“ดร.สามารถ” จี้รัฐแก้ปมตั๋วเครื่องบินช่วงยี่เป็งพุ่งหลักหมื่น ชี้รู้ล่วงหน้าทุกปีแต่ไร้แผนรองรับ เสนอ 2 แนวทางด่วน คุมเข้มตัวแทนจำหน่าย TA-OTA

ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ อดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร โพสต์เฟซบุ๊กตั้งคำถามถึงปัญหาราคาตั๋วเครื่องบินเส้นทางกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ พุ่งสูงถึงหลักหมื่นบาทในช่วงเทศกาลยี่เป็งปี 2569 ระบุเป็นเทศกาลที่จัดขึ้นทุกปีและทราบล่วงหน้า แต่กลับไม่มีการวางแผนรองรับที่เหมาะสม พร้อมเสนอ 2 แนวทางแก้ไขเร่งด่วนทั้งการบริหารเที่ยวบินและการกำกับดูแลตัวแทนจำหน่ายตั๋วออนไลน์

 

เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ อดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ได้โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว “ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ - Dr.Samart Ratchapolsitte” แสดงความคิดเห็นกรณีราคาตั๋วเครื่องบินเส้นทางกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ ช่วงเทศกาลลอยกระทง (ยี่เป็ง) ระหว่างวันที่ 23-26 พฤศจิกายน 2569 ปรับตัวสูงขึ้นถึงหลักหมื่นบาทต่อเที่ยว จนส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจเดินทางของนักท่องเที่ยว

 

ดร.สามารถ ระบุว่า

อยากไปยี่เป็ง แต่ตั๋วเครื่องบินแพงจนต้องถอย!

รู้ล่วงหน้าทุกปี ทำไมยังแก้ไม่ได้?

เทศกาลลอยกระทง (ยี่เป็ง) ของเชียงใหม่ เป็นเทศกาลสำคัญที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติให้เดินทางไปเที่ยวเป็นจำนวนมาก แต่ปีนี้กลับมีปัญหาที่ทำให้หลายคนต้องคิดหนัก เมื่อราคาตั๋วเครื่องบินเส้นทางกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ ช่วงวันที่ 23-26 พฤศจิกายน 2569 พุ่งสูงถึงหลักหมื่นบาทต่อเที่ยว

คำถามคือ เทศกาลนี้จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี เหตุใดปัญหาการเดินทางและราคาตั๋วเครื่องบินจึงยังเกิดขึ้น และรัฐบาลมีทางแก้ไขหรือไม่?

1. ยี่เป็งมีทุกปี แต่ทำไมตั๋วเครื่องบินปีนี้แพง?

เทศกาลยี่เป็งเป็นกิจกรรมที่เชียงใหม่จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงทราบล่วงหน้าว่าจะมีนักท่องเที่ยวเดินทางไปเชียงใหม่จำนวนมากในช่วงนี้ ความต้องการเดินทางจึงเป็นเรื่องที่สามารถคาดการณ์ได้ ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดยไม่รู้ล่วงหน้า

สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) ชี้แจงว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้ตั๋วเครื่องบินมีราคาสูงมาจากความต้องการเดินทางที่เพิ่มขึ้น ขณะที่จำนวนเที่ยวบินและที่นั่งมีจำกัด เนื่องจากต้องปรับตารางบินเพื่อหลีกเลี่ยงช่วงเวลาที่มีการปล่อยโคมลอย

เรื่องนี้ต้องยอมรับว่า ความปลอดภัยในการเดินอากาศเป็นสิ่งสำคัญที่สุด แต่เมื่อทราบล่วงหน้าว่าจะมีข้อจำกัดด้านเวลาทำการบิน เหตุใดจึงไม่เตรียมแผนรองรับผู้โดยสารให้เหมาะสมตั้งแต่เนิ่นๆ?

2. รู้ล่วงหน้า ต้องเตรียมแผนรับมือให้พร้อม

ในช่วงเทศกาลยี่เป็ง มีการปล่อยโคมลอยในเวลากลางคืน และโคมควัน (ว่าวฮม) ในเวลากลางวัน โดยจังหวัดเชียงใหม่กำหนดวันและช่วงเวลาที่อนุญาตให้ปล่อยโคมแต่ละประเภทไว้แตกต่างกัน เพื่อความปลอดภัยในการเดินอากาศ

ข้อมูลจากท่าอากาศยานเชียงใหม่ระบุว่า ในช่วงเทศกาลยี่เป็งปี 2569 มีการขอความร่วมมือสายการบินหลีกเลี่ยงการบินในช่วงเวลาที่มีการปล่อยโคมลอยและโคมควันจำนวนมาก ทำให้เวลาที่สนามบินสามารถรองรับการบินลดลงจากปกติประมาณ 20 ชั่วโมงต่อวัน เหลือประมาณ 12 ชั่วโมงต่อวัน

เมื่อมีข้อจำกัดเช่นนี้ รัฐบาลจะต้องบริหารเที่ยวบินและจำนวนที่นั่งในช่วงเวลาที่เหลือให้เกิดประโยชน์สูงสุด แม้สายการบินจะเพิ่มเที่ยวบินพิเศษแล้ว แต่ควรตรวจสอบเพิ่มเติมว่ายังสามารถเพิ่มเที่ยวบินหรือจำนวนที่นั่งได้อีกหรือไม่ ทั้งการใช้ช่วงเวลาที่สนามบินอนุญาตให้บินให้เกิดประโยชน์สูงสุด และการนำเครื่องบินขนาดใหญ่มาให้บริการในเที่ยวบินที่มีความต้องการสูง

ที่สำคัญ ควรนำข้อมูลความต้องการเดินทางในช่วงเทศกาลยี่เป็งมาวางแผนร่วมกันตั้งแต่เนิ่นๆ โดยให้ท่าอากาศยาน สายการบิน หน่วยงานด้านการบิน และจังหวัดเชียงใหม่ ร่วมกันประเมินจำนวนผู้โดยสาร ข้อจำกัดด้านเวลาทำการบิน และกำหนดแผนรองรับให้ชัดเจน ไม่ใช่เพียงปรับตารางบินเมื่อใกล้ถึงเทศกาล

3. ทางแก้ที่รัฐบาลควรเร่งดำเนินการ

ผมเห็นว่ามีเรื่องสำคัญที่รัฐบาลควรดำเนินการอย่างน้อย 2 ด้าน

(1) บริหารเที่ยวบินและเพิ่มทางเลือกในการเดินทาง

กระทรวงคมนาคมควรเป็นเจ้าภาพประสานสายการบินและท่าอากาศยานเชียงใหม่ จัดทำแผนรองรับผู้โดยสารในช่วงเทศกาล โดยประเมินความต้องการเดินทาง จำนวนเที่ยวบิน จำนวนที่นั่ง และข้อจำกัดด้านเวลาทำการบินให้ชัดเจน

เมื่อทราบว่าช่วงเวลาใดไม่สามารถทำการบินได้ ก็ต้องวางแผนเพิ่มเที่ยวบินในช่วงเวลาที่เหลือเท่าที่จะทำได้ โดยคำนึงถึงความปลอดภัยและขีดความสามารถของสนามบิน รวมทั้งพิจารณาใช้เครื่องบินขนาดใหญ่ขึ้นเพื่อรองรับผู้โดยสารได้มากขึ้น

นอกจากนี้ ไม่ควรมองเฉพาะการเดินทางทางอากาศ แต่ควรประสานการรถไฟแห่งประเทศไทยและผู้ประกอบการรถโดยสารให้เตรียมเพิ่มขบวนรถ ตู้โดยสาร หรือเที่ยวรถตามความเหมาะสม เพื่อให้ประชาชนมีทางเลือกในการเดินทางมากขึ้น ไม่ต้องพึ่งพาเครื่องบินเพียงอย่างเดียว

(2) ดูแลการจำหน่ายตั๋วผ่าน TA และ OTA ให้เป็นธรรม

TA (Travel Agency) คือตัวแทนจำหน่ายตั๋วหรือบริษัทนำเที่ยว ส่วน OTA (Online Travel Agency) คือตัวแทนจำหน่ายผ่านระบบออนไลน์ ซึ่งเป็นตัวแทนท่องเที่ยวประเภทหนึ่ง

ปัจจุบัน CAAT กำหนดเพดานค่าโดยสารสำหรับสายการบินในเส้นทางภายในประเทศที่อยู่ภายใต้การควบคุม โดยเส้นทางกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ ซึ่งมีระยะทางประมาณ 566 กิโลเมตร มีเพดานค่าโดยสารสำหรับสายการบินต้นทุนต่ำ (Low Cost) ไม่เกิน 5,320 บาทต่อเที่ยว หรือ 9.40 บาทต่อกิโลเมตร และสายการบินที่ให้บริการเต็มรูปแบบ (Full Service) ไม่เกิน 7,358 บาทต่อเที่ยว หรือ 13 บาทต่อกิโลเมตร

อย่างไรก็ตาม การพิจารณาว่าราคาตั๋วที่จำหน่ายผ่าน TA หรือ OTA ต้องไม่เกินเพดานค่าโดยสารของ CAAT หรือไม่นั้น ต้องดูด้วยว่าตัวแทนจำหน่ายทำหน้าที่เพียงขายตั๋วในนามสายการบิน หรือซื้อตั๋วจากสายการบินมาขายต่อเอง เพราะการจำหน่ายทั้งสองรูปแบบมีวิธีการกำหนดราคาและเงื่อนไขทางสัญญาที่แตกต่างกัน จึงต้องพิจารณาหลักเกณฑ์ที่ใช้กับแต่ละกรณีให้ชัดเจน

หากผู้โดยสารพบว่าราคาตั๋วผ่านตัวแทนจำหน่ายสูงกว่าราคาที่สายการบินขายโดยตรง หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรตรวจสอบว่าใครเป็นผู้กำหนดราคา มีการบวกส่วนต่างหรือค่าบริการเพิ่มเติมเท่าใด และการกำหนดราคาดังกล่าวเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องหรือไม่ เพื่อให้สามารถกำกับดูแลการจำหน่ายตั๋วได้อย่างเป็นธรรม

สำหรับการดูแลการจำหน่ายตั๋วผ่าน TA และ OTA ให้เป็นธรรมนั้น ผมเห็นว่ารัฐบาลควรพิจารณาดำเนินการ 3 เรื่อง ดังนี้

ก. ให้สายการบินบริหารช่องทางจำหน่ายตั๋วในช่วงเทศกาล

สายการบินควรทบทวนการจัดสรรโควตาที่นั่งให้ตัวแทนจำหน่ายในช่วงที่มีความต้องการเดินทางสูง โดยอาจลดการจัดสรรโควตาใหม่ และสงวนที่นั่งบางส่วนไว้จำหน่ายผ่านเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชันของสายการบินโดยตรง เพื่อเพิ่มโอกาสให้ผู้โดยสารซื้อตั๋วจากสายการบินได้เอง ทั้งนี้ ต้องคำนึงถึงเงื่อนไขสัญญาที่มีอยู่และไม่กระทบสิทธิของผู้โดยสารที่ซื้อตั๋วไปแล้ว

ข. เปิดเผยส่วนต่างราคาและค่าใช้จ่ายในการจำหน่ายตั๋ว

TA และ OTA ควรแสดงให้ผู้โดยสารเห็นอย่างชัดเจนว่า ราคาตั๋วที่จำหน่ายประกอบด้วยค่าโดยสาร ภาษี ค่าธรรมเนียม และค่าบริการของตัวแทนจำหน่ายส่วนใดบ้าง โดยเฉพาะกรณีที่ราคาสูงกว่าการซื้อโดยตรงจากสายการบิน เพื่อให้ผู้โดยสารสามารถตรวจสอบที่มาของส่วนต่างราคาและเปรียบเทียบราคาก่อนตัดสินใจซื้อได้

ค. ปรับปรุงกฎหมายและเพิ่มประสิทธิภาพการกำกับดูแล

รัฐบาลควรให้กระทรวงพาณิชย์ร่วมกับ CAAT และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) ทบทวนกฎหมายและหลักเกณฑ์การกำกับดูแล TA และ OTA ทั้งในและต่างประเทศ โดยเฉพาะเรื่องความรับผิดชอบต่อราคาที่เรียกเก็บจากผู้โดยสาร การเปิดเผยค่าบริการและส่วนต่างราคา ตลอดจนช่องทางร้องเรียนและการเยียวยาผู้บริโภค เพื่อให้หน่วยงานของไทยสามารถตรวจสอบและดำเนินการกับผู้จำหน่ายที่ไม่ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4. บทสรุป

เทศกาลยี่เป็งมีทุกปี ช่วงเวลาที่มีการปล่อยโคมก็ทราบล่วงหน้า และความต้องการเดินทางก็สามารถประเมินได้ เหตุใดเราจึงยังไม่สามารถเตรียมแผนรองรับให้เหมาะสม ทั้งจำนวนเที่ยวบิน จำนวนที่นั่ง และทางเลือกในการเดินทาง รวมถึงดูแลการจำหน่ายตั๋วให้เป็นธรรมกับผู้โดยสาร?

การท่องเที่ยวเชียงใหม่สร้างรายได้ให้จังหวัดและประเทศ แต่หากคนไทยต้องเผชิญกับค่าตั๋วเครื่องบินที่สูงจนไม่สามารถเดินทางได้ ขณะที่นักท่องเที่ยวต่างชาติก็อาจเปลี่ยนไปเลือกจุดหมายปลายทางอื่น ย่อมส่งผลกระทบต่อโอกาสในการสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวของเรา

รัฐบาลจะปล่อยให้ปัญหานี้เกิดขึ้นซ้ำทุกปี หรือจะลงมือแก้ไขอย่างจริงจัง เพื่อให้ประชาชนมีโอกาสเดินทางโดยเครื่องบินในราคาที่เป็นธรรม?