เส้นใต้บรรทัด : ม็อบกำนันมะโน ‘แค่มโนหรือทำได้จริง’

ท่ามกลางอุณหภูมิการเมืองที่ร้อนแรงเมื่อเข้าใกล้การอภิปรายไม่ไว้วางใจ บวกกับวิกฤตค่าครองชีพในเดือนพฤศจิกายน 2569 ชื่อของ “กำนันมะโน เครือแก้ว” ในฐานะแกนนำ กลุ่มแนวร่วมปฏิวัติประชาชนปกป้องแผ่นดิน (นปผ.) กลายเป็นจุดสนใจบนหน้าสื่อจากการนำมวลชนปักหลักชุมนุมบริเวณถนนพระราม 5 หน้าทำเนียบรัฐบาลเพื่อกดดันรัฐบาลของ นายอนุทิน ชาญวีรกูล ให้แก้ปัญหาหลายประการ

แต่ก็เกิดคำถามใหญ่ที่สังคมและคอการเมืองต่างจับตามอง คือ การเคลื่อนไหวครั้งนี้ มีพลังมากพอที่จะเขย่ารัฐบาลได้จริง หรือเป็นเพียงปรากฏการณ์ที่ชื่อคล้องกับแกนนำอย่าง “แค่มโนไปเอง” เท่านั้น

1) จุดเริ่มต้นและพลังขับเคลื่อนจาก “ปัญหาปากท้อง”

ความน่าสนใจของม็อบกำนันมะโนอยู่ที่การวางตำแหน่งตัวเองเป็น “ม็อบออร์แกนิก” ที่ก่อตัวจากผู้นำท้องถิ่นและชาวบ้านผู้ได้รับผลกระทบโดยตรงนักวิเคราะห์การเมืองอย่าง นายเทพไท เสนพงศ์ มองว่าการชูธงเรียกร้องให้ ลดราคาน้ำมันดีเซลลง 10 บาท และเบนซิน 9 บาท รวมถึงการแก้ปัญหาปากท้อง เป็นประเด็นที่สัมผัสใจประชาชนได้รวดเร็วและลดแรงต้านจากสังคมที่เบื่อหน่ายความขัดแย้งทางการเมืองแบบแบ่งขั้ว

นอกจากนี้ ทางกลุ่มยังใช้ยุทธศาสตร์ดึงเครือข่ายผู้เดือดร้อนจากต่างจังหวัดเข้ามาร่วมเวทีอย่างต่อเนื่อง เช่น กลุ่มคัดค้านการย้ายสถานที่จัดงานพืชสวนโลก จาก อ.คง ไป อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา และกลุ่มคัดค้านโครงการสร้างอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด จ.จันทบุรี พร้อมทั้งยื่นขออนุญาตชุมนุมยาว 30 วัน ไปจนถึงวันที่ 7 ธันวาคม 2569 ซึ่งประจวบเหมาะกับช่วงเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลพอดี

2) โจทย์หินและข้อเคลือบแคลง : “ม็อบมีทรง VS ม็อบมีงง”

แม้จะมีจุดตั้งต้นที่น่าจับตา แต่เมื่อลงสนามจริง ม็อบกำนันมะโนกลับต้องเผชิญกับเสียงวิจารณ์และข้อจำกัดหลายด้าน จนเกิดคำนิยามในโลกออนไลน์ว่า “ม็อบมีทรง VS ม็อบมีงง”

• ความพร้อมและสายป่านการเงิน : กำนันมะโนยอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่าทีมงานเป็น“ม็อบมือใหม่หัดขับ” ที่ต้องเร่งจัดระบบภายใน ขณะที่ข้อมูล ณ วันที่ 10-11 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่าม็อบมีเงินบริจาคคงเหลือราว 2 ล้านบาท ซึ่งเพียงพอสำหรับหล่อเลี้ยงการชุมนุมได้อีกประมาณ 10 วันเท่านั้น ทำให้การยืนระยะให้ครบ 30 วันเป็นโจทย์ที่ท้าทายอย่างยิ่ง

• จำนวนมวลชนและท่าทีรัฐบาล : รายงานจากผู้สังเกตการณ์ระบุว่าผู้ชุมนุมปักหลักยังอยู่ในหลักร้อยคน ซึ่งนายจตุพร พรหมพันธุ์ ประเมินผ่านรายการของ Thai PBS ว่าม็อบยังอยู่ในช่วง “ตั้งไข่”และยังไม่จุดติดในระดับที่จะสร้างแรงสั่นสะเทือนใหญ่ ประกอบกับรัฐบาลนายอนุทินเลือกใช้ “ไม้อ่อน” ส่งตัวแทนเจรจา ดูแลน้ำดื่ม และสั่งการตำรวจห้ามใช้ความรุนแรง ทำให้ม็อบขาดเงื่อนไขในการยกระดับความ
ขัดแย้ง

• ความเป็นไปได้ของข้อเรียกร้อง : นักเศรษฐศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญด้านพลังงานต่างชี้ว่าการสั่งลดราคาน้ำมันทันที 9-10 บาทต่อลิตร ทำได้ยากในเชิงปฏิบัติ เนื่องจากติดข้อจำกัดด้านโครงสร้างกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงและสภาวะราคาพลังงานโลกที่ผันผวนจากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐอเมริกากับอิหร่าน รวมถึงการรวมประเด็นปัญหาภูมิภาคที่หลากหลายเกินไปอาจทำให้เป้าหมายหลักเจือจางลง

3) จุดสะดุดจากการสื่อสาร : ท่าทีต่อสื่อมวลชนที่บั่นทอนการสร้างแนวร่วม

อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่รบกวนโอกาสในการขยายฐานแนวร่วม คือ ความขัดแย้งระหว่างผู้ปราศรัยบนเวทีกับสื่อมวลชนภาคสนาม ซึ่งเป็นกระบอกเสียงหลักในการส่งสารไปยังสังคมวงกว้าง

• เหตุการณ์บนเวทีและการปะทะคารม : เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 มีผู้ขึ้นปราศรัยบนเวทีกล่าวตำหนิและตะโกนไล่นักข่าวที่มาปักหลักทำข่าว โดยกล่าวหาว่าสื่อเอากล้องมาตั้งทิ้งไว้เฉยๆ ไม่ยอมถ่ายทอดสดหรือนำเสนอข่าวการชุมนุม และเลือกนำเสนอแต่ข่าวของ “บุ๋ม ปนัดดา” พร้อมโยนความผิดว่าสาเหตุที่คนมาร่วมชุมนุมน้อยเป็นเพราะสื่อไม่ยอมออกอากาศ

• ปฏิกิริยาโต้กลับและภาพลักษณ์ที่เสียหาย : ท่าทีดังกล่าวสร้างความไม่พอใจอย่างหนักให้แก่ผู้สื่อข่าวภาคสนามหลายสำนัก เช่น ช่อง 3 และอมรินทร์ทีวี ที่ต้องปฏิบัติหน้าที่ท่ามกลางแดดร้อนและควันบุหรี่ตลอดทั้งวัน รวมถึงถูกวิจารณ์ในสังคมออนไลน์ว่าเป็นการ “ผลักมิตรเป็นศัตรู” และสะท้อนความไม่เข้าใจระบบการทำงานของสื่อสมัยใหม่ที่เน้นรายงานผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์และสกู๊ปข่าว ไม่ใช่การถ่ายทอดสดทางโทรทัศน์ตลอด 24 ชั่วโมง

• การแก้ไขสถานการณ์เฉพาะหน้า : แม้ในวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 กำนันมะโนจะรีบออกมาแถลงขอโทษสื่อมวลชนอย่างเป็นทางการ ยืนยันว่าไม่ได้สั่งการให้พูดและได้กำชับพิธีกรไม่ให้พาดพิงสื่ออีก แต่รอยร้าวที่เกิดขึ้นได้กลายเป็นประเด็นลบที่บดบังสาระสำคัญของข้อเรียกร้อง และลดความน่าเห็นใจจากสาธารณชนลงไปไม่น้อย

4) สงครามข่าวสาร : ใครอยู่เบื้องหลัง?

เมื่อการชุมนุมเริ่มเป็นข่าว ปฏิบัติการขุดคุ้ยหา “ท่อน้ำเลี้ยง” และ “ผู้อยู่เบื้องหลัง” ก็ตามมาทันที โดยม็อบกำนันมะโนถูกโยงเข้ากับนักการเมืองหลายขั้วในช่วงเวลาไล่เลี่ยกัน

• ปมคนของ “พรรคส้ม” : เกิดกระแสข่าวลือหลังมีการเผยแพร่ภาพกำนันมะโนถ่ายรูปคู่กับนายรังสิมันต์ โรม สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน รวมถึงภาพการชู 3 นิ้วบนเวที อย่างไรก็ตาม ทั้งนายรังสิมันต์ โรม และ นายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชน ต่างปฏิเสธว่าไม่ได้อยู่เบื้องหลังโดยชี้แจงว่าภาพดังกล่าวเป็นเพียงการพบปะในงานเสวนาที่ จ.นครศรีธรรมราช เมื่อเดือนสิงหาคม 2569 ขณะที่รายงานจาก Thai Post ระบุว่าการชู 3 นิ้วของกำนันมะโนเป็นการนับปัญหา “3 เทา” (จีนเทา นักการเมืองเทา ข้าราชการเทา) อีกทั้งในอดีตเมื่อปี 2563 กำนันมะโนยังเคยแจ้งความดำเนินคดีตามมาตรา 112
กับกลุ่มผู้ชุมนุมเยาวชนใน จ.กระบี่ มาแล้ว

• ปมคนของ “ผู้กองธรรมนัส” : เมื่อมีผู้นำภาพคู่กับ ร.อ.ธรรมนัส พรหมเผ่า มาตั้งข้อสงสัย กำนันมะโนได้นำภาพถ่ายคู่กับนักการเมืองหลายขั้ว ทั้ง ร.อ.ธรรมนัส พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ และนายรังสิมันต์
โรม มาโพสต์ชี้แจงด้วยตัวเอง โดยระบุว่าในฐานะกำนันซึ่งเป็นผู้นำท้องที่ เมื่อพบปะ สส. หรือนักการเมืองในพื้นที่ก็ย่อมมีการถ่ายภาพและพูดคุยเรื่องงานเป็นเรื่องปกติ

• ปมการมาเยือนของ “ชัยชนะ เดชเดโช” : หลัง นายชัยชนะ เดชเดโช สส.บัญชีรายชื่อ และรองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ เดินทางไปเยี่ยมม็อบ เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 เจ้าตัวได้ยืนยันว่าไม่ได้อยู่เบื้องหลังการจัดตั้งม็อบ แต่มาให้กำลังใจในฐานะผู้แทนและคนภาคใต้ด้วยกัน

• การพึ่งพา “พี่เลี้ยง” การเมืองเดิม : สิ่งที่ทำให้เกิดเสียงวิจารณ์เรื่องความบริสุทธิ์ของม็อบมากที่สุด คือการที่แกนนำเดินทางไปขอคำชี้แนะจาก นายสนธิ ลิ้มทองกุล (ซึ่งประกาศสนับสนุนเงินบริจาคและช่วยปฏิเสธข่าวลือเรื่องพรรคส้มอย่างเปิดเผย) รวมถึงการเข้ามาให้คำปรึกษาของ นพ.วรงค์ เดชกิจวิกรม และกลุ่ม คปท. ซึ่งแม้จะช่วยเสริมเขี้ยวเล็บด้านยุทธศาสตร์ แต่อีกด้านหนึ่งก็อาจผลักกลุ่มคนที่ไม่เห็นด้วยกับขั้วการเมืองเก่าให้ออกห่างจากม็อบ

บทสรุป : แค่มโนหรือทำได้จริง?

หากประเมินจากข้อเท็จจริงทั้งหมด ม็อบกำนันมะโนไม่ใช่เรื่อง “มโน” ในแง่ของความเดือดร้อน เพราะปัญหาค่าครองชีพและราคาพลังงานเป็นความจริงที่ประชาชนกำลังเผชิญ แต่ในแง่ของ “พลังต่อรองเพื่อบรรลุเป้าหมาย” ยังเต็มไปด้วยเครื่องหมายคำถาม

การจะบีบให้รัฐบาลลดราคาน้ำมันลง 10 บาททันที แทบจะเป็นไปไม่ได้ในทางเศรษฐศาสตร์และกลไกงบประมาณ

ยิ่งไปกว่านั้น ด้วยข้อจำกัดด้านทุนทรัพย์ที่เหลือเวลาอีกไม่มาก ประกอบกับจุดสะดุดจากการสื่อสารที่เผลอผลักสื่อมวลชนให้กลายเป็นคู่ขัดแย้ง ทำให้แกนนำต้องเร่งแก้เกมและประกาศเตรียมใช้แผน “ทุบหม้อข้าว” เพื่อยกระดับการกดดันในระยะสั้นบทพิสูจน์สำคัญต่อจากนี้ จึงขึ้นอยู่กับว่า กำนันมะโนจะสามารถควบคุมทิศทางบนเวที ดึงพลังสื่อกลับมาเป็นแนวร่วม และเปลี่ยนความเห็นใจให้กลายเป็นมวลชนเรือนหมื่นบนท้องถนนได้ทันก่อนที่สายป่านการเงินจะขาดสะบั้นลงหรือไม่

จิตกร บุษบา