กรมควบคุมโรค เผย ‘ฝีดาษวานร’ Clade Ib ระบาดหลักในไทย เตือนอาการเจ็บคอ-แผลในปาก อาจไร้ตุ่มชัดเจน

กรมควบคุมโรค เผย ‘ฝีดาษวานร’ สายพันธุ์ Clade Ib ขึ้นแท่นระบาดหลักในไทย แจงอาการอาจคล้ายทอนซิลอักเสบ-ฝีที่ก้น ย้ำไม่ติดง่ายจากชีวิตประจำวัน

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ออกมาชี้แจงข้อเท็จจริงกรณีกระแสข่าวในสื่อสังคมออนไลน์เกี่ยวกับอาการของโรคฝีดาษวานร (Mpox) ที่เปลี่ยนไปจากเดิม พร้อมเปิดเผยข้อมูลการกลายพันธุ์ที่พบว่าสายพันธุ์ Clade Ib ได้กลายเป็นสายพันธุ์หลักที่ระบาดในประเทศไทยขณะนี้

เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน นพ.มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค เปิดเผยถึงกรณีที่มีการส่งต่อข้อมูลทางโซเชียลมีเดียว่าผู้ป่วยโรคฝีดาษวานรมีอาการคล้ายทอนซิลอักเสบหรือเป็นฝีบริเวณก้น โดยอ้างอิงข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) และการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยา ระบุว่า โรคฝีดาษวานรสามารถแสดงอาการได้หลากหลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่เกิดรอยโรค

ผู้ป่วยอาจมีผื่น ตุ่ม หรือแผลตามผิวหนังและเยื่อบุต่างๆ เช่น บริเวณอวัยวะเพศ ทวารหนัก ช่องปาก และใบหน้า นอกจากนี้ยังอาจมีอาการไข้ เจ็บคอ เจ็บทวารหนัก หรือเยื่อบุอักเสบ ซึ่งส่งผลให้ดูคล้ายโรคติดเชื้อทางเดินหายใจหรือทอนซิลอักเสบได้ แม้จะยังไม่ปรากฏตุ่มหรือผื่นให้เห็นอย่างชัดเจนก็ตาม กรมควบคุมโรคจึงเน้นย้ำให้บุคลากรทางการแพทย์เพิ่มความระมัดระวังในการสังเกตอาการและซักประวัติผู้ป่วยให้ครอบคลุมยิ่งขึ้น

เปลี่ยนผ่านสายพันธุ์หลักสู่ Clade Ib

สำหรับสถานการณ์ด้านสายพันธุ์ นพ.มณเฑียร ระบุว่า จากเดิมที่สายพันธุ์ Clade IIb ครองสัดส่วนการระบาดหลักทั่วโลกมาตั้งแต่ปี 2565 แต่ผลการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการล่าสุดตั้งแต่ช่วงกลางปี 2569 พบว่า สายพันธุ์ Clade Ib มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นสายพันธุ์หลักที่พบในประเทศไทยปัจจุบัน

อย่างไรก็ตาม สายพันธุ์ Clade Ib มีอัตราการเสียชีวิตต่ำกว่าร้อยละ 0.5 แต่ยังคงต้องเฝ้าระวังในกลุ่มผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำหรือมีโรคประจำตัวร่วมด้วย เพราะหากไม่ได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่องอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ ปัจจุบันพบการกระจายตัวของผู้ป่วยในจังหวัดใหญ่ พื้นที่ท่องเที่ยว และชุมชนที่มีประชากรหนาแน่น โดยกลุ่มผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ช่วงอายุ 18-49 ปี มีปัจจัยเสี่ยงหลักมาจากพฤติกรรมทางเพศ การเข้าร่วมงานปาร์ตี้ หรือการพักอาศัยร่วมกัน ทั้งนี้ ยังไม่พบสัญญาณการแพร่ระบาดเป็นวงกว้างในกลุ่มประชากรทั่วไป

แนะแนวทางป้องกันและรักษาตัว

ด้าน นพ.นิติ เหตานุรักษ์ รองอธิบดีกรมควบคุมโรค กล่าวเสริมถึงกลไกการแพร่เชื้อว่า โรคนี้ติดต่อผ่านการสัมผัสใกล้ชิด (Direct and Close Contact) โดยเฉพาะการสัมผัสโดยตรงกับผื่น ตุ่มน้ำ ตุ่มหนอง หรือการมีเพศสัมพันธ์ รวมถึงการใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกัน เช่น เสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว ที่ปนเปื้อนสารคัดหลั่ง และสามารถติดต่อผ่านละอองฝอยทางการหายใจได้ในกรณีที่อยู่ใกล้ชิดกันเป็นเวลานานมาก

สำหรับผู้ที่เข้าข่ายสงสัยว่าติดเชื้อ ควรปฏิบัติตัวดังนี้

• แยกตัวออกจากผู้อื่น และงดการสัมผัสใกล้ชิด
• ปกคลุมบริเวณรอยโรคให้มิดชิด
• ล้างมือบ่อยๆ และสวมหน้ากากอนามัยตลอดเวลา

ในส่วนของการรักษา ผู้ป่วยยืนยันไม่จำเป็นต้องนอนโรงพยาบาลทุกราย โดยแพทย์จะประเมินตามความรุนแรงของอาการและความพร้อมในการแยกกักตัวที่บ้าน (Home Isolation) ผู้ป่วยจะต้องกักตัวจนกว่ารอยโรคจะหายสนิท สะเก็ดหลุดออกหมด และมีผิวหนังใหม่ขึ้นมาปกคลุมอย่างสมบูรณ์

ท้ายที่สุด กรมควบคุมโรคได้ขอความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในสังคมในการไม่ตีตราหรือเลือกปฏิบัติต่อผู้ป่วย เพื่อให้ผู้ติดเชื้อกล้าเข้ารับบริการด้านสาธารณสุขอย่างเท่าเทียม พร้อมย้ำว่าโรคฝีดาษวานรไม่ได้ติดต่อกันง่ายจากการใช้ชีวิตประจำวันทั่วไป แต่เกิดจากการสัมผัสใกล้ชิดแนบแน่น หากประชาชนพบว่าตนเองมีความเสี่ยงหรือมีอาการน่าสงสัย สามารถเข้ารับการตรวจวินิจฉัยที่สถานพยาบาลได้ทันที หรือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่สายด่วนกรมควบคุมโรค โทร. 1422