ตลกร้ายยุค AI 'ปฐม อินทโรดม' แนะ รัฐ-เอกชน เตรียมแผนสำรองแบบ Manual หลังระบบล่มทั่วโลก ทำขายน้ำขวดละ 10 บาทไม่ได้

จากกรณีที่เที่ยวบินทั้งหมดในสหรัฐฯ ถูกสั่งระงับจนเกิดความวุ่นวายในการเดินทางทั่วประเทศ รวมถึงปัญหาเครือข่ายของ Microsoft ที่ขัดข้อง ส่งผลให้บริการสำคัญอย่าง Outlook, Microsoft Teams, SharePoint และ Microsoft 365 ไม่สามารถใช้งานได้ตามปกติไปก่อนหน้านี้นั้น

ล่าสุดวันนี้ 14 พฤศจิกายน 2569 นายปฐม อินทโรดม ผู้เชี่ยวชาญด้านดิจิทัล และกรรมการสภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย (DCT) โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Pathom Indarodom ด้วยข้อความว่า "ตื่นมาวันนี้เจอข่าวเมริกาสั่งหยุดเครื่องบินขึ้นบินทั่วประเทศ เที่ยวบินนับหมื่นเที่ยวเสี่ยงได้รับผลกระทบ ประเทศมหาอำนาจด้านเทคโนโลยีที่ลงทุน AI มหาศาล กลับต้องหยุดชะงักเพราะระบบมีปัญหา เมื่อวานนี้ Microsoft 365 ก็เกิดปัญหาระบบล่มทั่วโลกตั้งแต่วันที่ 12 พฤศจิกายน กระทบ Outlook, Teams และบริการอื่น ๆ แม้แต่หน่วยงานราชการและธุรกิจในประเทศไทยก็ได้รับผลกระทบ ส่วนก่อนหน้านี้อเมริกาเคยถูกแฮ็กระบบท่อส่งน้ำมันจนต้องหยุดดำเนินงานหลายวัน เกิดการแห่เติมน้ำมันจนขาดแคลนในหลายพื้นที่

หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องไกลตัว แต่ผมว่าใกล้กว่าที่คิดครับ ลองนึกภาพว่าวันหนึ่งไฟฟ้าดับ อินเทอร์เน็ตล่ม แอปธนาคารใช้ไม่ได้ คุณเดินเข้าร้านสะดวกซื้อ หยิบน้ำดื่มกับอาหารมาจ่ายเงิน แต่พนักงานบอกว่า “ขายไม่ได้ค่ะ ระบบล่ม” คุณบอกว่าจ่ายเงินสดก็ได้ แต่พนักงานส่ายหน้า เพราะเครื่องคิดเงินไม่ทำงาน คนซื้อมีเงิน คนขายมีของ แต่ซื้อขายกันไม่ได้ เพราะคอมพิวเตอร์ไม่อนุญาต! ผมว่ามันตลกร้ายมากครับ เราพัฒนาเทคโนโลยีจน AI สามารถวิเคราะห์พฤติกรรมลูกค้าได้อย่างละเอียด แต่พอระบบล่ม กลับขายน้ำเปล่าขวดละสิบบาทไม่ได้ที่น่าคิดคือ ทุกวันนี้เราแทบไม่ต้องเตรียมอะไรไว้ล่วงหน้า เพราะเชื่อว่าทุกอย่างหาได้ตลอดเวลาหิวก็สั่งอาหารผ่านแอป ไม่มีเงินสดก็สแกนจ่าย น้ำหมดก็เดินไปร้านสะดวกซื้อ ยาหมดก็แวะร้านขายยา

แต่ทุกอย่างมีเงื่อนไขเดียวกันคือ ระบบต้องทำงาน…ปัญหาคือระบบที่ออกแบบมาไม่ให้ล่ม ไม่ได้แปลว่ามันจะล่มไม่ได้บางครั้งแค่ความผิดพลาดทางเทคนิคก็สร้างความวุ่นวายมหาศาล ยังไม่นับแฮ็กเกอร์ที่หวังเงินค่าไถ่ หรือกลุ่มหัวรุนแรงที่พร้อมทำลายระบบเพื่ออุดมการณ์และความเชื่อของตัวเองที่น่ากลัวกว่านั้นคือผลกระทบแบบลูกโซ่ ไฟฟ้าดับอาจทำให้ปั๊มน้ำหยุดทำงาน อินเทอร์เน็ตล่มอาจทำให้ระบบชำระเงินใช้ไม่ได้ ถนนถูกตัดขาดอาจทำให้รถส่งสินค้าเข้าไม่ถึง

ผมจึงคิดว่าธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประชาชน ควรมีระบบสำรองที่ไม่ต้องพึ่งพาคอมพิวเตอร์ด้วยร้านสะดวกซื้อ ซูเปอร์มาร์เก็ต ร้านขายยา หรือธุรกิจขายสินค้าจำเป็น ควรมีวิธีขายสินค้าพื้นฐานด้วยเงินสด มีรายการราคา มีเงินทอน และสมุดบันทึกรับจ่ายง่าย ๆ พร้อมขั้นตอนตรวจสอบ แล้วค่อยนำข้อมูลเข้าระบบภายหลังส่วนโรงพยาบาล ปั๊มน้ำมัน และบริการสำคัญอื่น ๆ ก็ควรมีแผนสำรองที่เหมาะสม โดยไม่ละเลยเรื่องความปลอดภัยเรื่องนี้เรียกว่า Business Continuity Plan หรือ BCP ซึ่งไม่ใช่แค่มีเซิร์ฟเวอร์สำรอง แต่หมายถึงการทำให้ธุรกิจยังให้บริการที่จำเป็นได้เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน และต้องมีการฝึกซ้อมจริงด้วยบริษัทบางแห่งลงทุนระบบไอทีเป็นร้อยล้าน แต่ถ้าคอมพิวเตอร์ล่มแล้วขายน้ำเปล่าขวดละสิบบาทไม่ได้ ก็น่าคิดว่าเราพัฒนาระบบเพื่อช่วยลูกค้า หรือทำให้ลูกค้าต้องพึ่งพาระบบจนไม่มีทางเลือกแต่ไม่ใช่แค่ธุรกิจที่ต้องเตรียมตัว ประชาชนอย่างเราก็เช่นกัน

หลายประเทศทั่วโลกรวมทั้งไทยเริ่มแนะนำให้ประชาชนเตรียมอาหาร น้ำดื่ม ยารักษาโรค และของจำเป็นสำรองไว้ให้เพียงพออย่างน้อย 72 ชั่วโมง หรือ 3 วัน เพื่อให้ดูแลตัวเองได้ในช่วงแรกของเหตุฉุกเฉินไม่ต้องถึงขั้นสร้างหลุมหลบภัยใต้บ้าน แค่เตรียมน้ำดื่มคนละ 6–9 ลิตร อาหารที่เก็บได้นานและกินได้โดยไม่ต้องใช้ไฟฟ้า ยาประจำตัว ไฟฉาย Power Bank วิทยุใช้ถ่าน และเงินสดย่อยไว้บ้างโดยเฉพาะบ้านที่มีเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่ต้องกินยาประจำ ยิ่งต้องเตรียมให้ดีลองถามตัวเองง่าย ๆ ว่า ถ้าพรุ่งนี้ไฟดับ อินเทอร์เน็ตใช้ไม่ได้ และออกไปซื้อของไม่ได้สัก 3 วัน คนในบ้านเราจะอยู่กันอย่างไร?

ผมไม่ได้ชวนให้ตื่นตระหนกนะครับ แค่อยากให้เราคิดเผื่อ เพราะทุกวันนี้เราใช้ชีวิตโดยฝากทุกอย่างไว้กับระบบที่ตัวเราเองควบคุมไม่ได้ เราสำรองข้อมูลกันเป็นเรื่องเป็นราว แต่กลับลืมสำรองวิธีใช้ชีวิตในวันที่ระบบข้อมูลใช้ไม่ได้
มีเงินเก็บก็ดี มีหุ้นก็ดี มีคริปโตก็ไม่ว่ากัน แต่อย่าลืมมีเงินสดกับข้าวสารติดบ้านไว้ด้วย เพราะวันที่ระบบล่ม เราคงเอา Bitcoin มาหุงกินไม่ได้"

หลังจากที่โพสต์ของ ปฐม อินทโรดม เผยแพร่ลงมา ชาวเน็ตหลายคนต่างก็เข้าไปคอมเมนต์แสดงความคิดเห็น เช่น

"ผมสั่งซื้อวิทยุใส่ถ่านและปั่นไฟแบตมือถือแล้วครับ กำลังคิดว่าจะสั่งสมุดบันทึกกับปากกามาขายครับ"

"Skills ของเด็กอนาคตอาจจะยังต้องสอนหุงข้าวเตาถ่านให้เป็นอยู่นะครับ"

"เพราะสนใจ BCP เลยมีเตาแก๊สสำรอง มีเตาอั้งโล่ และสอนลูกให้ก่อไฟด้วยไม้ขีดไว้แล้วครับ"

"ไม่ได้ทำอยู่แล้วหรอครับ ? รับสำเนาถูกต้อง"

"เริ่มต้นวางแผนเลยว่าหากต่อเน็ตต่างประเทศไม่ได้ ภายในเรายังสื่อสาร ทำงานได้มั้ย"

"จริงครับ เตรียมแผน การใช้ชีวิตแบบ manual ไว้ ครับ"

"เห็นด้วยอย่างยิ่งครับคุณปฐม"

"แบบทดสอบ Skynet ver 0.1 "

"หากระบบมีปัญหาร้านโชห่วยแบบคุณลุงคุณป้าข้างบ้านขายดีเลยค่ะ แต่อีกปัญหาบางคนอาจไม่มีเงินสดติดตัว นี่ก็ยากเลยค่ะอาจารย์"

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพจาก เฟซบุ๊ก Pathom Indarodom