สันติสุข ข้องใจ คนปล่อยข่าวปลอมซ้ำซาก ไม่ลบ ไม่ขอโทษ ไม่อาย ไม่ใช่อาการ สมองตอแ-ล แล้วคืออะไร!?

แล้วคืออะไร?

....

น่าอนาถใจมาก... เมื่อบุคคลที่มีพฤติกรรมแพร่ข่าวปลอมบ่อยครั้ง (ล่าสุด คือสลิปปลอม) ยังมั่นหน้า เที่ยวแสดงการสั่งสอนบุคคลอื่นหน้าตาเฉย !!!

 

แถมพาดพิง Top News อีก

 

น่าสงสัยว่า... บุคคลใดๆ ชอบปล่อยเฟกนิวส์ซ้ำซาก โดยไม่รู้สึกอับอาย ไม่รู้สึกละอาย จัดเป็นผู้ป่วยที่มีอาการทางจิต หรือไม่?

 

ปรึกษาพี่ AI บอกว่า

 

“..การปล่อยข่าวปลอม (Fake News) ซ้ำซาก ไม่ได้จัดเป็นโรคทางจิตเวชโดยตรงตามเกณฑ์การวินิจฉัยทางการแพทย์

แต่มักเกิดจากแรงจูงใจด้านผลประโยชน์ อคติทางความคิด หรือบุคลิกภาพที่ขาดความรับผิดชอบต่อสังคม อย่างไรก็ตาม ในบางกรณีพฤติกรรมนี้อาจสัมพันธ์กับภาวะทางจิตวิทยาบางอย่างได้เช่นกัน

 

นักจิตวิทยาและผู้เชี่ยวชาญด้านสื่ออธิบายสาเหตุที่คนกลุ่มนี้ยังคงสร้างหรือแชร์ข่าวปลอมซ้ำๆ แม้จะถูกจับได้แล้วไว้ดังนี้

แรงจูงใจด้านผลประโยชน์และชื่อเสียง - หลายคนทำเพื่อเรียกร้องความสนใจ เพิ่มยอดผู้ติดตาม สร้างรายได้จากโฆษณา หรือใช้ทำลายความน่าเชื่อถือของฝ่ายตรงข้ามทางการเมืองและธุรกิจ

 

บุคลิกภาพแบบต่อต้านสังคมหรือหลงตัวเอง - ผู้ที่มีลักษณะบุคลิกภาพแบบหลงตัวเอง หรือขาดความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น มักไม่รู้สึกผิดเมื่อโกหก และพร้อมจะบิดเบือนความจริงเพื่อรักษาภาพลักษณ์หรือผลประโยชน์ของตนเอง (ซึ่งในภาษาทั่วไปมักถูกมองว่า "หน้าด้าน" หรือไม่เกรงกลัวความอับอาย)

 

ภาวะโกหกจนเป็นนิสัย - แม้ไม่ใช่ชื่อโรคโดยตรง แต่เป็นอาการที่พบได้ในกลุ่มความผิดปกติทางบุคลิกภาพบางชนิด ทำให้เจ้าตัวแต่งเรื่องโกหกซ้ำซากจนบางครั้งเชื่อในเรื่องที่ตัวเองแต่งขึ้นจริงๆ

 

อคติยืนยันความคิดตนเอง - บางคนไม่ได้มีเจตนาร้ายตั้งแต่แรก แต่เลือกรับและส่งต่อเฉพาะข้อมูลที่ตรงกับความเชื่อหรืออคติของตนโดยไม่ตรวจสอบความจริง…”

 

"สมองตอแหล"

 

คำว่า "สมองตอแหล" เป็นคำเปรียบเปรยที่เคยมีแพทย์ นำมาใช้อธิบายภาวะทางการแพทย์ที่เรียกว่า "Confabulation" (ภาวะสร้างความทรงจำเท็จหรือการแต่งเรื่องโดยไม่รู้ตัว)

 

ภาวะนี้ ไม่ใช่การตั้งใจโกหกเพื่อหลอกลวงผู้อื่น แต่เกิดจากความผิดปกติในการทำงานของสมองที่พยายามปะติดปะต่อข้อมูลที่ขาดหายไปให้สมบูรณ์ขึ้นมาเองโดยอัตโนมัติ

 

ผู้ที่มีภาวะนี้ ไม่ได้มีเจตนาโกหก และพูดเล่าเรื่องที่ไม่เป็นความจริงออกมาได้อย่างเป็นธรรมชาติและมั่นใจ เพราะสมองของเขาประมวลผลว่าเหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นจริง เช่น ผู้ป่วยที่นอนรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาลตลอดทั้งวัน แต่กลับเล่าให้ญาติฟังเป็นฉากๆ ว่าเมื่อเช้าเพิ่งออกไปเดินตลาดมา

 

การโกหกทั่วไปเกิดจากความตั้งใจและรู้ตัวดีว่ากำลังบิดเบือนความจริง เพื่อผลประโยชน์ หรือเอาตัวรอด ส่วนภาวะ Confabulation เกิดขึ้นโดยไม่รู้ตัวและไม่มีเจตนาหลอกลวง

 

คนที่โกหกมักจะหาข้อแก้ตัวหรือเปลี่ยนเรื่องเมื่อถูกจับได้

 

แต่ผู้ป่วยภาวะ Confabulation มักจะยืนยันในสิ่งที่ตนพูดอย่างหนักแน่น หรือสร้างเรื่องใหม่มาอธิบายเพิ่มเติมทันทีเพื่อเชื่อมโยงให้สมเหตุสมผลในความคิดของตัวเอง

 

น่าสงสัยว่า คนที่เสพติดการเผยแพร่เฟกนิวส์ ไม่ละอายเมื่อถูกจับได้ ไม่ลบ ไม่ขอโทษอะไรเลย

 

หากไม่ใช่ “สมองตอแหล” แล้วเป็นเพราะอะไร ? "