อ่านระหว่างบรรทัด : ฤดูตั๋วเครื่องบิน กทม.-เชียงใหม่ ราคาแพงมหาโหด

ปัญหาค่าตั๋วเครื่องบินเส้นทางกรุงเทพฯ–เชียงใหม่ ที่มีราคาสูงมหาโหด ในช่วงเทศกาลยี่เป็ง

เห็นราคาค่าโดยสาร น่าตกใจมาก

บางสายการบิน ราคาพุ่งถึงหลักหมื่นบาทต่อเที่ยว (หรือไป-กลับ 20,000–28,000 บาท)

ก่อนหน้านี้ ก็มีปัญหาตั๋วเครื่องบินราคาแพงเส้นทาง กทม.-ภูเก็ต ช่วงฤดูท่องเที่ยว

ปัญหาเช่นนี้ ควรจะถือว่า เป็นเรื่องปกติสำหรับช่วงเทศกาล หรือว่าควรจะมีมาตรการกำกับตรวจสอบ สร้างความเป็นธรรมแก่ผู้บริโภค อย่างไร?

1.สาเหตุของตั๋วเครื่องบินแพง

ในช่วงเทศกาลลอยกระทง ยี่เป็ง สนามบินเชียงใหม่มีการปรับลดเที่ยวบินเพื่อความปลอดภัย โดยปรับลดระยะเวลาปฏิบัติการบินจากปกติวันละ 20 ชั่วโมง เหลือประมาณ 12 ชั่วโมงต่อวัน (ในวันที่ 24–25 พฤศจิกายน 2569) เพื่อหลีกเลี่ยงช่วงเวลาที่อนุญาตให้ปล่อยโคมลอยซึ่งคาดว่าจะมีมากกว่า 200,000 ลูก

มีการยกเลิกเที่ยวบิน รวม 108 เที่ยวบิน (ส่วนใหญ่เป็นเที่ยวบินช่วงค่ำและดึกที่ตรงกับเวลาปล่อยโคม), เปลี่ยนแปลงเวลาบิน 80 เที่ยวบิน (เลื่อนเวลาขึ้น-ลงให้เร็วขึ้นหรือช้าลงเพื่อหลบช่วงเวลาปิดน่านฟ้า)

ภาพรวม ทำให้เที่ยวบินกรุงเทพฯ–เชียงใหม่ ลดลงถึงวันละประมาณ 60 เที่ยวบิน

ช่วงเทศกาลที่มีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้าเชียงใหม่พร้อมกันจำนวนมาก ที่นั่งในระบบเหลือน้อย กลไกราคาแบบพลวัต (Dynamic Pricing) จึงปรับราคาขึ้นไปชนเพดานอย่างรวดเร็ว

2.แพงชนเพดาน และแพงทะลุเพดาน

นายสิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รมช.คมนาคม กล่าวว่า ส่วนที่มีคำถามว่าทำไมเมื่อมีเพดานควบคุมราคาแล้ว ราคายังสูงอยู่นั้น เนื่องจากมีการขายในลักษณะ Online Travel Agency (OTA) ที่จะมีโควตาในการซื้อตั๋วเครื่องบินไป และเมื่อเห็นว่าช่วงนี้มีคนเดินทางมาก เที่ยวบินน้อย ก็ฉวยโอกาสในการขึ้นราคา ซึ่งตอนนี้ในส่วนของ OTA ยังไม่มีกฎหมายควบคุม จองตั๋วเดินทาง

เนื่องจากเป็นบริษัทต่างชาติและยังไม่มีการจดทะเบียนในไทย ทางสำนักงานการบินพลเรือนก็ได้ทำหนังสือไปถึงกระทรวงพาณิชย์ ว่าคงต้องขอให้กระทรวงพาณิชย์ออกกฎหมายมาควบคุม OTA ให้มาจดทะเบียนอยู่ในประเทศไทย และใช้มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมราคาเพดานสูงสุด ซึ่งในแต่ละประเทศตอนนี้ได้มีการดำเนินการบ้างแล้ว แต่ไม่ได้ควบคุมทั่วโลก

นายสิริพงศ์ กล่าวต่อว่า ฉะนั้น จึงคิดว่าแนวทางนี้เป็นแนวทางที่สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) กระทรวงพาณิชย์ ร่วมกับกระทรวงคมนาคม น่าจะสามารถทำงานร่วมกันได้ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาลักษณะนี้เกิดขึ้นในอนาคต

3.ปัญหาเรื้อรัง แก้ไม่ได้ หรือไม่ยอมแก้?

ราคาค่าโดยสารที่พุ่งสูงเกินเพดานกฎหมาย มักปรากฏบนเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชันตัวแทนจำหน่ายต่างชาติที่ซื้อโควตาตั๋วไปขายต่อ และใช้ระบบปรับราคาอัตโนมัติตามความต้องการ

ปีนี้ ไม่ใช่ปีแรกที่เกิดปัญหาเช่นนี้

3.1 เพดานราคาค่าตั๋วโดยสารเครื่องบิน

เพดานราคาค่าโดยสารเครื่องบิน ตามประกาศของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT)

เส้นทาง กรุงเทพฯ–เชียงใหม่ (เที่ยวเดียว) กำหนดไว้ดังนี้

สายการบินต้นทุนต่ำ (Low Cost) ไม่เกิน 5,000 – 5,500 บาท/เที่ยว (เช่น AirAsia, Nok Air, Thai Lion Air, Thai Vietjet)

สายการบินที่ให้บริการเต็มรูปแบบ (Full Service) ไม่เกิน 7,500 บาท/เที่ยว (เช่น การบินไทย, บางกอก
แอร์เวย์ส)

ราคาข้างต้น เป็นราคาเฉพาะค่าบัตรโดยสารพื้นฐาน ยังไม่รวมค่าภาษีสนามบิน (Passenger Service Charge: PSC) และภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT 7%) รวมถึงค่าบริการเสริมต่างๆ ที่ผู้โดยสารเลือกซื้อเพิ่ม เช่น ค่าน้ำหนักกระเป๋าโหลดใต้ท้องเครื่อง ค่าเลือกที่นั่ง หรือค่าอาหารบนเครื่อง

3.2 OTA ไม่ใช่รัฐอิสระ ไม่ควรปล่อยให้ขายเกินเพดานตามอำเภอใจ

ประการสำคัญ เพดานค่าโดยสารข้างต้น ยังบังคับใช้เฉพาะการซื้อตรงผ่านช่องทางของสายการบินโดยตรงเท่านั้น แต่ราคาที่พุ่งสูงถึงหลักหมื่นบาทต่อเที่ยว (หรือไป-กลับ 20,000–28,000 บาท) เกิดขึ้นบนแพลตฟอร์ม OTA ต่างชาติ ซึ่งนำตั๋วมาขายต่อและบวกราคาเพิ่มตามกลไกตลาด

ปัญหาว่าหน่วยงานไหนจะต้องจัดการประสานกับใคร คือ งานหลังบ้าน ตามที่นายกฯ อนุทินเคยให้นโยบายไว้ว่า ประชาชนไม่ควรต้องเดือดร้อนจากปัญหาใดๆ งานหลังบ้านเป็นหน้าที่ของเจ้าหน้าที่รัฐจะต้องประสานจัดการให้เกิดผลสำเร็จที่มีประสิทธิภาพ

อย่าลืมว่า ปัญหาตัวแทนจำหน่ายขายตั๋วแพงกว่าเพดาน ไม่ใช่เพิ่งเกิดปีนี้ สมควรเข้าไปจัดการอย่างเด็ดขาด เพราะกระทบกับการท่องเที่ยว ภาพลักษณ์ ผู้บริโภค และเศรษฐกิจของประเทศไทย

4.จำได้ว่าปีที่แล้ว ผมก็เคยวิเคราะห์ประเด็นค่าตั๋วเครื่องบินในประเทศราคาแพงไว้

ทั้งยังตั้งคำถามด้วยซ้ำว่า ราคาค่าโดยสารเครื่องบินภายในประเทศ โดยเฉพาะสายการบินต้นทุนต่ำ มีราคาสูงขึ้นจน “โลว์คอสต์ ชักจะไม่ใช่ Low price” อีกต่อไป

แม้ตั๋วในเที่ยวบินเดียวกัน จะไม่ใช่ราคาเดียวกันทุกที่นั่ง ตามกลไกราคาแบบพลวัต (Dynamic Pricing) แต่ก็ไม่ควรมีผู้โดยสารคนไหนโดนฟันหัวแบะ ด้วยค่าโดยสารแพงเกินไป

แม้สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) จะกำหนดเพดานราคาไว้แล้ว แต่การที่ราคายังสามารถขยับขึ้นไปได้สูงมาก 5,500 บาทต่อเที่ยว(ยังไม่ทะลุเพดาน) ก็สะท้อนว่าเกณฑ์เพดานราคาปัจจุบัน “สูงเกินไป จึงเปิดช่องให้สายการบินกำหนดราคากอบโกยกำไรพิเศษ” หรือเปิดช่องขูดรีดผู้บริโภคได้โดยไม่ผิดกฎ

กระทรวงคมนาคมและรัฐบาล ควรเข้าไปตรวจสอบและ “รื้ออัตราเพดานราคา” ให้เหมาะสมกับความเป็นจริงและต้นทุนปัจจุบัน เพื่อให้เกิดประโยชน์กับประชาชนอย่างแท้จริง ไม่ใช่ปล่อยให้เป็นช่องว่างให้ผู้ประกอบการตั้งราคาสูงเกินควรในช่วงที่มีความต้องการเดินทางมาก

นี่ยังไม่นับปัญหาเกิดขึ้นบนแพลตฟอร์ม OTA ต่างชาติ ซึ่งนำตั๋วมาขายต่อ และบวกราคาเพิ่มกันฉ่ำ

5.“อยากไปยี่เป็ง แต่ตั๋วเครื่องบินแพงจนต้องถอย! รู้ล่วงหน้าทุกปี ทำไมยังแก้ไม่ได้?”

ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ - Dr.Samart Ratchapolsitte ให้ข้อสังเกตน่าสนใจ บางส่วนสรุปว่า

“...ดูแลการจำหน่ายตั๋วผ่าน TA และ OTA ให้เป็นธรรม

TA (Travel Agency) คือตัวแทนจำหน่ายตั๋วหรือบริษัทนำเที่ยว

ส่วน OTA (Online Travel Agency) คือตัวแทนจำหน่ายผ่านระบบออนไลน์ ซึ่งเป็นตัวแทนท่องเที่ยวประเภทหนึ่ง

ปัจจุบัน CAAT กำหนดเพดานค่าโดยสารสำหรับสายการบินในเส้นทางภายในประเทศที่อยู่ภายใต้การควบคุม โดยเส้นทางกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ ซึ่งมีระยะทางประมาณ 566 กิโลเมตร มีเพดานค่าโดยสารสำหรับสายการบินต้นทุนต่ำ (Low Cost) ไม่เกิน 5,320 บาทต่อเที่ยว หรือ 9.40 บาทต่อกิโลเมตร และสายการบินที่ให้บริการเต็มรูปแบบ (Full Service) ไม่เกิน 7,358 บาทต่อเที่ยว หรือ 13 บาทต่อกิโลเมตร

อย่างไรก็ตาม การพิจารณาว่าราคาตั๋วที่จำหน่ายผ่าน TA หรือ OTA ต้องไม่เกินเพดานค่าโดยสารของ CAAT หรือไม่นั้น ต้องดูด้วยว่าตัวแทนจำหน่ายทำหน้าที่เพียงขายตั๋วในนามสายการบิน หรือซื้อตั๋วจากสายการบินมาขายต่อเอง เพราะการจำหน่ายทั้งสองรูปแบบมีวิธีการกำหนดราคาและเงื่อนไขทางสัญญาที่แตกต่างกันจึงต้องพิจารณาหลักเกณฑ์ที่ใช้กับแต่ละกรณีให้ชัดเจน

หากผู้โดยสารพบว่าราคาตั๋วผ่านตัวแทนจำหน่ายสูงกว่าราคาที่สายการบินขายโดยตรง หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรตรวจสอบว่าใครเป็นผู้กำหนดราคา มีการบวกส่วนต่างหรือค่าบริการเพิ่มเติมเท่าใด และการกำหนดราคาดังกล่าวเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องหรือไม่ เพื่อให้สามารถกำกับดูแลการจำหน่ายตั๋วได้อย่างเป็นธรรม

สำหรับการดูแลการจำหน่ายตั๋วผ่าน TA และ OTA ให้เป็นธรรมนั้น ผมเห็นว่ารัฐบาลควรพิจารณาดำเนินการ 3 เรื่อง ดังนี้

ก. ให้สายการบินบริหารช่องทางจำหน่ายตั๋วในช่วงเทศกาล

สายการบินควรทบทวนการจัดสรรโควตาที่นั่งให้ตัวแทนจำหน่ายในช่วงที่มีความต้องการเดินทางสูง โดยอาจลดการจัดสรรโควตาใหม่ และสงวนที่นั่งบางส่วนไว้จำหน่ายผ่านเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชันของสายการบินโดยตรง เพื่อเพิ่มโอกาสให้ผู้โดยสารซื้อตั๋วจากสายการบินได้เอง ทั้งนี้ ต้องคำนึงถึงเงื่อนไขสัญญาที่มีอยู่และไม่กระทบสิทธิของผู้โดยสารที่ซื้อตั๋วไปแล้ว

ข. เปิดเผยส่วนต่างราคาและค่าใช้จ่ายในการจำหน่ายตั๋ว

TA และ OTA ควรแสดงให้ผู้โดยสารเห็นอย่างชัดเจนว่า ราคาตั๋วที่จำหน่ายประกอบด้วยค่าโดยสาร ภาษีค่าธรรมเนียม และค่าบริการของตัวแทนจำหน่ายส่วนใดบ้าง โดยเฉพาะกรณีที่ราคาสูงกว่าการซื้อโดยตรงจากสายการบิน เพื่อให้ผู้โดยสารสามารถตรวจสอบที่มาของส่วนต่างราคาและเปรียบเทียบราคาก่อนตัดสินใจซื้อได้

ค. ปรับปรุงกฎหมายและเพิ่มประสิทธิภาพการกำกับดูแล

รัฐบาลควรให้กระทรวงพาณิชย์ร่วมกับ CAAT และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) ทบทวนกฎหมายและหลักเกณฑ์การกำกับดูแล TA และ OTA ทั้งในและต่างประเทศ โดยเฉพาะเรื่องความรับผิดชอบต่อราคาที่เรียกเก็บจากผู้โดยสาร การเปิดเผยค่าบริการและส่วนต่างราคา ตลอดจนช่องทางร้องเรียนและการเยียวยาผู้บริโภค เพื่อให้หน่วยงานของไทยสามารถตรวจสอบและดำเนินการกับผู้จำหน่ายที่ไม่ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

บทสรุป

เทศกาลยี่เป็งมีทุกปี ช่วงเวลาที่มีการปล่อยโคมก็ทราบล่วงหน้า และความต้องการเดินทางก็สามารถประเมินได้ เหตุใดเราจึงยังไม่สามารถเตรียมแผนรองรับให้เหมาะสม ทั้งจำนวนเที่ยวบิน จำนวนที่นั่ง และทางเลือกในการเดินทาง รวมถึงดูแลการจำหน่ายตั๋วให้เป็นธรรมกับผู้โดยสาร?

การท่องเที่ยวเชียงใหม่สร้างรายได้ให้จังหวัดและประเทศ แต่หากคนไทยต้องเผชิญกับค่าตั๋วเครื่องบินที่สูงจนไม่สามารถเดินทางได้ ขณะที่นักท่องเที่ยวต่างชาติก็อาจเปลี่ยนไปเลือกจุดหมายปลายทางอื่น ย่อมส่งผลกระทบต่อโอกาสในการสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวของเรา

รัฐบาลจะปล่อยให้ปัญหานี้เกิดขึ้นซ้ำทุกปี หรือจะลงมือแก้ไขอย่างจริงจัง เพื่อให้ประชาชนมีโอกาสเดินทางโดยเครื่องบินในราคาที่เป็นธรรม?” - ดร.สามารถกล่าว

สันติสุข มะโรงศรี