นอนวันละ 10 ชม. ก็ยังเหนื่อย ? ระวัง! ซึมเศร้าชนิดใหม่ ที่คนอื่นอาจมองว่าเป็น 'ความขี้เกียจ'

เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 นพ.เจษฎา ทองเถาว์ แพทย์เฉพาะทางสาขาจิตเวชศาสตร์ จิตแพทย์ประจำโรงพยาบาลพระศรีมหาโพธิ์ จังหวัดอุบลราชธานี โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา เผยแพร่ข้อมูลจากงานวิจัยด้านสุขภาพจิตเกี่ยวกับภาวะซึมเศร้าที่เชื่อมโยงกับความผิดปกติของนาฬิกาชีวิต
เจาะผลวิจัย 11,380 คน พบเข้าข่าย 23% ย้ำยังเป็นชนิดย่อยที่นักวิจัยเสนอ
นพ.เจษฎา ระบุถึงงานวิจัยล่าสุดจากประเทศออสเตรเลีย ซึ่งเผยแพร่ในวารสาร The British Journal of Psychiatry เมื่อเดือนตุลาคม 2569 โดยทำการศึกษาในกลุ่มผู้ที่มีประวัติภาวะซึมเศร้าจำนวน 11,380 คน และพบว่าประมาณ 23% หรือเกือบ 1 ใน 4 มีลักษณะที่เข้าข่ายภาวะซึมเศร้าที่เกี่ยวข้องกับความผิดปกติของนาฬิกาชีวิต หรือ Circadian Depression ทั้งนี้ได้ชี้แจงเพิ่มเติมว่าประเด็นดังกล่าวยังเป็นเพียงชนิดย่อยที่นักวิจัยเสนอขึ้นมา ไม่ใช่โรคใหม่ที่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการ

สังเกตอาการนาฬิกาชีวิตแปรปรวน กลางวันหมดแรง-กลางคืนกลับมาสดชื่น
สำหรับความเชื่อมโยงกับอาการของผู้ป่วย นพ.เจษฎา ตั้งข้อสังเกตถึงความแตกต่างของผู้ป่วยซึมเศร้าบางรายที่ไม่ได้มีอาการนอนไม่หลับเพียงอย่างเดียว แต่กลับนอนวันละ 10–12 ชั่วโมงก็ยังรู้สึกเหนื่อย ตื่นเช้าได้ยาก กลางวันหมดเรี่ยวแรง แต่เมื่อตกกลางคืนกลับสดชื่นขึ้นมาอย่างผิดปกติ แม้ผู้ป่วยบางส่วนจะรับประทานยารักษาซึมเศร้ามานานแต่อาการยังไม่ดีขึ้น
ทั้งนี้ นาฬิกาชีวิตทำหน้าที่เปรียบเสมือนนาฬิกาเรือนใหญ่ที่ควบคุมเวลานอน การตื่นตัว ฮอร์โมน และพลังงานของร่างกาย โดยผู้ที่เข้าข่ายกลุ่มนี้มักพบลักษณะอย่างน้อย 3 จาก 6 ข้อ เช่น การนอนดึก ตื่นเช้ายาก นอนมากผิดปกติ เวลานอนระหว่างวันทำงานกับวันหยุดแตกต่างกันมาก หรืออารมณ์เปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล

ชี้กลุ่มเสี่ยงเริ่มป่วยอายุน้อยกว่า-อาการรุนแรงกว่า แนะใส่ใจคุณภาพการนอน
ข้อมูลจากงานวิจัยยังระบุว่า ผู้ป่วยในกลุ่มนี้มีแนวโน้มเริ่มมีอาการป่วยตั้งแต่อายุน้อย อาการรุนแรงกว่า มีความคิดฆ่าตัวตายมากกว่า และรายงานว่าตอบสนองต่อยาต้านเศร้าบางกลุ่มได้ไม่ดีเท่าผู้ป่วยกลุ่มอื่น อย่างไรก็ตาม นพ.เจษฎา ย้ำว่างานวิจัยยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าความผิดปกติของนาฬิกาชีวิตเป็นสาเหตุของโรคซึมเศร้า และไม่ได้หมายความว่าผู้ที่ชอบนอนดึกทุกคนจะเป็นภาวะนี้
นพ.เจษฎา ทิ้งท้ายว่า การดูแลผู้ป่วยโรคซึมเศร้าไม่ควรมองเพียงเรื่องอารมณ์หรือการรับประทานยา แต่ควรให้ความสำคัญกับคุณภาพการนอน เวลาตื่นนอน และกิจวัตรประจำวันควบคู่กันไป โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ระหว่างการรักษาแต่ยังมีปัญหาด้านการนอน ควรเข้าพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุเพิ่มเติม เนื่องจากบางครั้งสิ่งที่คนรอบข้างมองว่าเป็นความขี้เกียจ อาจเป็นความเหนื่อยล้าที่เจ้าตัวอธิบายออกมาไม่ได้


ขอขอบคุณข้อมูลจาก เพจเฟซบุ๊ก คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา ของ นพ.เจษฎา ทองเถาว์ แพทย์เฉพาะทางสาขาจิตเวชศาสตร์ จิตแพทย์ประจำ รพ.พระศรีมหาโพธิ์ จ.อุบลราชธานี
