูตรเรียนร่วมกับคณะนายทหารหัวหน้าฝ่ายเสนาธิการทหารร่วม ณ เพนตากอน กระทรวงสงคราม สหรัฐอเมริกา มหาวิทยาลัยจอร์จทาวน์ วอชิงตัน ดีซี ผมได้คำนวณประมาณการงบการรบของไทย อยู่ที่ราว 2 - 3 หมื่นล้านบาท อ้างอิงกรอบเดียวกับที่ใช้ใน NATO และประเทศอาเซียนขั้นสูง เช่น ไข่ F16 มีหลายแบบ ถ้านำวิถี ลูกละประมาณ 1.5 ล้านบาท ถ้าทำลายเป้าหมายอาคาร ลูกละประมาณ 10 ล้านบาท และยังมีแบบอากาศ สู่ อากาศระยะสั้น ระยะไกล แล้วแต่ว่าจะใช้ไข่เบอร์อะไร อย่างไรก็ตาม เวลาคำนวณงบทำสงครามตามหลักสากลจะแบ่งเป็น 5 หมวดหลัก ได้แก่

(1) ค่าเคลื่อนกำลังและลอจิสติกส์ (Operational Deployment)
 • การเคลื่อนย้ายกำลังพล
 • เชื้อเพลิง เสบียง การแพทย์สนาม
 • การรักษาความพร้อมตลอด 24 ชั่วโมง

(2) ค่าเสื่อมและการซ่อมบำรุงยุทโธปกรณ์ (Depreciation & Overhaul)
 • รถหุ้มเกราะ ปืนใหญ่ อากาศยาน
 • ค่า “overhaul” ไม่ใช่ของใหม่ แต่คือการยืดอายุการใช้งาน

(3) ค่า readiness และ deterrence
 • การคงสภาพพร้อมรบ เพื่อ “ป้องปราม” ไม่ให้สถานการณ์บานปลาย
 • ตรงนี้คือหัวใจที่ทำให้ การรบไม่ขยายพื้นที่ขัดแย้ง ไม่ลุกลามเป็นสงครามเต็มรูปแบบ

(4) ค่า Command, control, Intelligence (CCI)
 • การข่าว การสื่อสาร การควบคุมบัญชาการ
 • ลดความผิดพลาด ลดการสูญเสียโดยไม่จำเป็น

(5) ค่าเสียโอกาส (Opportunity Cost)
 • งบที่ใช้แทนการสูญเสียทางเศรษฐกิจหากปล่อยสถานการณ์ยืดเยื้อ
ทั้งหมดนี้รวมกันแล้ว จึงได้ตัวเลขในระดับ “หมื่นล้าน” ไม่ใช่ “แสนล้าน”

3) ทำไมงบ 2 - 3 หมื่นล้านบาท จึงถือว่า “คุ้มค่า” ในเชิงยุทธศาสตร์
หากประเมินผลลัพธ์ปลายปี 2568 อย่างเป็นธรรม จะเห็นว่า
 ???????? ไทย ควบคุมสถานการณ์ในพื้นที่ได้จริง
 ???????? ไม่เกิดสงครามเต็มรูปแบบ
 ???????? ไม่ต้องใช้กำลังต่อเนื่องยาวนาน
 ???????? ไม่ถูกบังคับเข้าสู่การเจรจาในสถานะเสียเปรียบเฉียบพลัน
 ???????? รักษาความเชื่อมั่นด้านความมั่นคงของประเทศไว้ได้

ในทางเศรษฐศาสตร์การทหาร นี่เรียกว่า High Strategic Return with Limited Fiscal Exposure
ผลตอบแทนเชิงยุทธศาสตร์สูง ด้วยต้นทุนที่ควบคุมได้

4) สิ่งที่ประชาชนคนไทยควรมั่นใจต่อการใช้จ่ายงบแประมาณการสู้รบกับกัมพูชาครั้งที่ผ่านมา
ประชาชนควรมั่นใจว่า
 • งบประมาณการรบไม่ได้ถูกใช้สุรุ่ยสุร่าย
 • ถูกคำนวณตามหลักสากล ไม่ใช่อารมณ์
 • เป้าหมายคือ ยุติวิกฤตให้เร็วที่สุด ด้วยต้นทุนต่ำที่สุด
 • และปกป้องผลประโยชน์ของชาติในระยะยาว

กล่าวโดยสรุป งบประมาณการรบไม่ใช่เรื่องน่ายินดี แต่ “การไม่ยอมจ่ายต้นทุนเพื่อปกป้องอธิปไตยและศักดิ์ศรีของประเทศไทย” คือสิ่งที่ทำให้ประเทศต้องจ่ายแพงกว่านั้นในอนาคต

ปลายปี 2568 ที่ผ่านมา เราเห็นได้ชัดเจนว่า ประเทศไทยจ่ายต้นทุนการสู้รบในระดับที่ควบคุมได้ เพื่อรักษาอธิปไตย เสถียรภาพ ความมั่นคงของชาติ ความปลอดภัยของประชาชน และลดการสูญเสียในชีวิตของทหารซึ่งในทางเศรษฐศาสตร์การทหารของกองทัพไทย นี่คือการตัดสินใจใช้งบการรบที่มีเหตุผล คุ้มค่า และจำเป็น

หมายเหตุสำคัญ
ไทย ไม่เคยเปิดงบการรบจริงแบบแยกรายการ ต่อสาธารณะ ดังนั้นตัวเลขข้างต้นคือ Policy-grade estimate ใช้เพื่อ “วิเคราะห์หลักความคุ้มค่า / ผลกระทบเชิงรัฐ” ไม่ใช่ตัวเลขบัญชีราชการแต่ประมาณการตามหลักเศรษฐศาสตร์ทหารสากล"