กลาโหม งัด กฎหมายระหว่างประเทศ แจงปมคืนทรัพย์สินให้กัมพูชา  ชี้ ห้ามทำลาย ห้ามยึด ห้ามปล้นสะดม เข้าข่ายอาชญากรรมสงคราม ยกเว้น เป้าหมายทางทหาร

วันที่ 15 มกราคม 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ภายหลัง กองทัพไทย ได้สำรวจสิ่งของยึดได้จากทหารกัมพูชา ในเหตุการสู้รบ เพื่อเตรียมส่งคืนเมื่อถึงเวลา ทำให้เกิดกระแสโจมตีในโซเชียลมีเดียวงกว้าง

ล่าสุด กระทรวงกลาโหม เผยแพร่ข้อมูล หัวข้อ ทำความรู้จักการคุ้มครองทรัพย์สินในสภาวะสงคราม ตามกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ

กฎเกณฑ์ข้อที่ 50 (Rule 50) จากกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ (IHL) ของ ICRC มุ่งคุ้มครองทรัพย์สินในสภาวะสงคราม สรุปได้ดังนี้ 

 หลักการ (The Core Rule)

"ห้ามทำลายหรือยึดทรัพย์สินของฝ่ายศัตรู เว้นแต่จะมีความจำเป็นทางทหารอย่างยิ่งยวด

กฎข้อนี้ใช้บังคับทั้งในความขัดแย้งทางอาวุธระหว่างประเทศ (IAC) และความขัดแย้งภายในประเทศ (NIAC) โดยครอบคลุมทั้งทรัพย์สินของรัฐและทรัพย์สินส่วนบุคคล

เงื่อนไขพิจารณาเป็น 2 ส่วนหลัก

ข้อห้ามทั่วไป (The Prohibition) เพื่อป้องกันการกระทำที่รุนแรงเกินกว่าขอบเขตของสงคราม และป้องกันการปล้นสะดม (Pillage) ซึ่งถือเป็นอาชญากรรมสงคราม

การทำลาย (Destruction) เช่น การเผาบ้านเรือน การทำลายพืชผล หรือการระเบิดสิ่งปลูกสร้างที่ไม่ใช่เป้าหมายทางทหาร

การยึดทรัพย์ (Seizure) เช่น การยึดเอาที่ดิน ทรัพย์สิน หรือทรัพยากรของฝ่ายตรงข้ามมาเป็นของตนโดยมิชอบ

ข้อยกเว้นสำหรับความจำเป็นทางทหาร (Imperative Military Necessity) โดยการจะทำลายหรือยึดทรัพย์สินได้นั้นต้องครบเงื่อนไข ดังนี้
     1. เพื่อเป้าหมายทางทหารเท่านั้น คือทรัพย์สินนั้นต้องถูกใช้เพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ในการรบ (เช่น บ้านหลังนั้นถูกใช้เป็นฐานปืนซุ่มยิงของศัตรู จึงจำเป็นต้องทำลาย)
     2. ความสมเหตุสมผล (Proportionality) คือความเสียหายที่เกิดขึ้นต้องไม่เกินกว่าประโยชน์ทางทหารที่ได้รับ
     3. ไม่มีทางเลือกอื่น คือหากสามารถบรรลุวัตถุประสงค์ได้โดยไม่ต้องทำลายทรัพย์สิน ก็ต้องเลือกทางเลือกนั้น คำว่า "Imperative" (อย่างยิ่งยวด) เน้นย้ำว่าไม่ใช่แค่ "อยากทำ" แต่ต้องเป็นเหตุการณ์ที่เลี่ยงไม่ได้จริงๆ ในเชิงยุทธวิธี

ความเชื่อมโยงกับกฎหมายอื่น
- การห้ามปล้นสะดม (Pillage) โดยการยึดทรัพย์สินเพื่อประโยชน์ส่วนตนนั้นต้องห้ามเด็ดขาดในทุกกรณี
- การคุ้มครองทรัพย์สินทางวัฒนธรรม คือทรัพย์สินที่เป็นมรดกโลก วัด หรือโบราณสถาน จะมีเกณฑ์การคุ้มครองที่สูงกว่าทรัพย์สินทั่วไป